สมัยที่หลวงปู่หล้าเคยสนทนากับพระอาจารย์องค์หนึ่งซึ่งเป็นสหธรรมิก (เพื่อนร่วมปฏิบัติธรรมด้วยกัน) พระอาจารย์องค์นี้อายุพรรษามากกว่าหลวงปู่หล้า ๔ พรรษา

แต่สนิทสนมกับหลวงปู่หล้ามาก เมื่อใดที่ได้ปฏิบัติความเพียรร่วมกันที่วัด พระอาจารย์องค์นี้จะถามถึงหลวงปู่หล้าเสมอ ถ้าหากว่าไม่ได้เจอหลวงปู่ ๔ - ๕ วัน ท่านก็จะถามถึงหลวงปู่เสมอว่า

“คุณหล้าไปไหนหนอ คุยกับคุณหล้าสนุกดี”

          มีอยู่ครั้งหนึ่ง พระอาจารย์องค์นี้ได้พูดกับหลวงปู่ว่า

          “คุณหล้าๆ คุณว่าอัศจรรย์ไหม? ผมไปเที่ยวต่างจังหวัด เขาเอารถมาแห่ผมไปตั้ง ๗ คันแน่ะ ตามหลังไป”(สมัย พ.ศ. ๒๔๙๓)

          หลวงปู่หล้ายิ้มอย่างรู้ทันกัน แล้วตอบว่า

          “ขอโอกาสพระอาจารย์ กระผมไม่ค่อยอัศจรรย์เท่าใดนัก..ก็เขาเอาคนไปตัดคอ เขาก็แห่ไปเหมือนกัน!”

          เมื่อหลวงปู่หล้าตอบอย่างนั้นแล้ว พระอาจารย์ก็หัวเราะดังลั่น หลวงปู่ก็หัวเราะดังลั่นขึ้นมาพร้อมๆกันอย่างรู้ทัน

          หลังจากหัวเราะกันสักพักหนึ่ง พระอาจารย์องค์นั้นก็พูดกับหลวงปู่หล้าต่อไปว่า

          “ถ้าเป็นเณรนะ เราจะเขกหัวมันสักที เรารึอุตส่าห์หาอุบายให้มันสรรเสริญเรา!” ว่าแล้วพระอาจารย์ท่านนั้นก็หัวเราะอีกครั้ง

          หลวงปู่ตื้อเป็นศิษย์รุ่นใหญ่ของหลวงปู่มั่น มีนิสัยชอบพูดเสียงดัง โผงผาง พูดจาถึงลูกถึงคน จิตใจกล้าหาญเด็ดเดี่ยวไม่เกรงกลัวใคร

          วันหนึ่งหลวงปู่ตื้อท่านก็พูดขึ้นว่า “ไหน ใครมีปัญหาอะไรอยากถาม ถามมาได้เลย กูเนี่ยตอบได้หมด ยิ่งถ้าเป็นปัญหาพันๆปีก็ยิ่งตอบได้ถนัดเลย”

          “โอโฮ้ ! ขนาดนั้นเลยเหรอหลวงปู่” โยมคนเดิมกล่าวขึ้น โยมคนอื่นๆที่ฟังอยู่ตรงนั้น มองหลวงปู่ตาเชื่อม นึกศรัทธาในใจอย่างบอกไม่ถูก

          “ก็เออซีวะ... กูตอบได้หมด ปัญหาในโลกนี้ ยิ่งนานเป็นพันปี กูยิ่งตอบได้ถนัด เต็มปากเต็มคำเลย”

          “ทำไมถึงเป็นอย่างนั้นล่ะเจ้าค่ะ หลวงปู่” โยมผู้หญิงถามขึ้นมาบ้าง

          “อ้าว! ก็มันนานมาแล้ว ไม่มีคนไปรู้กับกูหรอก ไม่มีคน

          ไปค้นได้ ไอ้คนที่ถามกูมันก็ไม่รู้เรื่องเหมือนกันล่ะว่ะ!”

          ฮิกกะยุ เป็นคนฉลาดมาตั้งแต่สมัยเมื่อเป็นเด็ก อาจารย์ของฮิกกะยุ ได้ถ้วยชาลายครามเก่าหายากมาใบหนึ่ง บังเอิญฮิกกะยุทำหล่นแตกในขณะที่อาจารย์ไม่อยู่

ฮิกกะยุรู้สึกตกใจมาก ยืนงงอยู่ตั้งนาน พอได้ยินเสียงฝีเท้าอาจารย์เดินเข้ามา เขารีบซ่อนเศษถ้วยไว้ข้างหลังแล้วถามอาจารย์ว่า

          “อาจารย์ครับ ทำไมคนจึงต้องตาย?”

          “เป็นของธรรมดา” อาจารย์ตอบ “ทุกสิ่งทุกอย่างเมื่ออยู่มานานแล้ว ก็ย่อมถึงคราวแตกสลายไปตามกาล”

          “ถ้างั้น” ฮิกกะยุชูเศษถ้วยในมือ “ถ้วยใบนี้ถึงคราวแตกสลายแล้วสินะขอรับ”

          อาจารย์เซนนามว่าเคตตันมีชีวิตอยู่ปลายรัชสมัยโตกุคาวา เคยกล่าวไว้ว่า ศิษย์มีสามจำพวก คือ

          ๑. พวกถ่ายทอดเซนแก่ผู้อื่น

          ๒. พวกเฝ้าโบสถ์และห้องบูชา

          ๓. พวกที่เป็นเหมือนกระสอบข้าวและไม้แขวนเสื้อ

          อาจารย์คาซานก็มีความคิดเห็นเช่นเดียวกับอาจารย์เคตตัน

          อาจารย์สอนธรรมของคาซานนามว่าเตคิซุยนั้น ได้ชื่อว่าเป็นคนดุมาก บางครั้งถึงกับลงไม้ลงมือก็มือ เล่นเอาบรรดาสานุศิษย์อื่นทนระบบทำโทษไม่ไหว

ต้องอำลาไปทีละรูปสองรูป แต่อาจารย์คาซานก็ทนอยู่กับท่านได้

          อาจารย์คาซานได้ให้ทรรศนะว่า

          ศิษย์ชั้นเลว ชอบใช้อิทธิพลของอาจารย์

          ศิษย์ชั้นดีหน่อย ชอบยกย่องความมีใจดีของอาจารย์

          ศิษย์ชั้นดีจริง ย่อมเข้มแข็งต่อระบบเข้มงวดของอาจารย์

          ครั้งหนึ่งสมเด็จโต เจ้าอาวาสวัดระฆัง ได้ตัดสินคดีความระหว่างพระลูกวัด เป็นที่ฮือฮามากว่า “ไม่ยุติธรรม”

          เรื่องมีอยู่ว่ามีพระ ๒ รูป ได้ลงเรือลำเดียวกันออกไปบิณฑบาต โดย พระ ก. (นามสมมุติ) นั่งด้านหน้าของเรือ ส่วนพระ ฮ.(นามสมมุติเช่นกัน) นั่งด้านท้ายเรือ

ปรากฏว่าพระ ฮ.ได้เอาไม้พายไปตีพระ ก. พอกลับถึงวัดพระ ก.ก็ฟ้องสมเด็จโตว่า

          ท่านไม่เคยทำผิดอะไรเลย แต่อยู่ดีๆ พระ ฮ.ก็มาตีท่าน”

          พระ ก. ทำผิดก่อน” สมเด็จโตตอบ

          พระ ก.ไม่เข้าใจ จึงคิดไปว่า สมเด็จโตลำเอียง รักพระ ฮ.มากกว่า เกิดการน้อยอกน้อยใจ

          ในที่สุดพระ ก.จึงตัดสินเล่าเรื่องที่เกิดขึ้นให้พระสมเด็จอีกรูปหนึ่งฟัง

          และเมื่อมีโอกาสพบกัน ท่านสมเด็จก็ได้ตักเตือนสมเด็จโตว่าไม่ควรลำเอียง ควรรักลูกวัดเสมอกัน

          สมเด็จโตก็กระซิบท่านว่า “ท่านเชื่อเรื่องกรรมในชาติก่อนไหม?”

          ท่านสมเด็จองค์นั้นจึงนิ่งเงียบไป.....

          นั่นคือเหตุที่สมเด็จโตตัดสินว่า

          พระ ก. ผู้ถูกตี..ผิดก่อน ทำเขาก่อน..เป็นวิบากกรรม”

          หาใช่ขาดความยุติธรรมแต่อย่างใด!

          ครั้งหนึ่ง มีสุภาพสตรีมากราบนมัสการท่านพุทธทาสแล้วก็ถือโอกาสปรึกษาปัญหาชีวิต

          อาจารย์คะ!...หนูมีความทุกข์ใจมากค่ะ หนูตั้งใจทำงานมาตลอดทั้งปี แต่หัวหน้างานไม่เคยมองเห็นความดีของหนู ไม่เคยให้ความดีความชอบหนูเลยค่ะ”

          ท่านพุทธทาสยิ้มเล็กน้อยก่อนจะพูดขึ้นว่า

          มันก็เป็นเช่นนั้นแหละ”

          สุภาพสตรีท่านนั้นไม่เข้าใจความหมายของคำตอบของท่านพุทธทาส จึงถามย้ำคำถามเดิมของตนอีกว่า ตนนั้นตั้งใจทำงาน ทำงานดีไม่มีบกพร่อง ทำไมเจ้านายจึงไม่เห็นความดีของตน

          ท่านพุทธทาสฟังแล้วก็หัวเราะในลำคอก่อนจะพูดประโยคเดิม

          มันก็เป็นเช่นนั้นเอง”

          เมื่อเห็นท่านพุทธทาสตอบไม่ตรงคำถาม ก็ชักจะฉุนๆ

          ท่านอาจารย์คะ ทำไมอาจารย์ไม่ตอบคำถามของหนูตรงๆล่ะค่ะ หนูไม่เข้าใจ”

          ท่านพุทธทาสจึงพูดขึ้นว่า

          ก็บอกแล้วไงว่า มันก็เป็นเช่นนั้น...เป็นเช่นนั้น... จะเอาอะไรอีกล่ะ ก็เขาน่ะเป็นเช่นนั้นนั่นแหละ”

          แล้วท่านก็หัวเราะในลำคออีก ก่อนจะเทศน์สอนว่า

          ก็เขาเป็นของเขาเช่นนั้น เราจะไปคาดหวังอะไรจากเขา มันต้องจัดการที่ตัวเรา ไม่ใช่ที่ตัวเขา เรามีสิทธิ์ที่จะคาดหวังให้ผู้อื่นสิ่งอื่นเปลี่ยนแปลงได้

เรามีสิทธิ์ที่จะสร้างปัจจัยเสริมให้ผู้อื่นสิ่งอื่นเปลี่ยนแปลง แต่ถ้าหากว่าผู้อื่นสิ่งอื่นเขาไม่เปลี่ยน ก็ไม่ใช่เหตุที่เราจะต้องไปทุกข์กับเขา มันอยู่เหนือการควบคุมของเรา”

          มีนักแต่งเพลงคนหนึ่งเป็นลูกศิษย์ท่านพุทธทาส ได้แต่งเพลงที่เป็นธรรมะเพื่อเป็นการเผยแผ่พระพุทธศาสนาอีกรูปแบบหนึ่ง เขาตั้งใจทำงานเพลงชุดนี้มาก

อีกทั้งยังเชิญนักร้องเพลงไทยลูกกรุงชั้นนำมาร่วมร้องเพลงในงานชุดนี้ด้วย

          ถึงแม้นจะมีกระแสเสียงตอบรับว่าเป็นบทเพลงที่ไพเราะ เนื้อหาดี แต่ยอดขายกลับไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้ เป็นผลให้นักแต่งเพลงคนนั้นเจ็บตัวอย่างแรง


          ต่อมานักแต่งเพลงคนนี้ได้มีโอกาสกลับไปกราบนมัสการท่านพุทธทาส พร้อมกับพกพาความทุกข์ระทมจากหนี้สินและความล้มเหลวจากการลงทุนทำเทปในครั้งนั้นไปด้วย ท่านพุทธทาสจึงถามด้วยความเมตตาว่า

          “เป็นอย่างไรบ้างล่ะ เพลงธรรมะที่ทำน่ะ”

          เหมือนถูกแทงใจดำ จึงตอบท่านด้วยน้ำเสียงเศร้าส้อยว่า

         “โอ๊ย!...ไม่ไหวครับอาจารย์ ผมทั้งเจ็บตัว เสียเวลา ขาดทุนย่อยยับ”

         ท่านพุทธทาสยิ้มและหัวเราะหึหึในลำคอตามสไตล์ของท่าน ก่อนจะกล่าวว่า

         “ในการทำบุญ ไม่มีคำว่าขาดทุน!!!”

          แม่ชีผู้แสวงหานิพพานคนหนึ่ง สร้างพระพุทธรูปองค์หนึ่งแล้วปิดทองทั่วองค์ไม่ว่าเธอจะไปไหน เธอนำพระพุทธรูปองค์นี้ติดตัวไปด้วยเสมอ

          หลายปีผ่านไป เธอนำพระพุทธรูปของเธอไปอยู่ ณ วัดบ้านนอกเล็กๆแห่งหนึ่ง ในวัดนี้มีพระพุทธรูปมากมาย แต่ละองค์ต่างก็มีโต๊ะหมู่บูชาเฉพาะ

          แม่ชีต้องการจุดธูปบูชาเฉพาะพระพุทธรูปทองของเธอเท่านั้น ไม่ต้องการให้กลิ่นหอมของธูปกระจายไปยังองค์อื่น จึงคิดสร้างท่อสำหรับให้ควันธูปพุ่งตรงไปยังพระพุทธรูปของเธอเท่านั้น

          ควันธูปเลยทำให้จมูกของพระพุทธรูปทองคำเป็นสีดำ..ดูน่าเกลียดยิ่งนัก