เป็นไปตามที่ได้สัญญาไว้ค่ะ กองบรรณาธิการขอสรุปจดหมายการเดินทางไปนมัสการสังเวชนียสถาน 4 แห่งในอินเดียของมหาแหมวและคณะฯ เพื่อให้สมาชิกเว็บไซต์ธรรมะ 5 นาที ได้อรรถรสเพิ่มขึ้น โดยมีรายละเอียดของจดหมายแต่ละฉบับดังนี้

• เปิดม่าน
• จดหมายฉบับที่ 1
  - ตอนที่ 1 ก่อนจะเป็นนมัสการภันเต พร้อมกับการเริ่มเดินทางสู่ประเทศอินเดีย
  - ตอนสุดท้าย เที่ยวบินที่ 313 วันที่ 13
•  จดหมายฉบับที่ 2
  - ตอนที่ 1 จดหมายฉบับนี้เขียนบนเครื่องบินเที่ยวบินที่ลงท้ายลัคกี้นัมเบอร์
  - ตอนที่ 2 ถึงสนามบินกัลกัตตา จากนั้นจะขึ้นเครื่องบินภายในประเทศเพื่อต่อไป ‘ปัตนะ’
  - ตอนที่ 3 ยามใดที่ประสบความประหวั่นพรั่นพรึง...ขนพองสยองเกล้า...ยามนั้นควรรำลึกคุณ แห่งพระรัตนตรัย ด้วยการเจริญบทสรรเสริญคุณอิติปิโส...สามห้อง
  - ตอนที่ 4 “มาอินเดียนี่ถือว่าได้มาสร้างบารมี...แค่ใครทำใจกับแขกได้ กลับไปก็ใกล้สำเร็จ แล้ว...”
  - ตอนที่ 5 ถึงดำดำแอร์พอร์ต
  - ตอนสุดท้าย แอร์อินเดียไม่เหมือนที่ไหนในโลก มีแค่สองเกียร์ คือ เกียร์ดับกับเกียร์เปิด
• จดหมายฉบับที่ 3
  - ตอนที่ 1 เช้าวันแรกในอินเดีย มหาแหมวพาชม ‘เมืองปัตนะ’ ที่เป็นเมืองหลวงของ ‘แคว้นวิหาร’ หรือ ‘พิหาร’
  - ตอนที่ 2 รถอินเดียมีอยู่สองยี่ห้อคือ... ‘แอมบาสเดอร์’ กับ ‘ซูซูกิ’
  - ตอนที่ 3 ร้าน ‘กะหล่ำใจ’ คือร้าน ‘ชาใส่นมร้อน’ ที่มีดาษดื่นทั่วแว่นแคว้นอินเดีย...เพราะคนอินเดียชอบกินกะหล่ำใจเป็นชีวิตจิตใจทั้งประเทศ
  - ตอนที่ 4 เช้าวันที่สอง กับคำกล่าวที่ว่า “บ้านดินเหนียวผสมขี้วัวแขก”
  - ตอนที่ 5 ขึ้นรถบัสแขกมุ่งหน้าไปยังวัดอโศการาม สถานที่ที่พระพุทธเจ้าเคยเสด็จมาประทับค้างแรมอยู่หนึ่งคืนก่อนเสด็จสู่เวสาลี
  - ตอนที่ 6 ครั้งหนึ่งในอดีตมหาแหมวเคยมีมิจฉาทิฐิ !... ด้วยการถามตัวเองบ่อย ๆ ว่า...“พระพุทธเจ้านั้นมีจริงหรือ...?” และ “เรื่องราวที่เล่าขานกันมานั้นเป็นความจริงหรือเป็นตำนานเล่าขานกันมาเท่านั้น? ”
  - ตอนที่ 7 ไปพิพิธภัณฑ์เมืองปาฏลีบุตร หรือที่เรียกว่า PATNA MUSEUM
  - ตอนที่ 8 สู่ขาคิชฌกูฏ ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นที่ประทับค้างแรมของพระพุทธเจ้า
  - ตอนที่ 9 กราบพระพุทธเจ้าที่คันธกุฎีบนเขาคิชฌกูฏ
  - ตอนสุดท้าย เส้นทางขึ้นเขาคิชฌกูฏแบ่งระยะได้ 9 จุด สถานที่ที่พระพุทธเจ้าเคยประทับ เป็นที่ ๆ พระอรหันตสาวกเคยพำนักปฏิบัติธรรม
• จดหมายฉบับที่ 4
  - ตอนที่ 1 “สวดมนต์ ต้องเสียงดังฟังชัด...อักขระต้องไม่ผิดเพี้ยน...”
  - ตอนที่ 2 ที่วัดไทยนาลันทาขึ้นรถมุ่งหน้าไปสู่มหาวิทยาลัยนาลันทาอันยิ่งยงในอดีตกาล ผ่านหมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งหนึ่งที่เป็นแหล่งผลิตขนมอร่อยอันเลื่องชื่อของอินเดีย คือขนมกุมมาศ
  - ตอนที่ 3 ‘เมืองนาลันทา’ คือเมืองที่ไม่เคยปฏิเสธในการให้ (น อลํ ทา) หรือเมืองที่ให้แต่ความชื่นใจ (นา ลํ ทา)
  - ตอนที่ 4 ประวัติมหาวิทยาลัยนาลันทาที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นขุมทรัพย์แห่งธรรมปัญญา จนได้เป็นมหาวิทยาลัยในยุคพระเจ้าอโศกมหาราช...แต่มาถึงกาลวินาศในยุคมุสลิมเข้ามีอำนาจในอินเดีย...
  - ตอนที่ 5 ออกจากมหาวิทยาลัยนาลันทาเพื่อตรงไปยังวัดเวฬุวนาราม
  - ตอนที่ 6 จากสวนเวฬุวัน หรือสวนไผ่ของพระเจ้าพิมพิสาร ที่กลายเป็นวัดเวฬุวันมหาวิหาร เป็นศูนย์รวมทางพุทธศาสนา
  - ตอนที่ 7 เรื่องราวความน่ามหัศจรรย์ของหลวงพ่อทองสุขสัมฤทธิที่กล่าวขานกันมานาน เนื่องจากพระเศียรของท่านเปิดได้ และมีน้ำมนต์ไหลซึมออกมาตลอดเวลา
  - ตอนสุดท้าย แวะชมหมู่บ้านชาวฮินดู ผ่านมูลคันธกุฎี ที่ที่พระพุทธเจ้าเคยค้างแรม แวะดูคุกพระเจ้าพิมพิสาร พร้อมประวัติบางส่วนของพระองค์
• จดหมายฉบับที่ 5
  - ตอนที่ 1 วัดไทยพุทธคยา
  - ตอนที่ 2 มหาแหมวนำท่านสู่สถานที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ ซึ่งประกอบด้วย พระเจดีย์พุทธคยา ต้นศรีมหาโพธิ สระมุจลินท์
  - ตอนที่ 3 ‘วัชรอาสน์’ หรือ ‘แท่นเพชร’ สำหรับคนใจเพชร...อันหมายถึงพระพุทธเจ้าผู้ทรงผ่าน ‘ทุกข์’ ด้วยพระราชหฤทัยอันแข็งแกร่งประหนึ่งเพชร
  -ตอนที่ 4 ประวัติบางตอนก่อนที่พระพุทธเจ้าจะตรัสรู้
  - ตอนที่ 5 แวะชมวัดภูฐาน มีศิลปะคล้าย ๆ วัดของทิเบตผสมญี่ปุ่น
  - ตอนที่ 6 เยี่ยมชมวัดทิเบตซึ่งมีศิลปะคล้าย ๆ กับวัดภูฐาน จากนั้นไปนมัสการพระพุทธรูปที่รัฐบาลญี่ปุ่นสร้างขึ้น ณ พุทธคยา จากนั้นเดินทางไปยังแม่น้ำเนรัญชราและข้ามไปยังหมู่บ้านนางสุชาดาผู้ถวายข้าวมธุปายาส
  - ตอนที่ 7 ประวัติบางตอนของเซียนสู
  - ตอนที่ 8 ประวัตินางสุชาดาผู้ถวายข้าวมธุปายาส
  - ตอนที่ 9 ข้ามแม่น้ำเนรัญชราที่มีแต่ผืนทราย กลับมาฝั่งเจดีย์พุทธคยาอีกครั้ง
  - ตอนสุดท้าย เวลา 18.00 น. คณะฯเข้านมัสการพระศรีมหาโพธิอย่างใกล้ชิด และร่วมใจกันทอดผ้าป่าถวายวัดไทยพุทธคยา ก่อนที่จะเดินทางไปพาราณสี
• จดหมายฉบับที่ 6
  - ตอนที่ 1 เดินทางสู่สถานีรถไฟคยาเพื่อมุ่งหน้าไปพาราณสีระยะทาง 257 กิโลเมตรแต่รถไฟแขกใช้เวลาวิ่งทั้งหมดกว่าหกชั่วโมง พักค้างแรมที่วัดไทยสารนาถ
  -ตอนที่ 2 ในอดีตกาล เมืองพาราณสีและสารนาถมีชื่อเสียงทางการศึกษาปรัชญาธรรมะและการปฏิบัติมาก เพราะเป็นสถานที่สงัดมีป่าไม้ร่มรื่น
  - ตอนที่ 3 ถึงวัดสวนกวาง หรืออิสิปตนมฤคทายวันนมัสการเมกขสถูปสถานที่ปฐมเทศนาของพระพุทธเจ้า และ ‘เจาคันธีสถูป’ อันเป็นจุดที่พระพุทธเจ้าได้เสด็จมาจากพุทธคยามาพบเหล่าปัญจวัคคีย์ที่นี่ก่อน...
  - ตอนที่ 4 เข้าพักที่วัดไทยสารนาถซึ่งถูกสร้างขึ้นภายใต้การนำของท่านพระครูประกาศปัญญาคุณ แห่งสำนักวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษดิ์ ท่าพระจันทร์
  - ตอนที่ 5 ไปเยือน...แม่น้ำคงคา...ดูท่าวิศวนาถบันดิน...ที่เรียกว่า ‘โค้งข้อศอกพระศิวะ’ ตรงนั้นเป็นที่เผาศพของชาวฮินดู...ที่เผาศพที่ว่ากันว่า...ไฟจากฟืนเผาศพไม่เคยดับมากว่าพันปีแล้ว...
  - ตอนที่ 6 แม่น้ำคงคา แม่น้ำสายสำคัญที่เปรียบเสมือนหัวใจ...เหมือนเส้นเลือดใหญ่ของชาวภารตะทั้งประเทศ
  - ตอนที่ 7 ดูพิธีเผาศพของฮินดูที่แม่น้ำคงคา ซึ่งไหลมาจากเทือกเขาหิมาลัยมารวมบรรจบกันที่จุฬาตรีคูณจากเหนือลงใต้ แล้วไหลทวนขึ้นพาราณสีจากทิศใต้ไปทิศเหนือ...แล้วค่อยวกลงใต้อีกครั้ง...
  - ตอนที่ 8 เรื่องราวของตรอกหมอฟัน และภาษาฮินดี
  - ตอนที่ 9 ร่วมใจสละเงินสมทบเป็นกองผ้าป่า ถวายวัดไทยสารนาถ แล้วจึงเดินทางมุ่งหน้าสู่เมือง กุสินารา ถึงมกุฎพันธนเจดีย์ หรือที่ประชุมเพลิงพระสรีระของพระพุทธเจ้า
  - ตอนที่ 10 พระพุทธเจ้าทรงตรัสกับพระอานนท์ว่า... “อานนท์ การเห็นเมืองเวสาลีของตถาคตครั้งนี้ เป็นการเห็นครั้งสุดท้าย!”
  - ตอนสุดท้าย ประวัติในช่วงก่อนที่ตถาคตเจ้าจะเสด็จดับขันธ์ปรินิพพาน จากนั้นเดินทางเข้าพักที่วัดไทยกุสินารา
• จดหมายฉบับที่ 7
  - ตอนที่ 1 เดินทางไปยังวิหารกับสถูปอันเป็นสถานที่ปรินิพพานของสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า สู่ประตูรั้วสาลวโนทยานที่มีชื่อในท้องถิ่นว่า ‘มาถาทุนวะระทาโกฎ’ ซึ่งแปลว่า ‘ตำบลเจ้าชายสิ้นพระชนม์’ ถวายผ้าป่าที่วัดไทยกุสินารา ก่อนจะมุ่งหน้าเข้าสู่ประเทศเนปาล เพื่อไปนมัสการสถานที่ประสูติ
  - ตอนที่ 2 สวนลุมพินี และวิหารพระนางมหามายาเทวี (พุทธมารดา)
  - ตอนที่ 3 ประวัติที่พระบรมโพธิสัตว์ทรงประสูติจากพระครรภ์มารดาและเรื่องราวของเจ้าชายสิทธัตถะ
  - ตอนสุดท้าย ร่วมทอดผ้าป่า ณ สังเวชนียสถานลุมพินี ก่อนจะเดินทางมุ่งหน้าสู่เมืองสาวัตถี
• จดหมายฉบับที่ 8
  - ตอนที่ 1 ออกจากเนปาล ภูเขาหิมาลัย กลับเข้าสู่อินเดียอีกครั้งเพื่อมุ่งหน้าสู่สาวัตถี
  - ตอนที่ 2 เยี่ยมชมซากเมืองกรุงกบิลพัสดุ์ผ่านวัดพุทธของศรีลังกา เยี่ยมชุมชนของชาวอินเดียที่เป็นชาวนา ผ่านโรงเรียนแขก ที่ซึ่งอบรมสั่งสอนให้มนุษย์มีวิชาความรู้ออกไปทำหน้าที่การงาน
  - ตอนที่ 3 ถึงเมืองกบิลพัสดุ์ ซึ่งทุกวันนี้เหลือซากเอาไว้นิดเดียวจนดูไม่ออกว่าอดีตเคยเป็นนครที่รุ่งเรืองมาก่อน...
  - ตอนสุดท้าย สัมผัสรสของขนม ‘กุหลาบจามูน’ แล้วเดินทางถึงวัดไทยสาวัตถี ที่เป็นเสมือนวัดแรก เป็นธงผืนแรกที่ตั้งเด่นเป็นสง่าอยู่เหนือแผ่นดินพุทธภูมิโดยบารมีหลวงพ่อฤๅษีมหาประเสริฐ

นมัสเต...ขอรับ

          วันนี้เราตื่นมาด้วยความรู้สึกสองอย่างซ้อนกันอยู่ในใจ...อันแรกคือความปิติยินดีที่จะได้ชมโบราณสถานในศาสนาพุทธที่ยิ่งใหญ่อย่าง ‘อาจันต้า’ อย่างที่สองคือ...ทุกคนรู้ว่า วันนี้ไม่ต่างกับ ‘วันสุดท้าย’ ที่จะได้เที่ยวในอินเดีย แม้ว่ายังเหลือพรุ่งนี้อีกวันแต่เมื่อดูในกำหนดการแล้วจะเห็นว่าส่วนใหญ่จะเป็นการเดินทางมากกว่า

          ‘...ไม่มีงานเลี้ยงใดที่ไม่เลิกรา...’ เป็นคำกล่าวที่ไม่มีใครกล้าว่า ‘ไม่จริง’ เพราะทุกอย่าง...เกิดขึ้น...จะตั้งอยู่ชั่วขณะท้ายสุดต้องจบลงเสมอเป็นกฎ ‘ไตรลักษณ์’ คือลักษณะสามประการที่เรียกว่า อนิจจัง ทุกขัง...อนัตตานั่นเอง...

          ฉะนั้น...วันนี้เสียงหัวเราะของชาวเราจึงดูเหมือนมีน้อยลง แต่ทุกคนก็ยังมีความสุขจากวันคืนที่ผ่านมาบนแผ่นดินพุทธภูมิอวลอยู่ในหัวใจกันทุกคน...

          จากอาหารเช้าที่โรงแรมแอมบาสเดอร์ อาจันต้า...ในช่วงเวลาโมงเช้า รถบัสใช้เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมงก็พาเรามาถึงถ้ำอาจันต้า...พุทธสถานอันยิ่งใหญ่

          ถ้ำอาจันต้า ความจริงน่าจะเรียกว่า “หมู่ถ้ำอาจันต้า” มากกว่าเพราะเป็นถ้ำที่สร้างขึ้นจากแรงงานมนุษย์ถึงสามสิบถ้ำ...และเป็นถ้ำที่เป็นของศาสนาพุทธทั้งหมด ต่างกับถ้ำเอลโลร่าที่มีการประกวดประชันกันระหว่างศาสนาเชน...ฮินดูและพุทธ

          อาจันต้า ตั้งอยู่บนภูเขาเป็นรูปคล้าย ๆ เกือกม้า ตรงกลางเป็นช่องเขาแคบ ๆ มีลำธารเล็ก ๆ ไหลผ่านท่ามกลางทัศนียภาพของธรรมชาติสวยงามสงบสงัด เป็นการผสานธรรมชาติกับฝีมือมนุษย์ เข้าด้วยกันเรียกว่าสวยงามวิจิตรอย่างน่ามหัศจรรย์

          อาจันต้าแผกจากถ้ำเอลโลร่าตรงที่ เอลโลร่าอยู่บนเนินเขาเตี้ย ๆ แต่อาจันต้าพวกเราต้องเดินขึ้นไปตามทางเดินที่ขุดแต่งโดยฝีมือมนุษย์สู่หมู่ถ้ำที่สูงกว่าแผ่นดินประเภทเดินจนขาแข้งอ่อนไปเหมือนกัน...ด้วยความสูงอย่างนั้นทำให้มีธุรกิจ ‘รับจ้าง’ แบกเสลี่ยงพาคนขึ้นผาของพวกอาบังเกิดขึ้นที่นี่...

          ...แต่ชาวคณะของเราทุกคน ไม่มีใครใช้บริการที่ว่ากันเลย

          ด้วยเหตุผล...เรามาทำบุญ...มาสร้างบารมีกันทุกคนจึงยอมเหนื่อยยอมทรมาน

          สังขารเพื่อกุศล...มากกว่าความสะดวกสบาย

          พักกันหลายขยักกว่าจะถึงถ้ำ เพราะในคณะมีผู้สูงอายุหลายท่านทั้งพระทั้งโยม โดยเฉพาะหลวงปู่เมี้ยนวัดโพธิ์กบเจา อยุธยา อายุกาลของท่านตั้งแปดสิบกว่าเข้าไปแล้ว ขนาดมหาแหมวที่ดูยังหนุ่มยังแน่นอยู่ยังต้องหยุดยืนหอบซี่โครงบานไปเหมือนกัน...

          หากแต่เมื่อขึ้นไปถึงหมู่ถ้ำอาจันต้า ความเหนื่อยทั้งหลายดูเหมือนจะสลายหายวับไปทันที เพราะ ‘คุ้ม’ กับการยอมเหนื่อยตะกายขึ้นเขาจริง ๆ ...กับความสวยวิจิตรของธรรมชาติประชันกับความงามในศิลปะที่มนุษย์ในสมัยแปดร้อยกว่าปีก่อนสร้างสรรค์ขึ้น...

          ถ้ำแรก ๆ ที่เราเข้าไปชมเป็นถ้ำใหญ่ที่มีรูปสลักของเหล่าพระโพธิสัตว์และพระพุทธรูปประดิษฐานอยู่...อีกทั้งยังมีภาพเขียนแบบ ‘เฟรสโค’ ที่งดงามตระการตาประดับประดาเต็มถ้ำไปหมด...แต่น่าเสียดายที่การถ่ายรูปมาฝากทำได้ยากมาก เพราะเจ้าหน้าที่ชาวอินเดียสั่งห้ามการถ่ายรูปด้วยแฟลชเพราะเกรงว่าไฟแฟลชจะทำลายภาพเขียนอันทรงคุณค่านั้นเร็วเกินไป

          การไปอาจันต้าครั้งนี้...ทุกคนต้องนำไฟฉายติดตัวไปคนละกระบอก สำหรับส่องดูภาพเขียนอันเลื่องชื่อดังกล่าวด้วยตัวเอง...

          “สวยจริง ๆ สวยเหลือเกิน...” อาเจ๊...คุณนายทมผู้ชมชอบงานศิลปะ...ประวัติศาสตร์เอ่ยปากพร่ำชมอยู่ไม่ขาดปาก...เพราะอาจันต้าเป็นความเจริญรุ่งเรืองของศิลปวัฒนธรรมโบราณที่รุ่งเรืองอย่างมีระเบียบ...ทุก ๆ ถ้ำสร้างขึ้นอย่างมีระบบระเบียบแบบแผนอย่างใหญ่โตโอฬาร

          แม้แต่ภาพเขียน ‘เฟรสโค’ บนผนังถ้ำบนเพดานยังวิจิตรตระการตาอย่างน่าอัศจรรย์ ภาพเขียนที่มีรายละเอียดของการแต่งกายที่งดงาม แค่ภาพสองภาพก็คุ้มค่าต่อการพาชมแล้ว อย่าว่ายังมีงานสถาปัตยกรรมที่ใช้แรงงานฝีมือมนุษย์ขุดเจาะเข้าไปในภูเขาเป็นเมืองศาสนาที่มีรูปสลักมีลวดลายวิจิตรบรรจงแต่งไว้อย่างตระการตา...จนกล้าพูดได้เต็มปากเต็มคำ...

          ไม่มีวัตถุโบราณใดในอินเดีย...หรือกระทั่งในโลก

          สามารถรวบรวมเอาสถาปัตยกรรม ศิลปกรรมการแกะสลักและวิจิตรศิลป์การเขียนภาพเข้าไว้ด้วยกันอย่างน่าอัศจรรย์เหมือนที่นี่

          ในบรรดาสามสิบถ้ำของอาจันต้ามีอยู่ห้าถ้ำที่สร้างขึ้นในรูปแบบศาสนสถานเป็นโบสถ์-วิหารด้วยมีพระเจดีย์แกะสลักหินมีหลังคาเป็นรูปคานทรงโครงกระดูกที่ผู้สร้างคล้ายจะวางปริศนาธรรมไว้ให้อนุชนรุ่นหลังได้คิด...และพิจารณาเพื่อปัญญาธรรมสำหรับตน ส่วนที่เหลือทั้งหมดเป็นวิหารที่อยู่อาศัยสำหรับพระสงฆ์กับผู้มาปฏิบัติธรรม

          เราหลับตานึกถึงวันนั้นในอดีต...หลับตานึกถึงแรงศรัทธาของมนุษยชาติกับการสกัดหินเจาะเป็นถ้ำเข้าไปในภูเขา การแกะสลักเป็นเสาค้ำแกะลวดลายฝาผนังเพดานองค์พระเจดีย์ พระพุทธรูป..พระโพธิสัตว์และเหล่าเทวดาได้อย่างที่เห็นนั้น มิใช่ของง่าย

          มหาแหมวถอนใจลึก... ‘เพราะเกิดอีกพันอีกหมื่นชาติ’ ก็ไม่แน่ใจว่าตัวเองจะมีศรัทธาอันแรงกล้าสำหรับงานอย่างนี้ได้หรือไม่?

          ...และเป็นครั้งแรกที่เชื่ออย่างสนิทใจกับคำว่า ‘ศรัทธา’...

          ความศรัทธาของมนุษย์สามารถสร้างสิ่งมหัศจรรย์ประดับโลก ได้เสมอ!

          หลายชั่วโมงครับกับการเดินชมถ้ำอาจันต้าจนครบทั้งสามสิบถ้ำ...บนเส้นทางเล็ก ๆ ลัดเลาะไปตามภูเขาอย่างมิรู้จักคำว่าเบื่อหน่าย...ท้ายสุดจบลงด้วยการชุมนุมพร้อมหน้ากันของชาวคณะทั้งพระทั้งโยมในวิหารใหญ่ที่มีเจดีย์หินสลักอยู่ตรงกลาง

          ...เราสวดมนต์...และนั่งสมาธิกันตรงนั้น...

          ถวายเป็น ‘พุทธบูชา’ ...เพื่อมอบกุศลให้กับบรรพชนผู้มีความอุตสาหะ...วิริยะในการรังสรรค์งานอันวิจิตรอลังการเอาไว้ในพุทธศาสนาเหล่านั้น ด้วยความตั้งใจและอนุโมทนา

          อีกครั้งครับสำหรับการดิ่งเข้าสมาธิอย่างไม่เคยเป็นเหมือนนั่งอยู่ใต้ร่มเงาแห่งต้นพระศรีมหาโพธิ...ที่พุทธคยา

          ...บางอย่างไหลเลื่อนอยู่ในใจด้วยภาพกระจ่างจิต...

          วันนี้ในวินาทีนั้นภูเตศวรได้พล็อตเรื่องขึ้นในความคิด...เรื่องนั้นคือ ‘อติเทพ’ อติคือ งามอย่างไม่มีที่ติ เทพคือเทพเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ รวมความคือ เทพผู้ยิ่งใหญ่ที่งามอย่างไม่มีที่ตินั่นเอง...

          ...ครับอีกไม่นานท่านทั้งหลายคงได้อ่านกัน...!

          กลับออกจากถ้ำอาจันต้า...ด้วยความรู้สึก...เป็นสุขปนเศร้าอย่างประหลาด เราหันกลับไปมองหมู่ถ้ำเหล่านั้นอย่างอาลัยอาวรณ์คล้าย ๆ มีบางอย่างสะกิดเตือนในหัวใจ...

          ...อย่าลืมพวกเรานะ...

          ‘แน่นอน...’ มหาแหมวให้คำมั่นสัญญากับตัวเอง ‘เราจะเล่าเรื่องราวที่รู้ในใจผ่านตัวหนังสือ...เล่าเรื่องราวอดีตที่รับรู้ ให้ใครต่อใครได้อ่านกันในวันหนึ่งข้างหน้า’

          จากถ้ำอาจันต้า...รถบัสแล่นเอื่อย ๆ กลับโรงแรมที่พักแม้ระยะทางจากอาจันต้ากลับไปออรังกาบัดจะมีระยะทางแค่ร้อยกว่ากิโลเมตร แต่เพราะผู้คนที่มาเที่ยวชมความยิ่งใหญ่ของอาจันต้ามีมากมายบนถนนจึงหนาแน่นด้วยรถราจนมีอาการติดขัดเป็นระยะ ๆ

          ...กับหลายวันที่ผ่านมา...ในลักษณะการเที่ยวแบบหมู่คณะทั้งพระทั้งโยมหลายชีวิต...อาจมีการจาบจ้วงล่วงเกินกันไปบ้างด้วยกาย วาจา ใจ ...ที่อาจเกิดขึ้นด้วยความไม่ตั้งใจ...

          เราทั้งหลายจึงถือโอกาสนั้นบนรถ...กล่าวคำขอขมาต่อพระสงฆ์ทุกรูป...มหาแหมวเป็นตัวแทนของฝ่ายโยม โดยมีหลวงปู่เมี้ยนเป็นตัวแทนฝ่ายสงฆ์

          เรากล่าวคำขอขมาลาโทษก่อน...หากแต่ผิดคาดเพราะทางหลวงปู่ก็กล่าวคำขอขมาโยมเช่นกัน...ท่านให้เหตุผลว่า...พระก็มีโอกาส ‘เผลอ’ ได้เหมือนกันถ้าตอนไหนช่วงไหน ‘ขาดสติ’

          ...คำว่า ‘อโหสิกรรม’ ต่อกันจึงเกิดขึ้นกับคนที่มีสติเสมอ...เพราะ ‘สติ’ จะเป็นจุดเริ่มต้นแห่ง ‘ปัญญา’ ในการแก้ไขไม่ให้เกิด และก่อกรรมที่ไม่ดีต่อกันขึ้น กลับถึงโรงแรม เหล่านักช็อปปิ้งทั้งหลายก็ยังนัวเนียอยู่กับร้านค้าแถว ๆ นั้น...ด้วยไม่จำเป็นต้องสำรองเงินเอาไว้ทำอะไรอีกแล้ว เพราะพรุ่งนี้เราจะเดินทางกลับบอมเบย์เพื่อขึ้นเครื่องเที่ยวซีเอ็กซ์ เจ็ดศูนย์ห้า...มุ่งหน้าสู่ดอนเมือง...ทุก ๆ คนเลยโละเงินรูปีที่เหลือให้กับร้านขายของที่ระลึกกันหมดกระเป๋า...

          ค่ำวันนั้น...เรามีโอกาสได้รับประทานอาหารกันอย่างพร้อมหน้าพร้อมตากันอีกครั้งอย่างมีความสุข...จากวันเวลาที่ผ่านมาสิบกว่าวันที่ได้อยู่ร่วมกันเป็นหมู่คณะ...แม้ว่าบางคนอาจจะไม่เคยเห็นหน้ากันมาก่อน แต่กับทุกข์สุขร่วมกันในหลายวัน ทำให้เราสนิทสนมกัน และเมื่อรู้ว่าพรุ่งนี้เราต้องจากกันก็อดไม่ได้ที่จะมีความอาลัยอาวรณ์...

          ...การพบ...การพลัดพรากเป็นสมบัติของมนุษย์เสมอ...คุณนายทมเคยบอกเรา...

          “มนุษย์นี่แปลก บางครั้งมีโอกาสพบหน้ากันเพียงครั้งเดียวก็จะไม่เห็นกันอีกเลยตลอดชีวิต...” ก็เฉกเช่นมนุษย์ที่เราไม่อยากพบหน้า...แต่กลับต้องมาพบมาเจอกันอีกหลายต่อหลายครั้ง ทุกอย่างเกิดจากกรรมที่กำหนดทั้งสิ้น...

          แต่อย่างไรก็ตามกับการพบ...และจำต้องจากกันอย่างอาวรณ์นั้น เราทั้งหลายซึ่งเป็นมนุษย์ต่างมีอยู่สิ่งเดียว สำหรับการปลอบประโลมใจ...สิ่งนั้นคือ “ความหวัง” ความหวังที่จะได้หวนคืนมาพบเจอกันอีกสักครั้ง...หวังที่จะมีชีวิต หวังที่จะได้อะไรต่อมิอะไรที่ดี ๆ ในวันข้างหน้า

          สำหรับมหาแหมว...พอใจกับความหวังในอดีต...หวังว่าชีวิตนี้จะได้มีโอกาสมาไหว้พระ ได้มานมัสการสังเวชนียสถานทั้งสี่ และได้มาจาริกแสวงบุญตามรอยบาทพระบรมศาสดาที่พระองค์ทรงประทับไว้ในแดนดินถิ่นพุทธภูมิ ซึ่งวันนี้ความหวังทั้งหมดทั้งมวลได้บรรลุแล้ว...

          คืนนั้น...บนที่นอนหนานุ่มอันเป็นคืนสุดท้ายของการเดินทางยาวไกลมาหลายวัน...เราหลับตาอยู่ในความมืด...ทบทวนความทรงจำที่ผ่านมา...

          และยิ้มกับประโยคของใครบางคนที่จากลาไปแล้ว...

          ประโยคของคนเป็นพ่อ...

          “อยากมีความรู้ต้องอ่านหนังสือร้อยเล่ม...อยากเป็นปราชญ์ต้องอ่านหนังสือหมื่นเล่ม...”

          ท้ายสุดจบลงที่คำพูดของคุณนายทม...

          “เดินทางออกจากบ้านจึงรู้จักโลก...และเห็นโลก...ไปเที่ยวกันเป็นหมู่คณะจึงรู้จักคน...”

          การเดินทางมานมัสการสังเวชนียสถานครั้งนี้...จึงรู้จัก ‘ความจริง’ ความจริงที่เคยนึก...สงสัย...

          ...พระพุทธเจ้ามีจริงหรือไม่?

          วันนี้ได้คำตอบชัดเจนยิ่งในหัวใจตน...

          พระบรมศาสดาเจ้า ‘มีจริง’ รู้แค่นี้ก็มีค่าเกินกว่าสิ่งใดอีกแล้ว...

          ...เพราะถ้าพระตถาคตมีจริง ฤๅ เส้นทางสู่นิพพานจะเป็นเรื่องเท็จ?

          เราปล่อยจิตให้กำซาบกับ สุข...อันเป็น ‘ปิติสุข’ จากการเดินทางมาแสวงบุญที่แผ่นดินมหัศจรรย์นี้...ก่อนกำหนดจิตถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น..

          ...นโมตัสสะ ภะคะวะโต อาระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ...

                          โอม บังคมบัวบาท มณิพิสุทธิ์
                  แด่องค์สัมพุท-ธะมุนินทร์
                  กราบไตรปิฎก อมตสิ้น
                  คงชั่วฟ้าแหละดิน อนันตกาล
                  กราบพระอริยสงฆ์กิเลส ตัณหาปธาน
                  เทิดไว้เป็นมิ่งประธาน แด่จิต
                   โอม...พระรัตนตรัย จุ่งสถิต
                  ในกระแสวิญญาณศาสนิก...นิรันดร์เทอญ...

          ด้วยคารวะอย่างเป็นที่สุด...ด้วยความขอบคุณที่สละเวลาอ่านจดหมายโดยตลอด

          มหาแหมว (ภูเตศวร) ขอรับท่าน

          มาถึงตรงนี้...จนอีกแค่วันสองวันก็จะกลับบานเราอยู่แล้ว หลาย ๆ คนอาจจะบอกว่า อีตามหาแหมวเล่าแต่น้ำไม่มีเนื้อเลย...นึกขึ้นได้ว่าเมื่อหลายวันก่อนอาเจ๊คุณนายทมของไอ้ลูกยอดแอบถามท่านวิทยากรมหาไพรัชเรื่องวิถีการครองเรือนของคนอินเดีย..อย่างจริงจัง เพราะสังคมของชาวอินเดียเป็นสังคมที่มีความสลับซับซ้อนมากสังคมหนึ่งซึ่งดำรงมาหลายศตวรรษ...

          ...เป็นสังคมโบราณจากอารยธรรมเก่าแก่ที่สั่งสมมานาน...และยังฝังแน่นอยู่ในกลุ่มชนจำนวนมาก...โดยเฉพาะพวกพราหมณ์กับฮินดู...

          ฉะนั้นมากมายแห่งความรู้จึงพรั่งพรูออกจากปากท่านมหาไพรัช...สู่เรา...

          ขั้นตอนของชีวิตในอุดมคติของฮินดูกำหนดไว้ 4 อาศรม...

          1. พรหมจารี ได้แก่ชีวิตในวัยเด็ก
          2. คฤหัสถ์ ได้แก่ชีวิตในวัยผู้ใหญ่ ต้องมีเหย้ามีเรือนด้วยการวิวาห์
          3. วานปรัสถ์ ได้แก่ชีวิตวัยสูงอายุ...
          4. สันยาสี ได้แก่วัยชรา ซึ่งต้องบำเพ็ญพรตและจาริกเพื่อสั่งสอนผู้อื่น

          อาศรมทั้ง 4...มีความสำคัญในชีวิตของชาวฮินดูมาก แต่ที่ดูเหมือนจะเป็นจุดเริ่มต้นของประเพณีในการครองเรือนและเกี่ยวข้องกับสังคมมากที่สุดคือ อาศรมคฤหัสถ์...เพราะมีประเพณีหมั้นหมาย...เลือกคู่...และเข้าพิธีวิวาห์

          ชาวฮินดูมีคตินิยมอยู่อย่างหนึ่งที่คล้ายคลึงกับคนจีนก็คือ การมีบุตรเป็นเพศชาย การมีลูกชายถือว่าเป็นโชคอย่างยิ่ง คำว่า “บุตร” (PUTRA) ในภาษาสันสกฤต แปลว่า ‘ผู้พ้นจากนรก หรือผู้ช่วยให้พ้นจากนรก’ ไม่รู้เพราะเหตุผลนี้หรือเปล่าที่ชาวฮินดูที่ไม่มีบุตรชายจึงเกิดความหวาดกลัวตกนรก...แต่ก็มีบางพวกที่ไม่กลัวเรื่องนี้...

          ครอบครัวชาวฮินดูให้ความสำคัญกับลูกชายมากโดยเฉพาะคนหัวปี ถ้าได้ลูกชายเป็นคนหัวปีจะถือว่าสวรรค์ทรงโปรดเลยทีเดียว ถ้าครอบครัวไหนไม่มีบุตรก็ต้องพยายามกันอย่างเต็มที่ บางรายที่ภรรยาเป็นหมันหรือปั๊มเท่าไหร่ก็เป็นผู้หญิงออกมาดูโลก...
         
          ...สามี สามารถหาภรรยาใหม่ได้...โดยความเห็นชอบของภรรยาเดิม

          จะมีที่ไม่นิยมหาภรรยาคนที่สองก็คือพวกวรรณะพราหมณ์แหละ ด้วยถือว่าเป็นการผิดบัญญัติแห่งพระเวท...

          “อย่างดิฉันนี่ถ้าอยู่อินเดียก็ดีสิคะ...?” คุณนายหัวเราะร่วน... “ต้องถือว่าพ้นนรกสามชั้น…”

          “ทำไมหรือโยม?” ท่านมหาไพรัชพาซื่อถาม...ซึ่งอาเจ๊รีบจีบปากจีบคอบอก...

          “ก็โยมมีบุตรา...ตั้งสามหน่อ...”

          “เหอะ...” เราแค่นเสียง... “เห็นบ่นอยู่ทุกวันว่าสงสัยไอ้สามตัวนั่นเป็นลิงกลับชาติมาเกิด ตัวเองบ่นจนปากจะถึงหูอยู่แล้ว...”

          คนอินเดียร้อยทั้งร้อย โดยเฉพาะชาวฮินดูส่วนมากจะเชื่อถือโชคลางและดวงชะตาอย่างมาก ด้วยเหตุนี้การประกอบพิธีใด ๆ จึงต้องอาศัย ‘ปุโรหิต’ (PUROHITA) หรือบ้านเราเรียก ‘โหร’ น่ะแหละ...อย่าว่าแต่คนอินเดียเล้ย...คุณทมเองก็ใช่ย่อย...

          ...ถึงขนาดมี ‘โหน’ ส่วนตัวกะเขาคนหนึ่ง...ชื่อคุณนาย ‘พรพิรุณ’

          นักแต่งเพลงรุ่นเก๋าคอยให้การ ‘ปรึก’ อยู่บ่อยครั้งเกี่ยวกับเรื่องโชคชะตาราศี

          “แม่นไหม?” มหาแหมวเคยถามคุณนายทมเรื่องขาซี้ช่วยทำนายทายทัก...

          “ไม่รู้สิ...”

          “อ้าวแล้วดูทำไม?” เราอดสงกาไม่ได้ แต่คำตอบของอาเจ๊ทำให้หายสงสัยได้ทันที...

          “ก็ดูฟรีนี่หว่า...!”

          ‘โหร’ ของคุณนายทมต่างกับ ‘โหร’ ของชาวฮินดูราวฟ้าดิน แม้การเลือกคู่...การหมั้นหมายกระทั่งการแต่งงาน...ถ้าท่านปุโรหิตตรวจดูแล้วเกิดสมพงษ์กันก็รอดตัวไป แต่ถ้าบอกดวงชะตาขัดแย้งกัน...

          ...งานหมั้น งานแต่ง เป็นอันต้องล้มพับยกเลิกกันไปทันที...

          อย่างนี้จึงถือว่าปุโรหิต...หรือโหร มีความสำคัญเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตของชาวฮินดูอย่างยิ่ง สำคัญขนาดถือได้ว่า...คำทำนายมิต่างจาก ‘คำประกาศิต’ เลยทีเดียวก็ว่าได้...

          การเลือกคู่...ที่มีแบบแผนยึดมั่นปฏิบัติกันมาช้านานของชาวอินเดียมีอยู่ 5 ประการ...

          1. การหมั้นหมายตั้งแต่เยาว์วัย...(PROMISE MARRIAGE) อันเกิดจากผู้ใหญ่ทั้งสองฝ่ายมีความสัมพันธ์รักใคร่กันเป็นพิเศษตกปากรับคำกันเอาไว้ บางรายสัญญากันตั้งแต่เด็กยังอยู่ในท้องก็ยังมี...

          2. การเลือกคู่ให้กับบุตรในวงศ์ตระกูลหรือถือวรรณะเดียวกัน (INTERCASTE MARRIAGE) งานนี้ผู้ใหญ่จะเป็นฝ่ายเลือกจัดการกันเอง ถ้าเป็นบ้านเราเรียกว่า... ‘คลุมถุงชน’ นั่นแหละ

          3. การเลือกด้วยวิธีการเสาะหา...(ARRANGEMENT MARRIAGE) ผู้ใหญ่ของฝ่ายชายหรือฝ่ายหญิงเป็นผู้หมายตามองหาคู่ครองให้แก่บุตรตน เมื่อตกลงกันได้ทั้งสองฝ่ายก็จัดการพิธีหมั้นพิธีวิวาห์ขึ้น

          4. เลือกแบบรักชอบพอกันเอง (LOVE MARRIAGE) ฝ่ายชายหญิงมีความรักความสิเน่หากันเองแล้วบอกกล่าวกับผู้ใหญ่ (อย่างนี้ในหนังอินเดียมีให้เห็นบ่อย ๆ) ถ้าฝ่ายผู้ใหญ่เห็นด้วยก็ถือว่ามีพิธีวิวาห์ได้โดยราบรื่น แต่ถ้าผู้ใหญ่โนเค...ก็มักเกิดปัญหาซึ่งกรณีนี้มีอยู่บ่อยมาก (ดูได้จากหนังหรือภาพยนตร์อินเดียแหละ)

          5. ยกบุตรให้เพราะความเสน่หา (A GIFT) ผู้ใหญ่ของฝ่ายหญิง ที่มีฐานะดีเห็นอกเห็นใจฝ่ายชายเพราะคุณงามความดีและยกบุตรีให้ด้วยความพอใจพิเศษเรียกว่าของกำนัลอันมีค่านั่นแหละครับ

เมื่อการเลือกคู่เกิดขึ้นจะด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งก็เถอะ...ท้ายสุดก็ต้องพูดคุยกันถึงเรื่องสินสอดทองหมั้น...ซึ่งสังคมอินเดียนั้นแผกจากสังคมชาติอื่นก็ตรงที่ว่า...

          ...ฝ่ายหญิงต้องเป็นฝ่ายหาค่าสินสอดมาให้ฝ่ายชาย...(มิน่าล่ะ...คำว่าบุตรา...จึงแปลว่า ผู้ทำให้พ้นจากนรก) โดยฝ่ายชายจะเรียกค่าตัวด้วยสินสอดทองหมั้นได้ตามที่ตนต้องการ

          ถ้าตกลงกันได้ก็ถึงงานแต่ง...แต่ถ้าฝ่ายหญิงไม่มีปัญญาหามา ตามที่ฝ่ายชายเรียกร้อง ทุกอย่างก็จบลง โดยฝ่ายหญิงต้องเสาะหา ชายคนอื่นต่อไป...

          ว่ากันว่าค่านิยมชนิดนี้...เป็นค่านิยมในสังคมของอินเดียที่สร้างความขมขื่นปวดร้าวให้กับหญิงสาวชาวภารตะเป็นอย่างมาก ด้วยการไม่สามารถหาเงินค่าสินสอดทองหมั้นมาสนองความต้องการของฝ่ายชายได้นี้ถือเป็นการเสียหน้าอย่างรุนแรง มีสาวบางรายถึงกับฆ่าตัวตายไปก็มี...

          และเคยมีกลุ่มสตรีอินเดียได้รวมตัวกันแสดงความรู้สึกด้วยการต่อต้านประเพณีนี้อยู่เสมอ แต่ก็มิอาจลบล้างประเพณีลงได้...ปัจจุบันฝ่ายชายยังมีสิทธิอันชอบธรรมในการเรียกร้องสินสอดจากฝ่ายหญิงตามที่ตนต้องการ และเชื่อว่ายังดำรงอยู่ในสังคมอินเดียอีกนานเท่านาน...

          ฉะนั้น...พ่อแม่ชาวอินเดียคนไหนมีลูกสาวเยอะ ๆ จะมีความขมขื่นใจเป็นที่ยิ่ง...อีกทั้งยังมีฐานะยากจนด้วยแล้ว จะปวดร้าวทวีคูณยิ่งขึ้น...ขณะที่ตรงข้ามกับฝ่ายที่ผลิตลูกชายได้มากจะสบายไปหลายชาติ...เรียกว่ารอรับทรัพย์ลูกเดียว...

          ...เฮ่อ...อย่างคุณนายทมมีลูกชายถึงสามหน่อนี่น่าย้ายไปอยู่อินเดีย จริง ๆ พับผ่า...

          จบเรื่องสินสอดทองหมั้น...เมื่อตกลงกันได้แล้วก็ถึงพิธีวิวาห์กันล่ะ...งานแต่งของชาวฮินดูถือเป็นงานสำคัญที่สุดในชีวิต การจัดงานวิวาห์คงจะเหมือน ๆ กับชาติอื่น ๆ ก็ตรงที่ต้องจัดการกับบ้านช่องให้สะอาดสะอ้าน โดยเฉพาะบ้านของเจ้าสาวที่ถือเป็นสถานประกอบพิธี ต้องตกแต่งประดับประดาด้วยธงทิว...โคมไฟดอกไม้ปักต้นกล้วย...ทางมะพร้าว ร้อยใบมะม่วงไว้ในบ้านอีกทั้งใช้ฝุ่นสีเขียนลวดลายไว้ตามฝาผนังเพื่อให้สวยงามสะดุดตาใครผ่านไปผ่านมาจะได้รู้ว่า...

          ...บ้านฉันกำลังแต่งลูกสาวนะนายจ๋า!

          ก็เคยบอกแล้วไงครับ...ถ้าจะดูฐานะของคนอินเดียดูได้จากเวลาปลูกบ้านกับงานแต่งงาน...ถ้าปลูกบ้านรวดเร็วเสร็จ...ถือว่ามีเงิน...

          เมื่อได้ฤกษ์...ขบวนแห่เจ้าบ่าวที่ประกอบด้วยเจ้าบ่าวแต่งตัวเต็มยศนั่งอยู่บนม้าขาว โพกศีรษะด้วยผ้าดิ้นทองคาดด้วยสายมาลัยคลุมหน้า ติดตามด้วยญาติมิตร...ถ้าเป็นกลางคืนต้องมีโคมไฟ ถ้าเป็นกลางวันก็มีแค่วงดุริยางค์แห่แหนสู่บ้านเจ้าสาว

          เมื่อมาถึงบิดามารดากับญาติสนิทของเจ้าสาวจะคอยต้อนรับและเชิญเจ้าบ่าวเข้านั่งในโรงพิธีตามที่พราหมณ์จัดเตรียมไว้ พอได้ฤกษ์พราหมณ์จะเชิญเจ้าสาวออกมานั่งคู่กับเจ้าบ่าวหรือนั่งตรงข้ามกองไฟพิธี โดยมีญาติมิตรของทั้งสองฝ่ายนั่งล้อมรอบ จากนั้นพราหมณ์จะเริ่มโหมไฟด้วยเครื่องบูชาต่อ ‘อัคคีเทพ’ พร้อมกับสวดมนต์จากคัมภีร์พระเวทอันศักดิ์สิทธิ์ด้วยการกล่าวบูชามหาเทพต่าง ๆ ก่อนเข้าพิธีหลักของการแต่งงานโดยลำดับอย่างนี้ครับ...

          ...1. คู่บ่าวสาวคล้องพวงมาลัยให้กัน...

          2 พราหมณ์เป็นผู้เจิมหน้าให้คู่บ่าวสาว...แต่ตรงนี้บางรายผู้ชายคือเจ้าบ่าวจะเป็นคนเจิมให้ฝ่ายหญิงถือเป็นการยอมรับฝ่ายหญิงเป็นภรรยาตลอดไป...

          3. พราหมณ์จะซักถามความยินยอมรับการเป็นสามีภรรยาจากทั้งสองฝ่ายตามประเพณี...

          4. คู่บ่าวสาวจะต้องเดินรอบกองไฟพิธีเจ็ดรอบ ในขณะที่เดินต้องผูกข้อมือกันไว้หรือผูกชายผ้าของกันและกัน เพื่อแสดงการเป็นบุคคลเดียวกันต่อหน้าพระอัคคีเทพที่เป็นสักขีพยาน...

          5.ผู้ใหญ่ทั้งสองฝ่ายจะรดน้ำบนฝ่ามือของคู่บ่าวสาว เป็นการอวยชัยให้พรโดยถือเป็นการประสาทพรจากพระแม่คงคา...

          เมื่อประกอบพิธีเสร็จ...ก็จะถึงการเลี้ยงอาหารแขกเหรื่อญาติมิตร...เรียกว่าสนุกครื้นเครงกันเป็นรายการสุดท้าย

          อีกเรื่องที่สำคัญคือระหว่างประกอบพิธีหรือระหว่างวันงาน ชาวอินเดียจะถือเอกลักษณ์ของดนตรี ‘ปีเชห์ไน’ (SHENAI) ที่บ้านเราเรียกว่า ‘ปีไฉน’ นั่นแหละเป็นสัญลักษณ์งานวิวาห์...แต่ต่างกับคนไทยครับ...

          เพราะปี่ไฉนมักใช้ในงานศพผู้ที่มียศถาบรรดาศักดิ์สูง ๆ กัน

          แต่งกันเสร็จ...(อาแฮ้ม...) ก็ต้องมีการส่งตัวเข้าหอสิครับท่าน...บ้านไหนเมืองไหนยังไงไม่รู้...แต่ที่อินเดียบรรยากาศส่งตัวเข้าหอนี่ ‘โศกสลด’ ครับ แม้จะเป็นงานมงคลก็เถอะ ก่อนที่เจ้าบ่าวจะพาเจ้าสาวไปนั้น เจ้าสาวต้องล่ำลาพ่อแม่...ร่ำลาพี่น้องญาติสนิท ต่างโอบกอดกันด้วยอาการน้ำตานองหน้า เพราะทุกคนรู้ว่าเจ้าสาวจะต้องตกไปเป็นสมบัติของสามี และต้องไปปรนนิบัติญาติฝ่ายสามีจวบจนชีวิตจะหาไม่...

          ...ก็เลยไม่รู้ว่าจะต้องหาเงินค่าสินสอดมาให้ผู้ชายทำไม...ให้ลำบาก...หาเงินก็ยาก แล้วยังต้องจัดงานใหญ่โตเพื่อไปปรนนิบัติรับใช้ชาวบ้านเขาอีก

          พอถึงบ้านเจ้าบ่าว เจ้าสาวจะได้รับการต้อนรับจากพ่อแม่ฝ่ายชายกับเหล่าญาติกาทั้งหลาย ก่อนเข้าประตูบ้านผ่านธรณีประตู แม่ฝ่ายชายจะต้อนรับเธอด้วยถาดอารตี (ARATI) เป็นถาดที่มีไฟจุดด้วยการบูร ยกขึ้นวนระหว่างใบหน้าเจ้าสาวสามรอบแล้วเอาผง ‘วิภูติ’ ที่เป็นผงแป้งสีขาว-แดง เจิมหน้าหรือโปรยไปที่ตัวเจ้าสาว จากนั้นจะนำเข้าบ้านมอบของขวัญประเภทเครื่องใช้ส่าหรีพวกเสื้อผ้าอาภรณ์หรือแก้วแหวนเงินทองให้ตามสมควรแก่ฐานะ

          ครั้นได้ฤกษ์งามยามดี เจ้าบ่าวก็จะพาตัวเจ้าสาวเข้าสู่เรือนหอที่ประดับประดาเอาไว้อย่างงดงาม...ย่างเข้าเรือนหอปิดประตูลั่นดาลเรียบร้อย คนเป็นเจ้าสาวจะก้มลงเอามือแตะปลายเท้าสามีซึ่งถือเป็นการเคารพอย่างสูงสุด

          ...และเจ้าบ่าวก็จะโอบกอดเจ้าสาวประคองขึ้นเตียง...

          ...เหตุการณ์...ต่อจากนั้นขอสงวนสิทธิ์ไม่บรรยายครับผม...ขืนบรรยายมีหวังเจอข้อหา...สิ่งพิมพ์ลามกเด็ดขาด!

          วิวาห์ของชาวภารตะยังมีวิธีแปลก ๆ พิสดารอยู่อีกแบบ...วิธีนั้นเรียกว่า... ‘วิวาห์เกาวน์’ (GAUN MARRIAGE) คือพิธีแต่งงานของเจ้าบ่าวเจ้าสาวที่ยังเป็นเด็กส่วนใหญ่จะอายุประมาณเจ็ดถึงสิบห้าปี...เมื่อแต่งกันแล้วต้องแยกบ้านกันอยู่ เรียกว่าบ้านใครบ้านมัน พอครบกำหนดการแต่งงานสามปี จึงส่งตัวเจ้าสาวไปบ้านเจ้าบ่าวเพื่อเป็นภรรยาต่อไป...การแต่งงานลักษณะนี้เรียกว่า...

          ‘...วิวาห์ค้างปี...’

          อีกกรณีคือ...หญิงชายที่ไม่อาจเข้าพิธีแต่งงานอย่างออกหน้าออกตาได้ด้วยปัญหาอะไรก็ตามแต่ หากการเป็นสามีภรรยาจะสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อได้พากันไปขอให้พระ (บูชารี) ในวัดฮินดูประกอบพิธีให้ต่อเบื้องพระพักตร์พระผู้เป็นเจ้า...มีการเดินรอบกองไฟ การเจิมหน้า เพื่อการเป็นสักขีพยานในการเป็นสามีภรรยากัน...พิธีอย่างนี้เรียกว่า ‘อนาถา’ หรือเกิดความจำเป็น การทำอย่างนี้ช่วยให้คู่บ่าวสาวได้สบายใจขึ้น...

          ขอรับ...ไป ๆ มา ๆ จดหมายฉบับนี้ก็เลยว่าด้วยการแต่งงานแขกในที่สุด...เหลือการไปเยี่ยมชมถ้ำอาจันต้าในวันพรุ่งนี้อีกวัน ก่อนเดินทางกลับบอมเบย์ เพื่อนั่งเครื่องกลับบ้านเกิดเมืองนอนเสียที...ขืนช้ากว่านี้มหาแหมวเผลอ ๆ จะขุดบ่อล่อสาวแขกมาสู่ขอซะอีก...ด้วยอดใจไม่ไหวกับสินสอดทองหมั้น

          เดี๋ยว...นังลำพู...ลูกสาวตัวอ้วนจะขาดพ่อ...

          นึกไปนึกมาถือเป็น ‘วาด-ซะ-นา’ ของตัวเองเป็นอย่างสูงที่ไม่ได้เกิดเป็นคนอินเดีย...ก็โธ่มีลูกสาวอ้วนเป็นหมูตอนอย่างเนี๊ยะ...

          ...ไอ้บังคงรีดค่าสินสอดมหาแหมวอ่วมอรทัยแน่ ๆ นะนายจ๋า

          ราตรีสวัสดิ์กันตรงนี้แหละขอรับ...

          จากมหาแหมว...ผู้โชคดี

          เสร็จจากการเยี่ยมชมถ้ำเอลโลร่าส่วนของฮินดูกับพุทธจบลงด้วยระยะเวลาที่ยาวนานพอสมควร กว่าเราจะแวะเข้าไปชมถ้ำของเชนบ้าง ก็ใกล้เย็นย่ำสนธยาแล้ว...โชคดีที่ถ้ำของเชนเป็นถ้ำที่เล็กกว่าถ้ำของฮินดูกับพุทธมากและใช้เวลาไม่ถึงยี่สิบนาทีเท่านั้น...

          ความอลังการของถ้ำหรือวิหารของศาสนาเชนต้องเรียกว่า ‘แพ้ขาด’ สองถ้ำแรกที่เราเห็นมา เป็นครั้งแรกครับที่เราได้เห็นรูปสลักพระศาสดาของเชนอย่างเต็มตา

          ลักษณะรูปเคารพแสดงท่านิ่งยืนประทับคล้ายพระพุทธเจ้าทุกประการ

          หากแต่สิ่งเดียวที่ผิดไปคือ...รูปเปลือยกายแสดงอวัยวะเพศให้เห็นอย่างชัดเจน...

          หลายท่านอาจจินตนาการในใจว่า ‘อุจาดตา’ แต่ขอรับรองครับว่า แม้เราจะเห็นรูปลักษณะการเปลือยกายอย่างนี้ก็ตาม...

          ...แต่ด้วยฝีมือช่างศิลป์...บวกกับเค้าลักษณะของรูปเคารพที่สงบนิ่งของศาสดาในศาสนาเชน...ไม่สร้างความรู้สึก ‘อุจาด’ ในใจเราแม้แต่น้อย...

          ...เชื่อหรือไม่...? ท่านต้องไปดูด้วยสายตาตัวเองครับ!

          จดหมายฉบับนี้ขออนุญาตเขียนสั้นหน่อย เพราะฝากรูปมาให้ได้เห็นกันเยอะ ๆ อย่างที่บอกล่ะครับว่า... ‘หนึ่งรูป’ ที่เห็นด้วยตาบางครั้งมีคุณค่ามากกว่าพันคำ...

          เพราะจินตนาการจะอย่างไรก็ยากจะได้ข้อเท็จจริงจากการเห็น...

          เมื่อเราเดินออกมาขึ้นรถ...สิ่งหนึ่งที่บังเกิดขึ้นในใจก็คือ... ‘ความเข้าใจ’ ระหว่างความเชื่อความศรัทธาของมนุษย์ที่แฝงอยู่ในงานศิลปะอย่างนั้น... และทำไม ศาสนสถาน...โบราณสถานทั้งหลายจึงมีประโยชน์ล้ำค่าที่จำต้องทุ่มทรัพย์สินจำนวนมาก         รักษาเอาไว้ให้อนุชนรุ่นหลังได้เห็นประจักษ์แก่สายตา...

          วันนี้กล้ากล่าวเต็มปากเต็มคำ...ศาสนสถานและโบราณสถาน เหล่านั้นสามารถบ่งบอกถึงสิ่งซ่อนเร้นในหัวใจบรรพชน...

          ...ถ้ำพุทธ...สงบ...ร่มเย็น ไม่ซับซ้อน เปรียบกับธรรมแห่งพุทธองค์ที่มุ่งเน้นความว่าง...สงบสุขในจิตและเรียบง่ายกับการดำเนินชีวิต

          ถ้ำฮินดู...โอฬารซับซ้อน น่าเกรงขาม คือภาพของเหล่าเทพเจ้าผู้ทรงอำนาจที่ให้มนุษยชาติกราบไหว้ขอพร ขออำนาจคุ้มครองชีวิตตนให้เป็นสุขจากอำนาจมาร

          ถ้ำเชน...ปลดเปลื้อง...สมถะ ตามแบบฉบับของมหาวีระผู้เป็นศาสดาที่ไม่ยอมแม้หาอาภรณ์ห่มกาย ในความหมายของการละวางโลก ละวางแม้ความอายที่มีอยู่ในตัวเอง

          หากจะมีสิ่งเดียวที่เหมือนกันของผู้รังสรรค์ผลงานในอดีตไว้ก็คือ แรงงานที่เกิดขึ้นด้วย ‘แรงศรัทธา’ มิต่างกัน...

          แรงศรัทธาที่ ‘ค้ำชู’ คุณงามความดี... ‘ค้ำจุน’ อารยธรรมอันยิ่งใหญ่ให้คงอยู่คู่โลกตราบนานเท่านาน...

          ส่วน...ผลแห่งการประชันความยิ่งยงในอดีตกาลที่ต่างความเชื่อนั้น...ใครจะคิดอย่างไร...ตัดสินอย่างไร?

          ...ขึ้นตรงกับ ‘ปัญญา’ ของใครของมันที่พิจารณารู้ด้วยตนเอง

          และถ้ำเอลโลร่า ก็เป็นได้แค่สมุดบันทึกเล่มโตแห่งความเชื่อ ...ความศรัทธาของบรรพชน...เก็บเอาไว้ให้คนรุ่นหลัง ได้เรียนรู้เอาไว้สอนตัวเองเท่านั้น!

          ชาวคณะออกจากถ้ำเอลโลร่ามาขึ้นรถเมื่อตอนบ่ายแก่ ๆ จากถ้ำเอลโลร่าเข้าเมืองออรังกาบัดมีระยะทางประมาณ สามสิบกิโลเมตร ถ้าเป็นบ้านเราใช้เวลาจริง ๆ ไม่ถึงครึ่งชั่วโมง แต่กับถนนอินเดียอย่างน้อยชั่วโมงกว่าหรือสองชั่วโมง...

          เส้นทางจากเอลโลร่าเข้าออรังกาบัดสวยงามกว่าที่อื่น ๆ เท่าที่ผ่านมา อาจเป็นเพราะแถบนั้นมีเนินเขาเยอะโดยเฉพาะเวลาใกล้ค่ำดวงอาทิตย์เริ่มลับขอบฟ้า ฉากหลังจึงเป็นสีชมพูปนม่วงตัดกับภูเขาสูงน่ามอง...แม้เราจะผ่านการเข้านมัสการสังเวชนียสถานทั้งสี่มาแล้ว...ในเวลาเดินทางนอกจาก อยู่บนเครื่องบินหรือรถไฟ ถ้าเดินทางโดยรถบัส...

          ...เราจะสวดมนต์กันทั้งเช้าและเย็น...ไม่เคยขาด...

          ไม่เพียงแต่เท่านั้น...ถ้าวันไหนต้องนั่งรถหลาย ๆ ชั่วโมง และท่านมหาไพรัชเกิดเหนื่อยที่จะทำการบรรยายให้ความรู้...กับชาวคณะ

          ...หลวงปู่เมี้ยนหรือไม่ก็หลวงพ่อหมื่นอุดมจะเทศนาธรรมโปรดชาวคณะ

          ตรงนี้ไงครับ...มหาแหมวถึงบอกว่ามาอินเดียคราวนี้ ‘คุ้มเกินคุ้ม’ ได้ทั้งความรู้ทางโลกได้ทั้งทางธรรม...ได้ทำบุญได้ทำทั้งทาน ได้ทั้งธรรมปฏิบัติ...

          ...บนเส้นทางยาวไกล ณ แดนดินถิ่นพุทธภูมิ...

          ขนาดเจ้าแม่... ‘โรคไมเกรน’ ซึ่งมักทรมานทรกรรมอย่างคุณนายทมยังออกปาก...

          “ปีหน้าแม่หนูอี๊ดจะมาใหม่...”

          คงเพราะงวดนี้ตั้งแต่วันแรกจนถึงวันนี้คุณนายยังไม่ถูก ‘โรคตะบวย’ ตามภาษาอีตุ๊เด่น เล่นงานซักจึ๋งนึงเลย...แต่กระนั้นคุณนายยังต้องมีข้อแม้...

          “ต้องมาหน้าหนาว”

          “แหงสิ...” เรารู้ทัน... “ขืนมาหน้าร้อนข้อยก็บ่มาด้วย...” อย่าว่าแต่เรารู้ขนาดนังลำพูตัวอ้วนมันยังรู้...

          “ร้อนทีไรหม่ามี้เป็นไมเกรนทุกที...”

          ใครบ้างไม่รู้ว่าอินเดียหน้าร้อนโหดขนาดไหน...ขืนมาคงต้องหามโลงมาเผื่อคุณนายแน่ ๆ ขนาดอยู่เมืองไทยเดือนเมษา...อาเจ๊เป็นไมเกรนเดือนละสามสิบวันแล้ว ถ้าเป็นอินเดียคงเป็นวันละสามเวลาหลังอาหาร

          ...แล้วจะเอาเวลาที่ไหนไปเที่ยวล่ะครับ?

          พูดถึงเมืองออรังกาบัดหรือออรังคบาด ที่เรากำลังนั่งรถเข้าไปขณะนี้นั้นเป็นเมืองเล็ก ๆ แต่สวยงามไม่เบา

          เพราะคำว่าออรังกาบัดได้ถูกตั้งชื่อตามพระนามของจักรพรรดิโมกุลผู้เกรียงไกรที่ชื่อ ‘ออรังเซบ’ บ้านเรือนในเมืองออรังกาบัดยังเหลือเค้าของสถาปัตยกรรมอิสลามอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะสถาปัตยกรรมชิ้นสำคัญที่เรียกว่า ‘บีบี-มักบารา’ ซึ่งมีผู้ยกย่องว่าเป็นทัชมาฮาลแห่งภาคใต้

          ที่อัคระมีอัคระฟอร์ทซึ่งเป็นป้อมปราการยิ่งใหญ่ลือชื่อ ที่ออรังกาบัดซึ่งห่างออกไปเพียงสิบห้ากิโลเมตร ก็มีป้อมปราการเดาลัตตาบาดที่สร้างขึ้นในศตวรรษที่สิบสองขนาบด้วยหอคอยจันมีนา สูงถึงหกสิบสี่เมตร แต่น่าเสียดายเพราะเราทั้งหลายตัดสินใจไม่แวะ เพราะความเหนื่อยจากการเดินทางด้วยรถไฟจากบอมเบย์มาแต่เช้ามืด แถมยังต้องนั่งรถบัสต่อมาที่ถ้ำเอลโลร่าและเดินชมถ้ำจนขาลาก ทำให้เราปรารถนาหาที่อาบน้ำ...ในโรงแรมมากกว่าอย่างอื่น...

          แต่ถึงกระนั้นก็เถอะ...พอถึงโรงแรมกันเข้าจริงๆ ชาวคณะหลายคนซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง โดยมีคุณนายทมเป็นหัวหน้า ก็อีลุงตุงนังกันอยู่ที่ร้านขายผ้ากับร้านขายของที่ระลึกใต้ถุนโรงแรมแอมบาสเดอร์ อาจันต้า...

          ...เหตุผลหรือครับ...สั้นนิดเดียว...

          สินค้าของที่นี่... ‘ถูก’ กว่าทุกที่ที่ซื้อมาแล้วทั้งนั้น...

          แอมบาสเดอร์ อาจันต้า โฮเต็ล ถือเป็นโรงแรมชั้นหนึ่งของที่นี่...แต่ขอโทษครับสินค้าทุกชิ้นในร้านใต้ถุนโรงแรม...

          ...ต่อราคาได้ตามใจชอบ...ขืนถามปุ๊บจ่ายเงินปั๊บแบบโรงแรมใหญ่บ้านเราล่ะก็ เป็นได้ แค้นใจตายทีหลังแน่...

          เพราะถามราคา...คนขายบอกสี่พันรูปี...พอดึงกันไปต่อกันมา เจรจาต๊ะอ้วยกันที่สองพันห้า...

          เฮ่อ! แขกเป็นอย่างนี้กันทั้งประเทศแหละครับ...ราคาคุยกับราคาขายห่างกันลิบลับ...

          ฉะนี้...ใครไปอินเดียจะซื้อของ...อย่าใจร้อน

          จะหาบเร่หรือร้านใหญ่ในโรงแรมครึ่งดาวหรือห้าดาวก็ต้องรู้จักต่อราคาให้ดี...ไม่งั้นต้องซื้อของถูกในราคาแพงแน่!

          เหลือเวลาอีกแค่วันสองวันก็ต้องกลับบ้านแล้ว เหล่านารีพิฆาตอาบังทั้งหลายจึงเทกระเป๋าช็อบปิ้งกันมันหยด คนที่ซื้อจากเดลฮี...จากบอมเบย์เอาไว้จนล้นกระเป๋าแล้วก็บ่นด้วยความเสียดาย...

          “รู้งี้เก็บเงินมาซื้อที่นี่ดีกว่า...”

          แวบเข้าร้านผ้าไม่ถึงชั่วโมง เจ๊ทมของไอ้พวกทโมนทั้งสามหอบผ้าพาดไหล่ออกมาสองถุงใหญ่...ส่วนลุงเชียรกับมหาแหมวเข้าร้านขายของเก่า...

          ...เทกระเป๋าซื้อ...พระพิฆเนศงาแกะมาคนละองค์...

          ที่ซื้อเพราะงาแท้ ๆ แถมเก่าอีกตะหาก...ไม่นับงานแกะที่ต้องยอมรับว่าแกะได้งามจริง ๆ ตามสไตล์ศิลป์อินเดียแล้ว ยังถูกกว่าบ้านเรากว่าครึ่งค่อน...

          ครับ...เพราะความรู้สึกที่ว่า... ‘ราคาถูก’ บวกกับนิสัยช่างซื้อของคนไทยเข้าอีก... ‘อาบัง’ เจ้าของร้าน...เลยนั่งลูบหนวดรับทรัพย์สบายบรื๋อสะดือโบ๋ไปเรียบร้อยโรงเรียนแขกไปหลายกะตังค์...

          อย่าว่าแต่โยมเล้ย...ขนาดท่านอาจารย์ อิฏฏ์ วัดจุฬามณียังงัดปัจจัยซื้อสายประคำงาไปปลุกเสกแจกลูกศิษย์เป็นโหล ๆ

          ...เรียกว่าทั้งพระทั้งโยม...ทั้งศิษย์ทั้งอาจารย์ อีนี่เสร็จแขกทั้งคณะเลยนะนายจ๋า!

          บอมเบย์ – ออรังกาบัด

          เช่นเคยกับการตื่นเช้าที่โงหัวจากหมอนแล้วไม่เคยเห็นดวงตะวัน...อากาศที่นี่แม้จะหนาวน้อยกว่าด้านบน ๆ ของอินเดีย แต่ช่วงธันวาคมก็หนาวเอาเรื่องเหมือนกัน โดยเฉพาะช่วงฟ้ายังไม่ทันสว่าง...

          กับอีกครั้งสำหรับนั่ง ‘ร.ฟ.ข.’ ที่ต่างกับนั่ง ‘ร.ฟ.ท.’ คือ การรถไฟแห่งประเทศแขกที่ น็อทเดอะเซม การรถไฟแห่งประเทศไทยอย่างแน่นอน...ที่ว่าไม่เหมือนนั้นพอจะแซมเปิ้ลให้ฟังสักสองสามข้อ...

          หนึ่ง...ขนาดของรางและโบกี้ของอาบังอีนี่หย่ายกว่าของไทยนะนายจ๋า

          สอง...รถไฟอาบังอีนี่สามารถยกเลิกเที่ยวโดยสารแต่ละขบวนได้อย่างหน้าตาเฉยว่า...ไม่มีคนขับ..

          สาม...รถไฟอาบังบทจะมาไว ๆ กว่าชั่วโมงหรืออาจช้ากว่ากำหนดได้ตั้งครึ่งวัน ฉะนั้นที่คล้าย ๆ กับฉะนี้ก็คือควรหอบหมอนหอบเสื่อเตรียมไปนอนรอได้เลยคะร๊าบ!

          สี่...(เห็นแม๊ะตั้งใจจะยกตัวอย่างสองสามข้อนี่ล่อมาถึงสี่แล้ว) นั่งรถไฟอาบังทำให้นึกสงสารพวกนั่งรถยนต์ เพราะเวลาผ่านแยกที่กั้นถนนจะทำงานก่อนรถไฟมาถึงยี่สิบนาที...จนรถไฟผ่านไปแล้วรถ อื่น ๆ ก็ต้องรออีกยี่สิบนาทีกว่าที่กั้นจะเปิด อีตรงนี้เราเคยประสบพบพานมาแล้ว ช่วงนั่งรถบัสไปตามถนนหลวง ข่าวว่ามีคนเคยถามเจ้าหน้าที่การรถไฟอินเดียเกี่ยวกับเรื่องนี้ คำตอบของพี่บังแกก็คือ...

          ‘เกิดรถไฟถอยมาทับ...อีนี่ครายจะรับผิดชอบล่ะนายจ๋า...’

          คนถามก็คงต้องส่ายหัวด็อกแด๊ก (ที่แปลว่ารู้แล้ว)

          ‘เข้าใจแล้วคะร๊าบ...ขอบคุณคะร๊าบ’

          ล่าและช้าไปอีก ‘จึ๋งนึง’ (สำนวนของไอ้สามทโมน จึ๋งนึงของมันหมายถึง...เล็กน้อย แต่จะให้กำหนดว่ากี่นาทีกี่ชั่วโมงคงยาก) ซึ่งน่าจะเป็นเหตุผลข้อที่ห้าสำหรับข้อแตกต่างระหว่างการรถไฟไทยกับรถไฟอินเดียได้อีกก็คือ

          ...ถ้าเกิดรถไฟขบวนไหนทำเวลาให้ตรงไม่ได้ และเกิดมีรถไฟที่ทำเวลาได้ดีกว่าตามอยู่ข้างหลัง รถขบวนที่เสียเวลาต้องจอดรอให้ขบวนหลังแซงขึ้นหน้าไปก่อน...บางทีต้องรอให้แซงถึงสามขบวนติด ๆ ...หรือวิ่งไปหน่อยต้องจอดรอให้แซงทุกสถานีก็มี...อย่างนี้ไงครับ...ถึงว่าเวลารถไฟแขกมาช้า...ช้าทีครึ่งวัน...

          ขึ้นรถไฟบ้านเราหรือเมืองอื่นเวลานั่งให้คอยดูอย่างเดียวคือหมากฝรั่ง...ที่คนมักง่ายเคี้ยวแล้วแหมะไว้ตามเบาะ ที่อินเดียก็ต้องระวังเหมือนกันครับ ระวังหมากเหมือนกัน แต่เป็นหมากเละ ๆ ที่คนอินเดียเรียกว่า ‘ปาน’ นั่นแหละ ที่ต้องระวังไม่ใช่พวกอาบังแกแกล้งถุยถ่มเอาไว้บนเบาะหรอกครับ แต่เพราะพี่แกถุยออกทางหน้าต่างกันทุกทั่วตัวคนซึ่งก็ต้องมีบ้างที่กระเซ็น หรือหยดลงตามขอบตามเบาะนั่งเป็นธรรมดา...

          ...เวลาคุณแหมะก้นงาม ๆ ลงไป...ก็นึกเอาเถอะว่าเป็นไง...?

          เป็นผู้ชายยังพอทน...แต่ท่านสุภาพสตรี...มีหวังถูกนินทา ท่านก็รู้อยู่ว่าขึ้นชื่อว่า ‘หมาก’ จะชาติไหน...พี่ไทยหรือพี่บังก็ต้องมี ‘สีแดง’ ครือ ๆ กัน!

          ไม่เพียงแต่ก่อนนั่งต้องระวังเบาะเท่านั้น...แต่เวลาเดินอยู่ข้าง ๆ รถไฟก็เหอะ ต้องระวังและคอยหลบวิถีกระสุนน้ำหมากที่เหล่าลูกหลานชาวภารตะถุยปริ๊ดออกมาทางหน้าต่างด้วย ไม่งั้นใบหน้างาม ๆ ของท่านอาจเป็นเป้าทดลองอาวุธร้ายโดยไม่รู้ตัว...

          ขึ้นรถไฟแขกไปออรังกาบัดเที่ยวนี้มีความประทับใจตั้งแต่แรกเริ่มก้าวขึ้นนั่งเลยเชียว...เรียกว่าถูกอาบัง ‘ต้มตุ๋น’ ตั้งแต่ฟ้ายังไม่ทันสว่างด้วยซ้ำ...

          เพราะต้องออกจากโรงแรมตั้งแต่ตีสี่ตีห้า...เราจึงต้องอาศัยชาร้อน-กาแฟร้อนดับหนาวกันบนรถไฟกันหลายถ้วย...โดยงานนี้คุณนายทมใจดีบอกกับท่านมหาให้เหมาจ่าย...แรก ๆ ก็ไม่รู้ถามเท่าไหร่...จ่ายเท่านั้น...

          ...แต่พอตกสาย ๆ เรานึกอยากเบิ้ล ‘กะหล่ำใจ’ อีกซักถ้วย...เหลียวหาอาบังพ่อค้าหิ้วกาน้ำชาคนเก่าไม่เจอ ก็เลยกวักมือเรียกคนใหม่...

          ผลหรือครับ...ราคาห่างกันถ้วยละสองรูปี...!

          เมื่อเช้าสั่งสิบหกถ้วย...คูณด้วยสอง...แฮ่ะ ๆ ‘ตูโดนบวกไปแค่สามสิบสองรูเดือนเอ้ย...รูปีแค่นั่นเอง’

          “มิน่า” อาเจ๊ทมงึมงำ... “เขาถึงว่าเจองูกะเจอแขกต้องตีกบาลแขกก่อน...”

          สิ่งหนึ่งที่เราค่อนข้างขัดตากับการรถไฟอินตะละเดียมากที่สุดก็คือป้ายตัวหนังสือที่โชว์หราอยู่ในโบกี้เป็นภาษปะกิตชัดเจน...

          …KEEP THE COACH CLEAN USE DUSTBIN PROVIDED IN THE COACH!

          แต่แหม...พอหันลงไปมองเบื้องล่าง...มันขัดกับข้อความนั้นชนิด ‘ฟ้ากับบาดาล’ เลยครับท่าน...ท่านมหาหยั่งเราเลยไม่แน่ใจ...

          ...ที่ติดป้ายเป็นภาษาอังกฤษน่ะ...บอกเราชาวต่างชาติ หรือคนอินเดีย?

          ระยะทางจากบอมเบย์ ถึงออรังกาบัดไม่ไกลอย่างที่คิด แม้จะเสียเวลาด้วยการจอดให้รถไฟขบวนอื่นขึ้นหน้าไปก่อนบ้าง แต่เราก็ถึงจุดหมายก่อนพระฉันเพล...ถึงออรังกาบัดมีรถบัสคันใหม่และไกด์คนใหม่รออยู่เพราะคุณจันดาน ไกด์ชาวอินเดียผู้มีแต่รอยยิ้มกับความใจเย็นล่ำลากับชาวคณะตั้งแต่อยู่เดลฮี...

          จากสถานีรถไฟออรังกาบัด เจ๊แดงหัวหน้าทัวร์ตัดสินใจให้ชาวคณะขึ้นรถบัสมุ่งตรงไปที่ถ้ำเอลโลร่าเลย...โดยตั้งใจฝากท้องที่นั่น...ในภัตตาหารเพลกับมื้อกลางวัน

          ถึงถ้ำเอลโลร่าตามกำหนด...โดยผ่านเส้นทางที่สวยงามด้วยธรรมชาติอันเป็นทุ่งกว้างและเนินเขาหินหลาย ๆ แห่ง...ตลอดรายทางพบคนท้องถิ่นที่แต่งตัวแผกไปจากคนอินเดียในเมืองอื่น ๆ ที่ผ่านมา สอบถามเจ๊แดงถึงรู้ว่า...คนพื้นเมืองแถวนี้เรียกว่าชาว ‘มหาราช’ ฉะนั้นเครื่องทรงองค์เอว จึงดูสวยงามแปลกตา...

          อินเดียเป็นประเทศที่มีเนื้อที่กว้างใหญ่...ใหญ่กว่าประเทศไทย ถึงหกเท่า มีชนชาติหลายเผ่าพันธุ์อาศัยปะปนกัน...

          ฉะนั้นคนอินเดียที่เราเห็นในแต่ละส่วนของประเทศจึงมีข้อแตกต่างกันมาก...

          ประชาชนชาวอินเดียแถบกัลกัตตา...นาลันทา...พุทธคยา...ตัวดำปี๋ร่างกายเล็กทุกคน...ส่วนแถบเดลลี...ตัวขาวสูงใหญ่...(เข้าใจว่าเป็นพวกเชื้อชาติอารยันเดิม) ส่วนบริเวณติดกับเนปาลมีเค้าของชาวเอเชียแบบมองโกเลียอยู่บ้าง...

          ...และทางตอนใต้...ก็เป็นพวกมหาราชอย่างที่เห็น...

          ก่อนถึงทางขึ้นเอลโลร่า มีร้านอาหารกับร้านขายของที่ระลึกอยู่ด้านหน้า อาจเพราะตั้งแต่เช้ามืดบางรายได้ชาร้อนบำรุงร่างกายเพียงถ้วยเดียว แม้เจ๊แดงจะเตรียมอาหารเช้าให้รับประทานบนรถไฟแล้วก็ตาม...ทำให้ก้มหน้าก้มตาจัดการกับอาหารแขกที่รสชาติแปลก ๆ ได้อย่างเอร็ดอร่อย...

          ถ้ำเอลโลร่า...เป็นสถาปัตยกรรมโบราณชิ้นเยี่ยมอีกชิ้นหนึ่ง โดยฝีมือมนุษย์...แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองแห่งอารยธรรมอันยิ่งใหญ่ของชนชาติอารยันของอินเดีย...

          ถ้ำเอลโลร่ามีศาสนสถานที่ขุดเจาะสลักด้วยมือมนุษย์จากเครื่องไม้เครื่องมือแบบโบราณประเภทสิ่ว...สกัด เครื่องแกะสลักหินประเภทต้องใช้ความอุตสาหวิริยะอย่างยิ่งในการรังสรรค์ผลงาน...

          ท่านทั้งหลายก็ลองหลับตานึกดูเถอะครับ การขุดเจาะเข้าไปในภูเขาด้วยเครื่องมืออย่างนั้นจนได้...โบสถ์ วิหาร...งานสลักอลังการแบบที่เห็นต้องใช้แรงกายแรงใจสักแค่ไหน...

          ...และแรงกายแรงใจอย่างนั้นจะเกิดได้ก็จาก ‘ศรัทธา’ ที่แรงกล้าเท่านั้น...

          เรายืนแหงนมองผลงานของมนุษย์ในอดีตด้วยความตื่นใจ...มาอินเดียครั้งนี้พบเห็นผลงานอันยิ่งใหญ่ของมวลมนุษยชาติที่เกิดจากแรงบันดาลใจหลายหลากประการ...

          ทัชมาฮาล...คือความยิ่งใหญ่ จากความรักแห่งมนุษย์

          ป้อมอัคระฟอร์ท...คือความยิ่งใหญ่เกิดจากอำนาจและความหวาดกลัว

          และ...เอลโลร่า...คือความยิ่งใหญ่ตระการตาจากแรงศรัทธาอันแรงกล้าต่อพระศาสดาและเหล่าเทพเจ้าของมนุษย์...

          ถ้ำเอลโลร่าทั้งหมดมิได้เป็นศาสนาสถานของศาสนาหรือลัทธิใดลัทธิหนึ่งโดยเฉพาะ หากถ้ำเอลโลร่าถูกสร้างขึ้นทั้งหมดสามสิบสี่ถ้ำ เป็นถ้ำในศาสนาพุทธสิบสองถ้ำ นอกนั้นเป็นของศาสนาฮินดูกับศาสนาหรือลัทธิเชน...

          หากเราก้าวขึ้นจากทางเดินจะเห็นถ้ำของฮินดูอยู่ตรงกลาง...และที่ติดต่อกันออกไปด้านขวาคือ ถ้ำของศาสนาพุทธ แต่ถ้าจะไปถ้ำของศาสนาเชนต้องเดินไปทางปีกซ้ายที่ไกลออกไปเป็นกิโลเมตรถึงจะพบเห็น...

          ตามข้อสันนิษฐาน สิ่งก่อสร้างทั้งหมดเกิดขึ้นหลังพุทธกาลหลายร้อยปี...โดยฮินดูเป็นผู้สร้างขึ้นก่อน...ตามมาด้วยชาวพุทธและท้ายสุดคือเชน...

          ต้องยอมรับครับว่า...รากเหง้าแห่งศรัทธาของศาสนาทั้งสามนั้นเป็นสิ่งเก่าแก่ที่เชื่อมโยงกันมาแทบจะพร้อมกัน โดยฮินดูเกิดก่อนพุทธกับเชนไล่เลี่ยกัน...เพราะการนับถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ยังไม่มีตัวตนในนามของพระผู้เป็นเจ้านั้นมีมานานแสนนาน จนกระทั่งพระพุทธองค์ ของเราทรงบรรลุธรรมและประกาศศาสนาด้วยการเผยแผ่พระธรรม เมื่อสองพันห้าร้อยกว่าปีมาแล้ว ส่วนศาสนาเชน ที่มีพระมหาวีระเป็นศาสดาก็ถือว่าเป็นผู้ประกาศศาสนาที่มีอายุไล่เลี่ยกับศาสนาพุทธของเรา...แผกกันเพียงหลักธรรมที่เรียกว่าสุดโต่งถึงขนาด... ‘นุ่งลมห่มฟ้า’ เป็นชีเปลือยกันเลยทีเดียว

          ถ้ำเอลโลร่าของฮินดูให้ความรู้สึกอลังการ...น่าเกรงขาม ลวดลายจำหลักซับซ้อนกอปรกับรูปสลักเทพเจ้าที่บางองค์มีพระกรมากมาย ทรงพาหนะดุร้าย ทำให้บรรยากาศเกิดกลิ่นอายอันน่ายำเยงเกรงกลัว ขณะที่ถ้ำของพุทธสะอาด...สงบ...สวยเรียบ ๆ ซึ่งสามารถเปรียบเทียบได้กับ อำนาจและแรงบันดาลใจอันเกิดจากแรงศรัทธา...เกิดจากแก่นธรรมที่ต่างกัน...

          ...เทพเจ้า...คือ...อำนาจคือผู้ทรงศักดิ์ที่สามารถให้คุณโทษกับมนุษย์นานัปการ...ด้วยฤทธิ์เดชเดชามหาศาล...

          พระพุทธเจ้า...พระองค์เป็นผู้ทรงเมตตา...เป็นผู้เลิศด้วยพระบริสุทธิคุณ พระปัญญาธิคุณ...อำนาจเดียวที่มีคืออำนาจเหนือหมู่มารที่อยู่ในจิตใจคืออาสวกิเลส มุ่งตรงสู่นิพพานอันเป็นแดนบรมสุข...

          ซึ่งสิ่งที่แฝงเร้นเป็นพลังที่ซ่อนอยู่ในความศรัทธา จึงแฝงอยู่ในผลงานสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมเหล่านั้นอย่างเห็นได้ชัด...

          ถ้ำเอลโลร่า...ในส่วนของฮินดูเปรียบเช่นวิหาร...เป็นวิมานของเทพเจ้าให้ฮินดูชนเขากราบไหว้ขอพรจากพระเจ้า โดยมีรูปสลักเทพเจ้าทุก ๆ พระองค์เรียงอยู่เต็มไปหมด...หากจุดที่สำคัญก็คือ ตรงวิหารอันเป็นจุดศูนย์กลางเป็นที่สถิตของ ‘ศิวลึงค์’ ขนาดใหญ่...เป็นสัญลักษณ์สูงสุดที่หมายถึงพระศิวะบรมเทพในศาสนาฮินดู ให้ผู้ศรัทธาได้นมัสการแต่อย่างเดียว...

          ส่วนถ้ำของพุทธ...เป็นศาสนาสถานที่ขุดเจาะเข้าไปในถ้ำที่ไม่ซับซ้อนนัก การเจาะเป็นรูปอาคารเป็นแบบหน้ากระดานแบ่งเป็นห้อง ๆ ที่ใหญ่ ๆ จะเป็นคล้าย ๆ วิหารหรือโบสถ์สำหรับปฏิบัติศาสนพิธีมีอยู่จำนวนหลาย ๆ ห้อง นอกจากนั้นจะมีห้องเล็ก ๆ กระจายกันออกไป ห้องเหล่านั้นเป็นที่พำนักสำหรับสงฆ์ผู้มาปฏิบัติธรรม...มิต่างจากวัดของเราในปัจจุบัน

          โบราณสถานพุทธ...กับฮินดู ที่เอลโลร่า ‘แผกกัน’ ตรงนี้ครับท่าน!

          ตบท้ายที่บอมเบย์ด้วยการเดินช็อปปิ้งบนถนนในเมือง...ถนนที่เราเดินช็อปปิ้งเป็นศูนย์รวมสินค้านานาชนิด...มีตั้งแต่ร้านขายของประเภทไฮคลาส กระจกจัดดิสเพลย์ร้านสวยเหมือนเดินในยุโรป...จนกระทั่งของแบกะดิน...

          ทุกคนตามฟอร์มไทยแลนด์ที่เวลามาทัวร์ต้องควักเงินกันคนละหนุบละหนับซื้อของไปฝากพรรคพวกหรือญาติมิตรที่ไม่ได้มาเที่ยวด้วยกันครั้งนี้กันเป็นหอบ ๆ...เพราะข้าวของที่นี่ถูกครับไม่แพงอย่างที่คิด แต่มีข้อแม้...

          ...ซื้อแบกะดิน กับต้องหน้าด้านต่อราคาให้เยอะ ๆ

          สูตรสำคัญเวลาซื้อของจากอาบังทั้งหลาย คุณนายแดงทัวร์ลีดเดอร์ ‘ทะหนะ’อย่างนี้ครับ...

          ถ้าพ่อค้า...(ส่วนใหญ่คนขายของจะเป็นผู้ชาย) แขกบอกราคามาสองร้อยรูปี...ต้อง

          ต้องหารด้วยสอง...จะเหลือร้อยรูปี...เอาร้อยรูปีลบด้วยสิบห้าเปอร์เซ็นต์ก็จะเหลือแปดสิบห้ารูปี...นั่นแหละราคาซื้อ...

          แต่ถ้าชอบมาก...และสูตรนั้นใช้แล้วยังไงอาบังก็ไม่ใจอ่อน ก็พอจะอะลุ้มอล่วยในราคาลดห้าสิบเปอร์เซ็นต์ได้...กับอีกอย่างคือไม้ตาย...

          ...เดินหันหลังให้เลย...(ทำเป็นไม่สน) อาบังถ้าไม่ขาดทุนจริง ๆ ก็จะเรียกให้มาจ่ายทรัพย์ตามระเบียบที่ต่อรอง...

          “เวลาซื้อของอย่าแสดงท่าทีว่าชอบหรืออยากได้มาก ๆ...” เจ๊แดงอบรมลูกทัวร์กันสด ๆ บนรถก่อนปล่อยให้เดินช็อปปิ้ง...เหตุผลของเจ๊ก็คือ... “พวกนี้ฉลาดถ้าเห็นเราอยากได้มากจะโก่งราคา...”

          “จริงของไอ้แดงแกงฟักมัน...” คุณนายเจ๊ทมชูถุงผ้าส่าหรีมาแต่ไกล... “มันบอกสี่พันรูปี...ฉันต่อได้แค่พันสอง...”

          แต่อาการยิ้มร่าของคุณนายมีได้ไม่ถึงนาที...เพราะอีกรายดึงผ้าส่าหรีเนื้อเดียวลายเดียวกับของคุณนายเด๊ะออกจากถุงมาโชว์เหมือนกัน...

          “...หนูซื้อแค่แปดร้อย...”

          “หา...” คุณนายทมตาเหลือก... “มันบอกแกเท่าไหร่อีหนู?”

          “สองพันฝ่า...” คำตอบชัด...

          “ไอ้บังห้าร้อย...” มารดาไอ้พวกสามหนังเข่นเขี้ยวเคี้ยวฟัน... “เสือกหลอกตู!”

          ครับเป็นบทเรียนราคาแพงหลายรูปี...นั่นเพราะเหล่าอาบังตั้งราคาสินค้าตามจังหวัดน้ำใจที่มากกว่าอำเภอใจเป็นไหน ๆ

          “สงสัยมันคงนึกว่าเจ๊เป็นมหารานีมั๊ง?” มหาแหมวหัวเราะเยาะ “มันตั้งราคาตามหน้าเสื่อคนซื้อน่ะ...ดีนะที่ไม่รู้ว่าเจ๊เป็นนักเขียนใหญ่ ไม่งั้นคงโดนหนักกว่านี้...”

          “มิน่า...?” คุณนายได้แต่ถอนใจ

          “ทำไม?” เราถาม...ขณะแม่หนูอี๊ดของพวกสามตัวขบกรามตอบ...

          “เจองูกับเจอแขก...ต้องตีกบาลแขกก่อนนะสิวะ!”

          พูดถึงเรื่องซื้อของโดยปกติมารดาของไอ้ยอดตัวโย่ง เวลาอยู่เมืองไทย ‘ตูชี้...เอ็งจ่าย’ เป็นนิสัย...เพราะคุณนายไปไหนไม่เคยถือกระเป๋าตังค์...เดินศูนย์การค้าไม่เคยดูป้ายราคา อยากได้อะไร ชอบอะไรเดินจิ้มลูกเดียว...ขนาดคนขายยังไม่แน่ใจ...

          “...แพงนะคะ...” ก็เล่นจิ้มเล่นชี้ทีละตัว ๆ ไม่ได้มองว่ามันรวม ๆ แล้วเท่าไหร่ จนไอ้ยอดต้องบอกกับคนขายเบา ๆ...

          “เขาชี้อะไรคุณก็ใส่ถุงให้เขาเถอะครับ...” มันพูดอย่างนั้นได้ก็เพราะทุกครั้งที่อาเจ๊จิ้มมันก็จดราคาไว้ในใจ พร้อมกับคำนวณไปด้วยว่า ‘เงิน’ ที่มีในกระเป๋าพอหรือเปล่า...ถ้าทำท่าเกินโควต้ามันถึงจะสะกิด...

          “พอแล้วคุณนาย...เกินงบ...”

          ถ้าเกิดอยากได้จนตัวสั่น...อาเจ๊จะพูดเบา ๆ กะมันเหมือนกัน...

          “ก็ไปกด..เอทีเอ็มสิลู๊ก!”

          แปลกแต่จริง...ทำงานมาจนแก่ป่านนี้ คุณนายทมใช้บัตรเครดิตไม่เป็น...กดเป็นแต่เอทีเอ็มลูกเดียว...(สั่งลูกกด) แต่ไม่เคยจำรหัสเอ.ที.เอ็ม ของตัวได้เลย คุณนายได้บัตรเครดิตเป็นการ์ดทองของธนาคารกรุงเทพครั้งแรกก็ตอนไปญี่ปุ่น...ตั้งแต่ปีก่อนนู้น...

          ...แต่จนบัดนี้ยังไม่เคยรูดสักแกร๊ก...

          แถมยังต้องจ่ายค่าธรรมเนียมให้แบงก์ทุกปี...ป่านนี้ถ้าเป็นบัตรทำจากเหล็กสนิมคงกินกร่อนหมดทั้งใบแล้ว...

          พูดถึงคุณนายทมแล้วอดนินทาต่อไม่ได้ เวลาบทคุณท่านจะน๊าบเนี๊ยบเฉียบคมขึ้นมาก็หาใดเหมือนไม่...แต่บทจะง่ายก็ง่ายซะคาดไม่ถึง...วันดีคืนดีนุ่งกางเกงขาสั้นไปเที่ยวเกิดอยากจะ ‘เจี๊ยะ’ อาหารฝรั่งเศสขึ้นมาสั่งไอ้ยอดเลี้ยวรถขวับเข้าโรงแรมห้าดาวก้าวฉับ ๆ เข้าห้องอาหารฝรั่งเศสโดยฉับพลัน...ผลก็คือ...บ๋อยเขาไล่ออกจากร้าน...

          ...ข้อหาแต่งกายไม่สุภาพ...

          ไอ้ยอดถึงกับหน้าแดงเป็นแสงแสน

          “มีเงินอยู่หมื่นกว่ากินได้ไหม?”

          ร้อนถึงผู้จัดการร้านต้องออกมาดู เห็นหน้าคุณนายอี๊ดถึงกับสะดุ้ง...เพราะจำหน้ากลม ๆ ของทมยันตีได้...

          “เชิญครับท่าน...”

          แต่ท่าน ‘ทม’ ของอีตาผู้จัดการคงหมดมู๊ดที่จะเจี๊ยะแล้วก็เลยบอกศาลา...

          “ขอบใจจ้ะ...ฉันไม่กินแล้วจ้ะ...”

          มีอีกคราวไปงานเลี้ยงที่โรงแรมโอเรียลเต็ล...ที่ต้องถือกระเป๋าหนังไอ้เข้ติดตัวไปด้วย แต่เพราะร้อยวันพันปี อาเจ๊ไปไหนไม่เคยถือกระเป๋าจนชิน...หอบไปหิ้วมา ‘หายจ้อย’ เพราะไม่รู้เผลอไปวางที่ไหน...

          ...ไอ้เข้ราคาหมื่นฝ่า...อันตรธานเข้ากลีบเมฆ...

          ไม่ได้โทษตัวเองหรอกนะจะบอกให้...

          “เทวดาท่านไม่อยากให้ใช้กระเป๋าหนังสัตว์...” ว่าเข้านั่น...อยากจะรู้ว่าถ้าเป็นมหาแหมวหรือไอ้ยอดถือจะโดนเทศนากี่กัณฑ์ก็ไม่รู้...

          เดินช็อปปิ้งที่บอมเบย์นอกจากจะหอบส่าหรีมาหลายชุดแล้ว คุณนายยังหอบเอาผ้าพันคอกับผ้าพาดไหล่มาอีกเป็นหอบ ๆ... เป็นที่รู้กันว่าคุณนายทมกับผ้าพาดไหล่นี่เป็นของคู่กัน...ไปที่ไหนเจอะเป็นซื้อ...ซื้อจนล้นตู้ล้นเตียง...

          ...เรียกว่าถ้าตายไม่ต้องใช้แก๊สใช้ไฟฟืนหรอก...เอาแค่ผ้าที่สะสมมาเผา...ก็เหลือแต่กระดูกแล้ว...ขนาดอีแก้วปากแย้ยังแอบนินทา...

          “เวลาตายแก้วเอาผ้าไปขายแขกพาหุรัดอย่างเดียวก็รวยแล้ว!”

          “ของเล่น...ของผู้หญิง...” คุณนายมักพูดอย่างนี้เสมอ...ก็เหมือนสมัยก่อนแหละ สะสมพลอยเป็นของเล่น...เล่นไปเล่นมาได้ตั้งสองพันกว่าเม็ด...

          ...เพิ่งจะถูกกองบังคับคดีสั่งแบ่งไปเมื่อไม่กี่วันนี่เองจ้ะ...(เล่นดีนัก)

          เจ้าตัวได้แต่นั่งมองตาปริบ ๆ ก็ถูกแบ่งไปตั้งครึ่งลูกหลานพลอยอดไปด้วย!

          เดินช็อปปิ้งจนเหนื่อยสำหรับพวกผู้หญิง แต่เรายืนรอจนเมื่อยทั้งขาและลูกกะตา เพราะที่บอมเบย์พวกสาวอินเดียสวยกว่าทุก ๆ ที่ที่เคยเห็น

          ...ส่วนใหญ่จะเป็นพวก ‘แขกขาว’ ตัวใหญ่แบบที่เห็นในหนัง...

          คนในบอมเบย์แต่งตัวสวยทันสมัย อาจเป็นเพราะเป็นเมืองใหญ่ที่นักแสดงกับนักธุรกิจอาศัยกันมาก...ขอทานที่เมืองนี้น้อยกว่าทุกเมืองที่ผ่านมา ทำให้น่าเดินเที่ยวกว่าที่เมืองอื่น...

          และเป็นครั้งแรกที่มหาแหมวกล้าเข้าไปในร้านขายขนม ซื้อขนมแขกมานั่งกินรอพวกเดินซื้อของอย่างสบายใจ เพราะร้านค้ากับข้าวของที่นี่มีระดับ...

          เรียกว่า จัดร้านสวย...และสะอาดจนเราหมดความระแวงว่ากินแล้วจะจู๊ด ๆ อย่างที่ลุงเชียรเจอมาแล้ว...

          ขนมแขกที่เห็นจะมีนมกับเนยและถั่วเป็นตัวหลักในการผสมเสมอ...อร่อยครับ แต่รสนิยมแบบพวกเรากินแค่ไม่กี่ชิ้นก็มีอาการเลี่ยนแล้ว...ซื้อมาแค่หนึ่งถุงแบ่งกันให้ช่วยกินกันทั้งคณะ...

          ...เรียกว่าไม่เปลืองจ้ะ!

          กว่าจะกลับขึ้นรถเข้าเช็กอินโรงแรมก็เล่นเอามืด อาหารค่ำวันนี้เป็นกรณีพิเศษเพราะอาเจ๊แดงหัวหน้าทัวร์เอาใจชาวคณะที่อดไปเที่ยวชมสถานที่ต่าง ๆ ตามโปรแกรมด้วยการสั่งอาหารจีนมาให้ทาน...ทุกคนเลยเอร็ดอร่อยกับรสชาติอาหารจีนที่เป็นมื้อที่สองในอินเดียกันถ้วนหน้า...

          เสร็จจากมื้อค่ำทุกคนเข้าห้องพักหมด แต่คุณนายทมกับลุงเชียรผู้เป็นพี่ชายยังป้วนเปี้ยนอยู่ที่ร้านหนังสือใต้ถุนโรงแรม...เพราะหนังสือดี ๆ ที่นี่ราคาถูกอย่างไม่น่าเชื่อ...

          ...มิหนำซ้ำยังเป็นภาษาอังกฤษที่สามารถเอามาใช้งานได้อีกด้วย...

          เป็นอันว่ามารดาของไอ้พวกสามหนังหมดเงินกับหนังสือที่นี่หลายร้อยดอลล่าร์ เพราะทางร้านเขาไม่เกี่ยงเงินสกุลอเมริกา...

          “ตูรับเละอีกแล้วงานนี้...” มหาแหมวครางในอก...เพราะคราวที่ไปญี่ปุ่นครั้งนั้นต้องรับภาระหอบหนังสือเป็นกล่อง...ก็รู้ทั้งรู้ว่าหนังสือน่ะมันหนักขนาดไหน...มาอินเดียนึกว่าจะสบาย...

          ...แต่ต้องเจอเข้าอีกกล่องใหญ่ ๆ ...

          ใครรับหน้าที่เล่า...ถ้าไม่ใช่...มหาแหมวแต่เพียงผู้เดียว!

          จบจากร้านขายหนังสืออาเจ๊แยกไปนอน...ส่วนมหาแหมวแวะเข้าคอฟฟี่ช็อปดวดกาแฟดับอารมณ์ชมสาวแขกไปตามเพลง หลังจากส่งกุญแจห้องให้ลุงเชียรไปพักผ่อนล่วงหน้า...แต่ท้ายที่สุดก็นั่งได้แค่แป๊บเดียว เพราะต้องรีบขึ้นไปนอนด้วยพรุ่งนี้ต้องตื่นแต่เช้ามืดอีกวัน...

          ...ด้วยต้องถ่างตาไปขึ้นรถไฟแขกไปออรังกาบัดตั้งแต่ตีห้า...

คงเป็นอีกวันที่ตื่นเต้นล่วงหน้า ด้วยรู้ว่าที่นั่นเราจะได้เที่ยวชม ‘ถ้าเอลโลร่า’ ถ้ำที่มีจำนวนถ้ำถึงสามสิบสี่ถ้ำ ซึ่งเป็นผลงานศิลปะของมนุษย์ เป็นสถาปัตยกรรมโบราณที่งดงามติดอันดับโลกได้อย่างสบาย ๆ ...เรียกว่ายิ่งใหญ่ มหัศจรรย์จนยากบรรยายได้เชียว         แหละ

          ราตรีสวัสดิ์จ้ะ

          จากมหาแหมว (ของคุณไงครับ)

          นมัสเตตอนเช้ามืดครับ...

          ประเดิมฤกษ์เช้าที่เดลฮีด้วยฤกษ์ ‘พระยาน้อยพ่ายอาบัง’ เนื่องจากเครื่องบินเที่ยวเดลฮี-ออรังกาบัดถูกยกเลิก พอข่าวล่ามา (เลว) เร็วถึงหูคุณนายแดงหัวหน้า (ถั่ว) ทัวร์ก็รีบแก้ปัญหาด้วยอาการหน้ามุ่ย...แต่มืด

          จากเดลฮีไปออรังกาบัด ก็เลยเป็นเดลฮีไปบอมเบย์แทน...

          เป็นเซี้ยะหยั่งงี้ทุกทีแหละท่านผู้ชม เที่ยวรถไฟไปด้วยเครื่องบินแขกไม่มีคำว่าแปลกถ้าตกรถตกเครื่อง ดีเท่าไหร่แล้วที่ไม่ต้องตีตั๋ววันนี้เดินทางปีหน้าน่ะ...

          สาละวนปนฉะเกอยู่หลายเพลากว่าจะเช็กขึ้นเครื่อง ‘แอร์อินเดีย’ ได้ต้องนั่งเหงือกแห้งที่สนามบินอยู่หลายชั่วโมง...

          บ้านเราเวลาขึ้นเครื่องบินยังแจกน้ำแจกท่าแจกอาหารว่างให้เคี้ยวมั่ง...แต่แอร์อินเดียแจก ‘ทอฟฟี่’ คนละสองสามเม็ด ถ้าอมอย่างละเมียดละไมสามเม็ดละลายก็ถึงจุดหมายปลายทางพอดี...

          ก็ถือว่า สุขุมลุ่มลึกไปอีกแบบฮ่ะ...

          เป็นธรรมดากับการเปลี่ยนแปลงกำหนดการอย่างกะทันหัน ทำให้ฉุกละหุกพอสมควร มหาแหมวถึงบอกไงครับ ถ้าคิดจะทัวร์อินเดียกันสักครั้งก็ต้องเลือกและแน่ใจว่า...

          ...คนพาทัวร์มีประสบการณ์พอไหม...?

          ถ้าไม่มีพอ...ทัวร์อาจล่มได้โดยง่าย...นะนายจ๋า!

          “ตูอุตส่าห์ตื่นตะตีสี่ตีห้า...” ไอ้หนูของคุณนายไข่อุบอิบ...ก็น่าให้บ่นแหละครับ แหกหูแหกตาตื่นตั้งแต่เช้ามืดกว่าจะได้ขึ้นเครื่องสายโด่งเกือบเที่ยง...แต่คนที่นิ่งที่สุดในคณะคือคุณนายทม...เพราะรายนี้เข้าออกแอร์พอร์ตมาตั้งแต่เด็กจนแก่...

          เรื่องเครื่องบิน ‘ดีเลย์’ เป็นวัน ๆ เจอมาซะแยะ...

          เผลอ ๆ ภาวนาให้ดีเลย์ซะอย่างนั้น...เหตุผลคือ ‘จะได้มีเวลาปั่นต้นฉบับที่สนามบิน’ ก่อนเมล์ด่วนกลับไทยสบายใจเฉิบ...

          ลุ้นระทึกอยู่บนอากาศกับเครื่องบินอาบังอยู่ชั่วโมงกว่า ด้วยอุปาทานเดียวคือ...ความไม่มั่นใจอะไรสักเรื่องเกี่ยวกับอินเดีย...พอล้อแตะรันเวย์ได้อย่างปลอดภัยเชื่อว่าทุกคนหายใจโล่งอก...ขนาดตัวเรายังต้องเปล่งเสียงในอก...

          สาธุ...รอดตายแล้วตู!

          ด้วยเหตุแห่งความล่าช้าในการยกเลิกเที่ยวบินอย่างกะทันหันของสายการบินแอร์อินเดีย แถมยังถูกดองให้อยู่สนามบินเมืองเดลลีด้วยการ ‘ดีเลย์’ อีกเป็นชั่วโมง ๆ ทำให้กำหนดการต้องแปรเปลี่ยนหมด การมาถึงบอมเบย์ในตอนบ่ายทำให้รายการหลายรายการถูกตัดออกจากโปรแกรมที่กำหนด...อย่างน่าเสียดาย

          สิ่งเดียวที่ทำได้กับการมาถึงบอมเบย์ในวันนี้ก็คือการนั่งรถบัสแล่นผ่านถนนหนทางต่าง ๆ โดยรอบเพื่อให้ทุกคนได้เห็นสภาพอันเจริญของบอมเบย์กับอ่าวสร้อยพระศอพระราชินี และตบท้ายด้วยการเดินช็อปปิ้งแทน...

          พูดถึงบอมเบย์แล้วถือว่าเป็นเมืองใหญ่ที่เจริญมาก ๆ และมีประวัติอันยาวนาน ในปัจจุบันบอมเบย์เป็นศูนย์กลางการค้า...อุตสาหกรรมที่สำคัญยิ่งของอินเดียไม่ว่า นักแสดง...นักออกแบบ สำนักพิมพ์ตลอดจนเจ้าของโรงงานต่าง ๆ จะชุมนุมกันที่นี่เกือบทั้งหมด

          ในอดีตชาวอินเดียเรียกเมืองนี้ว่า มุมไบ ซึ่งเป็นชื่อของเทพเจ้าฝ่ายอิตถีเพศพระองค์หนึ่งในลัทธิหรือศาสนาฮินดู บอมเบย์เคยเป็นส่วนหนึ่งของสินสอดที่พระนางแคเธอรีนแห่งบรากันชามอบให้เมื่ออภิเษกสมรสกับพระเจ้าชาร์ลส์ที่สองของอังกฤษ ซึ่งตอนนั้นพระเจ้าชาร์ลส์ก็ทรงนึกไม่ถึงว่าบอมเบย์จะมีความสำคัญอะไร จึงให้บริษัท บริติช อิสต์อินเดียเช่าในราคาสิบปอนด์ต่อปี...

          ...เฮ้อ! ถูกพอ ๆ กับเช่าคอนโดผุ ๆ สมัยนี้ต่อเดือนเท่านั้นแหละโยม...

          เพราะบอมเบย์เป็นเมืองท่าสำคัญ เป็นที่ขนถ่ายสินค้าทางเรือได้เป็นอย่างดี ก็เลยทำให้บอมเบย์เจริญรุดหน้าโดยเร็ววัน เรียกว่าเจริญจนขณะนี้ถนนเลียบชายทะเลที่มีชื่อว่า ‘มารีนไดรว์’ เมื่อมองลงมาจากที่สูงในเวลากลางคืนจะเห็นแสงไฟระยิบระยับเป็นเส้นโค้งประหนึ่งสร้อยพระศอแห่งมหาราชินีเลยทีเดียว

          ตึกรามบ้านช่องในบอมเบย์ปัจจุบันมีตึกสูงระฟ้าผุดขึ้นมากมายจนแทบจะกลายเป็นความเหลือเชื่อ ถ้าเปรียบเทียบกับหลาย ๆ เมืองที่เราผ่านมา...แผกกันจนรู้สึกคล้ายอยู่คนละประเทศด้วยซ้ำ...นอกจากตึกระฟ้าที่ทันสมัยแล้ว บอมเบย์ยังมีตึกสมัยโบราณที่เพียบพร้อมไปด้วยศิลปะและสถาปัตยกรรมแบบตะวันตกโบราณในยุคที่อังกฤษยังปกครองอยู่อีกมากมาย

          ...เรียกว่าแค่นั่งรถชมบ้านเมืองอย่างเดียวก็คุ้มแล้ว...

          ความจริงตามกำหนดการที่แจ้งไว้ในโบว์ชัวร์ นอกจากการชมอ่าวสร้อยพระศอของพระราชินีแล้ว ยังมีรายการไปชมประตูอินเดียอันยิ่งใหญ่ตระการตาซึ่งสร้างขึ้นเป็นที่ระลึกเมื่อคราวพระเจ้าจอร์จกับพระนางแมรี่เสด็จเยือนอินเดียเมื่อปี ค.ศ.1911 ยังมีรายการเยี่ยมชม ‘HANGING GARDEN’ หรือที่เรียกว่าสวนแขวนและสวนสาธารณะกมลา เนรูห์ ที่เป็นสวนสร้างทับบนอ่างเก็บน้ำบนเนินเขามาลาบาร์ ที่เก็บน้ำดังกล่าวเป็นแหล่งน้ำสำคัญสำหรับการใช้บริโภคกันทั้งบอมเบย์และแถบชานเมืองใกล้เคียงทั้งหมด ท่านก็ลองนึกเอาเถอะครับไอ้อ่างเก็บน้ำที่ว่านี้มันใหญ่ขนาดไหน...

          แต่อะไรก็ไม่น่าเสียดายเท่ากับการอดไปเยี่ยมชม ‘พิพิธภัณฑ์ของท่านมหาตมะคานธี’ ซึ่งเป็นบ้านที่ครั้งหนึ่งท่านรัฐบุรุษผู้ยิ่งใหญ่เคยอาศัยอยู่ที่นั่น และใช้ทำงานทางด้านการเมืองมาโดยตลอด ปัจจุบันทางรัฐบาลอินเดียได้พยายามรักษาสภาพเดิมเอาไว้ ว่ากันว่าถ้าใครเข้าไปชมก็จะเห็นภาพชีวประวัติของท่านมหาตมะคานธีตั้งแต่เป็นหนุ่มในช่วงแรกของการทำงานจนกระทั่งสิ้นใจ และที่น่าประทับใจมากที่สุด ก็คือห้องที่ใช้ทอผ้าสำหรับใช้เองเพื่อเป็นแบบอย่างให้ชาวอินเดียทั้งหมดต่อต้านการใช้ของจากต่างชาติด้วย...

          ครับแค่สองสามที่แค่นี้ก็ทำให้เรากลืนน้ำลายด้วยความเสียดาย แต่ว่าบอมเบย์ยังมีอะไรต่อมิอะไรอีกมากมาย อย่างเช่น สถานีรถไฟวิคตอเรียเทอร์มีนัล พิพิธภัณฑ์ ปริ้นส์ ออฟ เวลส์ กับถ้ำ ‘กันเหริ’ ที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาสร้างขึ้นโดยฝีมือมนุษย์ในพุทธศักราช 723 หรือถ้านั่งเรือไปอีกแค่สามสิบนาทีก็จะถึงเกาะที่มีถ้ำสวยงาม ภายในมีรูปสลักพระตรีมูรติอันงดงามของศาสนาฮินดูที่นั่น ภาพสลักตรีมูรติอันหมายถึงเทพเจ้าสูงสุดทั้งสามพระองค์ที่แยกกันไม่ออกของฮินดูก็คือ...พระศิวะ...วิษณุและพระพรหมานั่นเอง...

          เราใช้เวลาสั้น ๆ กับการนั่งชมเมืองบอมเบย์ และจบลงด้วยการนั่งผ่านถนนเลียบอ่าวสร้อยพระศอของพระราชินีอันเลื่องชื่อ...ต้องยอมรับจริง ๆ ครับว่าอ่าวสร้อยพระศอฯ ดังกล่าวสวยงามจริง ๆ...เป็นครั้งแรกที่เห็นความสะอาดสะอ้านของถนนหนทางในอินเดีย

          ...เป็นครั้งแรกที่รู้สึกคล้ายหลุดออกจากความเป็นเมืองอินเดียโดยสิ้นเชิง...

          ทัชมาฮาล...อนุสาวรีย์แห่งความรักอันยิ่งใหญ่ตระการตาในวันนี้ที่ทุกคนพบเห็น แท้จริงคือสิ่งทดแทนความรักอมตะที่สึกกร่อนลงด้วยน้ำมือของมนุษย์จนเหลือเพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์เท่านั้น

          น่าแปลก...เพราะมนุษย์นั้นเป็น ‘ผู้สร้าง’ ที่ดีเยี่ยม... ทว่ามนุษย์อีกนั่นแหละเป็นผู้ ‘ทำลาย’ ที่ยิ่งใหญ่ทรงอานุภาพและภัยจากน้ำมือของมนุษย์สามารถทำลายทัชมาฮาล ร้ายแรงยิ่งกว่าการผันผ่านแห่งกาลเวลาที่ทำลายอนุสาวรีย์ที่ทรงคุณค่าร้อยเท่าทวีคูณ...

          ประมาณต้นศตวรรษที่ 185 เมื่อปี พ.ศ.2450 นักโจรกรรมจากเมืองภารตปุระ ทำการโจรกรรมประตูที่ประดับประดาด้วยเงินบริสุทธิ์ เหล่าอัญมณีอันมีค่า อีกทั้งแผ่นทองคำที่ประดับในห้องเก็บพระบรมศพ กับเพชรนิลจินดาอื่น ๆ ถูกปล้นสะดมไปนับจำนวนมิได้...

          นับเป็นการสูญเสียสมบัติโลกครั้งสำคัญที่ประวัติศาสตร์ต้องจารึกเอาไว้อย่างน่าร้าวรานใจ!

          เท่านั้นยังไม่พอ ทัชมาฮาลยังทรุดหนักลงด้วย ฮัสเซ็น อาลี ข่านชายัต เข้าขโมยสร้อยพระศอไข่มุกมูลค่ามหาศาลหลบหนีไปได้อย่างลอยนวล

          มิหนำซ้ำเมื่ออังกฤษเจ้าของประเทศที่ในอดีตเคยเป็นนักล่าอาณานิคมจนได้ฉายาว่า ประเทศที่ตะวันไม่เคยตกดิน เข้าครอบครองอินเดียได้

          ทัชมาฮาล...ก็หนีไม่พ้นเงาเงื้อมแห่งการทำลายล้างอีกระลอกใหญ่...

          ลอร์ด วิลเลียม เบนติค ข้าหลวงใหญ่อังกฤษผู้ครองแคว้นเบงกอลและเป็นผู้สำเร็จราชการได้ทำลายรื้อถอนทรัพย์สินมีค่าทุกประการลำเลียงกลับเกาะอังกฤษเป็นการใหญ่

          แม้ทัชมาฮาลจะได้รับการสูญเสียมากมายอย่างไรก็ตามภายหลังชาวอินเดียพื้นเมือง ได้ลุกฮือขึ้นต่อต้านเอาชีวิตเข้าขัดขวาง ลอร์ด วิลเลียม เบนติค อย่างสุดฤทธิ์เพื่อรักษาไว้ซึ่งมรดกแห่งชาติจนสำเร็จ...ทว่าถึงอย่างไร ทัชมาฮาลก็ทรุดโทรมลงกว่าที่เป็นอย่างน่าสลดใจ จากความวิจิตรงดงามตระการตาก็ชำรุดลงจนสูญสิ้นไปหมด...

          จากน้ำมือมนุษย์และกาลเวลาได้ทำลายอนุสาวรีย์ทัชมาฮาลมาจนถึงยุคของ ลอร์ด เคอร์ซอน ผู้สำเร็จราชการเมื่อต้นศตวรรษที่ผ่านมา เมื่อท่านผู้นี้ได้ผ่านมาพบเห็นสภาพชำรุดทรุดโทรมของทัชมาฮาล ตลอดจนทั้งบริเวณอุทยานโดยรอบที่รกรุงรังด้วยเถาวัลย์ไม้เลื้อยปราศจากการดูแลเอาใจใส่...จึงบังเกิดความสลดสังเวชจนดำริที่จะบูรณะขึ้นอีกครั้ง

          งานปฏิสังขรณ์ทัชมาฮาลเริ่มด้วยการระดมฝีมือช่างศิลปะมาซ่อมแซมลวดลายประดับประดาที่หักหาย เสริมหินอ่อนที่ถูกคนงัดเอาไป และอื่น ๆ อีกสารพัด นอกจากนี้ลอร์ดเคอร์ซอนยังติดต่อสั่งทำโคมแขวนจากไคโรทำด้วยทองบรอนซ์ ลวดลายสลักฝังเงินและทองคำวิจิตรงดงามแบบอียิปต์โบราณ เมื่อได้มาแล้วก็แขวนไว้เหนือที่บรรจุพระอัฐิของพระนางมุมตัส มะฮัล จากวันนั้นไฟได้ถูกจุดขึ้น ไฟที่คล้ายสัญญาณใหม่ของทัชมาฮาล อนุสาวรีย์แห่งความรักได้เริงโรจน์ขึ้นอีกคราตราบเท่าทุกวันนี้...ทัชมาฮาล อนุสาวรีย์แห่งความเปรื่องปราชญ์ปรีชาของมนุษย์

          ทัชมาฮาล อนุสาวรีย์แห่งความรักนิรันดร์

          คณะของเราก้าวออกมาบริเวณอนุสาวรีย์แห่งความรักของ ชาห์ จะฮาล กับพระนางมุมตัส มะฮัล เมื่อดวงอาทิตย์สลายหมอกยามเช้าสิ้นไปและลอยสูงพอสมควร จากความโอ่อ่าวิจิตรตระการตา ความสว่างใสพิสุทธิ์สะอาดแห่งความรัก ก้าวสู่ความโหดหินทมิฬชาติของมนุษย์ที่ป้อมปราการสีแดงประหนึ่งโลหิตมนุษย์...

          นั่นคือป้อม Agra Fort...!

          อัคระฟอร์ท เป็นป้อมปราการใหญ่ ประกอบด้วยปราการสูงหนาแน่นห่างจากอนุสาวรีย์ทัชมาฮาลขนาดมองเห็นกันได้ ถ้าเปรียบทัชมาฮาลเป็นอนุสรณ์สถานแห่งความรักของมนุษยชาติ...อัคระฟอร์ทก็คืออนุสรณ์แห่งความโหดร้ายแห่งความหวาดหวั่นพรั่นพรึงของมนุษย์เฉกเดียวกัน...

          ความรัก...มิเพียงสามารถทำให้มนุษย์มีพลังสร้างสรรค์อะไรต่อมิอะไรประดับไว้ในโลกได้เท่านั้น แต่ความหวาดหวั่นต่อโพยภัยก็ทำให้มนุษย์ยอมทุ่มเทแรงกายแรงใจสร้างสิ่งก่อสร้างอันโอฬารตระการตาขึ้นได้เหมือนกัน...

          อัคระฟอร์ทเป็นสิ่งชี้บอกถึงความแข็งแกร่งของราชวงศ์มุคัล หรือโมกุลในยุคที่มุสลิมรุ่งเรืองในด้านศิลปะและสถาปัตยกรรม อีกทั้งการแผ่แสนยานุภาพตั้งแต่กษัตริย์ บาบาร์ ผู้สืบเชื้อสายของติบูร์หรือทาเบอร์เล (TIMUR, TAMERLANE) จอมจักรพรรดิได้ยาตราทัพบุกเข้ามาในอินเดียในคริสตศักราช 1526 สามารถพิชิตสุลต่าน อิบราฮิม โลดี แห่งเดลีพ่ายแพ้ จักรพรรดิ บาบาร์ จึงสถาปนาราชวงศ์โมกุลขึ้น และสามารถปกครองอินเดียอยู่นานถึง 250 ปี...

          ถึงตรงนี้จะขอเล่าประวัติศาสตร์ของราชวงศ์โมกุลให้ฟังคร่าว ๆ เพื่อให้ท่านทั้งหลายได้เข้าใจและรู้ถึงความเป็นมาของราชวงศ์โมกุลพอสังเขป...

          หลังจากจอมจักรพรรดิบาบาร์สิ้นพระชนม์ ฮุมายูนโอรสของจักรพรรดิบาบาร์ถูกเหล่าขุนนางก่อการกบฏ และถูกเนรเทศไปอยู่เปอร์เชียเป็นเวลานานถึง 15 ปี จึงสามารถกลับมาเดลีได้อีกในค.ศ.1555

          การที่ฮุมายูนถูกเนรเทศไปเปอร์เชียถึงสิบห้าปี ก็เป็นความสำคัญอย่างยิ่งต่อประวัติศาสตร์ในกาลต่อมาของอินเดียเป็นอย่างมาก เพราะนับแต่กาลนั้นมา ราชวงศ์โมกุลจึงเป็นตัวแทนของการประสานวัฒนธรรมอิหร่านหรือเปอร์เชียกับอินเดียจนเป็นอารยธรรมอันรุ่งโรจน์ อารยะธรรมอันยิ่งใหญ่ดังที่เห็นอยู่ในสถาปัตยกรรมต่าง ๆ อย่างทัชมาฮาล...ป้อมอัคระฟอร์ทในทุกวันนี้...

          อักบาร์ หรือ อัคบาร์มหาราช ผู้เป็นโอรสแห่ง ฮุมายูนได้เริ่มการปกครองอินเดียภายใต้ร่มเงาแห่งโมกุล ด้วยการรวมอินเดียภาคเหนือทั้งหมดเข้าไว้อยู่ใต้อำนาจรัฐบาลเดียวจากเมืองหลวง พระองค์ทรงวางกฎเกณฑ์อย่างรัดกุมต่อการเก็บภาษีอากร และสำคัญที่สุดคือการให้สิทธิฐานะประชากรชาวฮินดูเท่าเทียมกับมุสลิม...โดยชาวฮินดูไม่ต้องเสียภาษีรัชชูปการอีกต่อไป อีกทั้งยังสามารถเข้ารับราชการในตำแหน่งสูง ๆ ของจักรพรรดิได้ทั้งด้านทหารด้านพลเรือนอีกด้วย

          ว่ากันว่าในยุคของ อัคบาร์ มหาราช ถือเป็นยุคใหม่และเป็นยุครุ่งเรืองทั้งด้านอุตสาหกรรมศิลปะและสถาปัตยกรรมเป็นที่สุด

          หลังจาก อัคบาร์ มหาราชสิ้นพระชนม์ พระเจ้าจะฮางกีร์ (SHAH JEHAN) ผู้สร้างทัชมาฮาลสืบราชบัลลังก์ต่อมาโดยลำดับ...โดยทั้งสองพระองค์ได้ปฏิบัติตามนโยบายที่จักรพรรดิอัคบาร์ทรงวางไว้เป็นหลัก...

          หากที่สุดด้วย ‘ความรัก’ ของชาห์ จะฮาล ซึ่งมีต่อพระมเหสีสุดสวาทที่ลาลับจากไป ปีแล้วปีเล่าที่พระองค์เฝ้ามองดูการก่อสร้างอนุสรณ์ทัชมาฮาลด้วยความทุกข์ระทมใจจากความแข็งแกร่ง ความเข้มแข็งของจักรพรรดิผู้พิชิต จึงเหลือเพียงความหดหู่ ความอ่อนแอ...ชาห์ จะฮาล ละทิ้งพระราชกิจทั้งปวงปล่อยให้ชีวิตอยู่กับความอ้างว้างเดียวดาย ด้วยสายตาที่เหม่อมองสุสานของสตรีในดวงใจอย่างมิคลาดสายตา

          สายน้ำในแม่น้ำ ยมนา หรือ ยมุนา ยังคงรี่ไหลไม่จบสิ้น ประหนึ่งหยาดน้ำตาแห่งความโศกศัลย์ของ ชาห์ จะฮาล ที่ไหลหลั่งมิรู้เหือดแห้ง ดั่งกวีบทหนึ่งที่ปรากฏอยู่ในหนังสือ ...แผ่นดินถิ่นมหัศจรรย์ ของ... ‘อรุณ เจตตีย์’ กล่าวไว้ว่า...

               หยดหนึ่ง      จากน้ำตา          มีค่านัก
          รักหนึ่ง             จากดวงใจ           หาใดเหมือน
          ครั้งหนึ่ง           ในชีวิต              ตามติดเตือน
          รักไม่เลือน        คงสถิต             นิจนิรันดร์
               ณ... นคร      คงสถิต            ข้ามีสุข
          แต่เกิดทุกข์        ซ้อนใจ            ให้โศกศัลย์
          ต้องสูญเสีย         ชายา             โอ้มะฮัล
          สิ้นจอมขวัญ        จอมบดินทร์      เหมือนสิ้นใจ...

          ด้วยการปล่อยชีวิต...ละทิ้งราชกรณียกิจและมัวเมาฝักใฝ่กับการก่อสร้างอนุสาวรีย์ทัชมาฮาล อีกทั้งยังดำริที่จะทรงก่อสร้างทัชมาฮาลหินอ่อนสีดำตรงข้ามกับทัชมาฮาลสีขาว โดยมีแม่น้ำยมุนากั้นกลาง ซึ่งจะต้องทุ่มเทพระราชทรัพย์ลงไปอีกมากมายมหาศาล ด้วยประการนี้จึงทำให้เจ้าชายออรังเซบผู้เป็นราชโอรสมิอาจทานทนต่อไปได้...

          ...ทรงก่อการกบฏ...ยึดอำนาจ!

          ด้วยการจับ ชาห์ จะฮาล พระราชบิดาคุมขังไว้ และสถาปนาตนขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งนครอัคระด้วยเหตุผลที่ว่า...พระเจ้าชาห์ จะฮาล ทรงสิ้นสมรรถภาพที่จะเป็นกษัตริย์สืบต่อไป...

          ชาห์ จะฮาล มิได้ทัดทานการยึดอำนาจใด ๆ ของออรังเซบ ราชโอรส ด้วยมิได้ใส่ใจต่ออะไรเท่ากับการรำพันถึงพระนางผู้เป็นจอมใจด้วยน้ำพระเนตรที่นองพระพักตร์ตลอดกาล พระองค์เพียงขอร้องออรังเซบว่าพระองค์มิได้ทรงปรารถนาสิ่งใดอีกแล้ว นอกจากการถูกจองจำหรือพันธนาการอยู่ใกล้กับสุสานของมเหสีสุดที่รักเพื่อพระองค์จะได้ทอดพระเนตรเห็นอนุสรณ์รักแห่งพระองค์จวบจนวินาทีสุดท้ายของพระชนม์ชีพ

          ที่สุดยุพราชออรังเซบก็ทรงยินยอมตามคำขอของพระราชบิดา โดยคุมขังชาห์ จะฮาลเอาไว้ ณ...ห้องหินอ่อนที่สามารถมองเห็นทัชมาฮาลเบื้องหน้ากระจ่างตา ภายในป้อมสีแดงแห่ง AGRA FORT อันมิต่างจากปราการเหล็กพร้อมกับพระราชธิดาพระนาม ‘นารา’ ที่เฝ้าดูแลพระองค์จนถึงวาระสุดท้ายของพระชนม์ชีพ

          จนวันหนึ่งในยามราตรีกาลที่เงียบสงัด...พระวรกายซูบผอมของชาห์ จะฮาล อยู่ในอ้อมแขนของพระราชธิดา นารา ที่เสนอองค์ปรนนิบัติพระราชบิดา ณ ห้องคุมขังแห่งนั้น

          ... “ทัชมาฮาล...” สุรเสียงผ่านโอษฐ์แผ่วเบา น้ำพระเนตรรายรินลงก่อนผินพักตร์ไปทอดพระเนตรมองอนุสรณ์ทัชมาฮาลที่ขาวกระจ่างท่ามกลางรัตติกาลเป็นวาระสุดท้ายแล้วดวงเนตรค่อย ๆ หลับลงตลอดกาล

          ดวงวิญญาณที่ถูกหล่อเลี้ยงด้วยน้ำตาแห่งความอาดูรสูญเสียที่ผันผ่านยาวนานกว่ายี่สิบปีก็หลุดลอยจากเรือนร่างด้วยอาการสงบ...

          ...ทิ้งไว้เพียงอนุสรณ์ เตือนความทรงจำมนุษย์ตลอดชั่วกาลนาน...

          เราแหงนมองกำแพงป้อมปราการสีแดงที่สูงทะมึนด้วยความรู้สึกสังเวชใจก่อนก้าวผ่านสะพานหินตรงประตูป้อมเข้าไป

          ...ประตูแห่งอำนาจ ที่ต้องรักษาไว้ด้วยความหวาดหวั่น

          ประตูที่มีไว้สำหรับป้องกันภัยของผู้ทรงอำนาจในยุคนั้น!

          วูบนั้นทำให้มหาแหมวนึกถึงประโยคหนึ่งที่คุณนายทมจารจดลงบนแผ่นกระดาษในนวนิยายเรื่อง ‘มงกุฎที่ไร้บัลลังก์’ เป็นประโยคที่ศัลยากล่าวกับเจ้าชายองค์น้อยที่ว่า...

          ...ผู้ปกครองควรนั่งอยู่ในหัวใจของประชาราษฎร์ มากกว่านั่งอยู่บนศีรษะคน!

          เพราะอำนาจที่ได้จากความรักของประชาชนแม้ไม่ต้องอาศัยปราการหินผาห้อมล้อม ก็ยืนนานกว่าอำนาจที่ได้จากการกดขี่ข่มเหงอย่างโหดร้าย...

          อีกหนึ่งแห่งแรงทอดถอนใจ...ป้อมอัคระ ฟอร์ทถึงวันนี้ก็ยังสง่างามเหลือเค้าแห่งความทระนงองอาจแห่งอำนาจมนุษย์ ภายนอกเข้มแข็งบึกบึน หากภายในวิจิตรตระการตาด้วยลวดลายสลักเสลาจากฝีมือช่างในยุคนั้น... ความงดงามที่ได้จากหยาดเหงื่อหยดโลหิตมนุษย์จำนวนมหาศาลภายใต้อำนาจจักรพรรดิราช...ทรงสั่งบัญชา...เข้าทำนอง...

          ...กำแพงสูงเท่าใด...ศพมนุษย์ย่อมถูกทับถมลงสู่ปฐพีมากเท่านั้น!

          ภายในกำแพงสูงและหนาแน่นกว้างขวางรายเรียงด้วยหมู่อาคารสลับซับซ้อน เรามิอาจใช้เวลาสั้น ๆ เพียงชั่วโมงสองชั่วโมงเที่ยวชมให้หมดสิ้นได้

          ถ้าจะเปรียบเทียบความงามของอัคระฟอร์ทกับทัชมาฮาลแล้ว...ทัชมาฮาลคือความงามสลักเสลา ...อ่อนโยน...เยือกเย็นและสงบสุข... หากอัคระฟอร์ทคือความงามที่วังเวงน่ากลัว เป็นความงามที่แข็งกร้าวเหี้ยมโหด...

          มิต่างจากความงามแห่งพยัคฆราชกับหงส์ในความรู้สึกของเรา...

          ‘ไม่มีสิ่งใดยืนยงเป็นอมตะนิรันดร์’ เป็นคำกล่าวที่เป็นสัจจะวันนี้แม้ป้อมปราการสูงทะมึนของ AGRA FORT ยังคงยืนตระหง่านเคียงคู่กับ TAJ MAHAL ที่แผ่นดินแห่งนี้ หากผู้สร้างและอำนาจอันยิ่งยงของราชวงศ์โมกุลได้เสื่อมสลายลงโดยสิ้น...

          ไม่มี...ชาห์ จะฮาล... ไม่มีออรังเซบหรือแม้กระทั่งอำนาจใด ๆ เหลืออยู่อีกต่อไป นอกจากภาพเปรียบเทียบของโบราณสถานเอาไว้ให้มวลหมู่มนุษย์ได้มองและพิจารณาถึง ‘ความจริง’ อันเกิดจาก...สุข...ทุกข์ ที่มีผลมาจากความรัก...โลภ โกรธ และหลงซึ่งยังฝังแน่นอยู่ในวิญญาณเผ่าพันธุ์มนุษย์นับเนื่องแต่อดีตกาลตราบจนปัจจุบัน...

          ...ประหนึ่งแผ่นน้ำในมหาสมุทรที่มิมีวันเหือดหายเป็นนิรันดร์!

          คนอื่น ๆ แยกย้ายกันไปชมสถานที่ต่าง ๆ ในป้อมตามอัธยาศัย แต่มหาแหมวกับคุณนายเจ๊ทมของไอ้พวกสามหนังลัดเลาะผ่านปราสาทราชวังไปยังห้องเล็ก ๆ ที่รายล้อมด้วยประตูหน้าต่างทรงโค้งอยู่ด้านหนึ่งของอัคระฟอร์ท...ที่หลังคาเป็นรูปโดมแปดเหลี่ยมทำด้วยหินอ่อนทั้งหลัง

          ...ห้องที่ว่าคือห้องคุมขังของ ชาห์ จะฮาล!

          ห้องแปดเหลี่ยมดังกล่าวสามารถมองเห็น อนุสาวรีย์ทัชมาฮาลลอยเด่นอยู่ท่ามกลางไอหมอก จนเหมือนล่องลอยอยู่บนสรวงสวรรค์...

          เราหันไปมองคุณนายทมหลังจากถ่ายรูปเอาไว้ได้เยอะพอสมควร เห็นคุณนายยืนหลับตานิ่งตรงกลางห้อง ถ้าจะให้เดาก็คงกำลังกำหนดจิตแผ่เมตตาให้ ชาห์ จะฮาล อยู่เป็นแน่แท้

          ...จิตมนุษย์เป็นพลังงาน เชื่อมต่อได้ทุกกาลสมัย

          และถ้าวิญญาณชาห์ จะฮาล ยังอยู่ที่นั่นคงสามารถรับได้ถึงกระแสบุญที่คุณนายทมแผ่ให้กระมัง?

          คณะแสวงบุญก้าวออกจากป้อมอัคระฟอร์ท เมื่อดวงอาทิตย์ตรงศีรษะ เราทิ้งความยิ่งใหญ่จากแรงงานมนุษย์ผู้เป็นทาสแห่งความ รัก โลภ...โกรธ หลงไว้เบื้องหลัง เพื่อกลับไปรับประทานอาหารกลางวันที่นั่นก่อนก้าวขึ้นรถบัส... มุ่งตรงสู่ เดลฮี เมืองหลวงใหม่ของอินเดีย ด้วยระยะทางประมาณ 200 กิโลเมตร...

          ตามหมายกำหนดการเดินทางใช้เวลาประมาณ 5 ชั่วโมง แต่เราล่าช้าไปเล็กน้อยแค่ครึ่งชั่วโมง...ถึงเดลฮีก็เข้าทานอาหารค่ำที่ภัตตาคารจีน...ซึ่งเป็นอาหารจีนมื้อแรกของเที่ยวนี้...

          ...ทุกคนเลยเปรมอุรากันไป...ยกเว้นพระสงฆ์ที่ต้องถือศีลข้อวิกาลโภชนา เวรมณี...

          เสร็จจากมื้อค่ำ...คุณนายแดงทัวร์ลีดเดอร์ พาลูกทัวร์ทั้งหมดตะลุยช็อปปิ้งกันที่ถนนจานพาธ อันเลื่องชื่อของนครเดลฮี ต้องยอมรับครับว่า ‘จานพาธ’ เป็นศูนย์รวมสินค้านานาชนิดที่ราคาถูกจริง ๆ ราคาถูกจนลูกทัวร์ต่างหอบหิ้วข้าวของกันพะรุงพะรังกันถ้วนหน้า...

          ...เรียกว่า กระเป๋าเบากันไปตาม ๆ กัน!

          เที่ยวช็อปปิ้งกันจนเหนื่อยอ่อนหลายชั่วโมง ค่อยทยอยขึ้นรถเข้าพักที่โรงแรมพาร์ค...ด้วยเวลาที่เราเข้าพักตรงกับวันเสาร์ซึ่งเป็นวันหยุด จึงมีโอกาสได้เห็นบรรยากาศมันส์ ๆ ของวัยรุ่นอินเดีย... ด้วยทางโรงแรมเขาจัดปาร์ตี้ ขายบัตรให้ลูกหลานภารตะเข้าไป ‘ดิ้น’ กันอย่างสุดเหวี่ยง...

          แต่ท่านมหา...ที่เคยซ่าส์มาแล้วในอดีตดูแล้วส่ายหน้า...เพราะแสงสีเสียงที่ว่า ‘สุดยอด’ ของมหานครเดลฮีในปัจจุบันยังล้าหลังบ้านเราอย่างสุดกู่...บ้านเราไปไกลถึงขนาดใช้แสงเลเซอร์ปิ๊งปั๊งแล้ว แต่ที่นี่ยังใช้สปอร์ตไลท์ปะกระดาษสีเขียวสีแดงส่องกันวูบวาบ ส่วนประดานักเต้นทั้งหลายก็แต่งตัวเชยแหลก บางรายมาทั้งชุดส่าหรีก็มี...

          ...เฮ่อ! ลองหลับตานึกเอาเถอะครับ...

          นุ่งส่าหรีเต้นดิสโก้ ก็ไม่ต่างกับบ้านเรานุ่งผ้าถุงเต้นดิสโก้เท่าไหร่ร๊อก!

          ว่าแล้วท่านมหาก็มุดเข้าโปงผ้าห่มหลับตาอุดหูไม่ให้ปาร์ตี้กลางแจ้งเข้าทำลายโสตประสาท เพื่อนอนเอาแรงไว้เดินทางสู่ออรังกาบัดในวันพรุ่งนี้...

          ...เพราะต้องตื่นตั้งแต่ตีสี่...ขึ้นเครื่องบินแขกอีกหนจ้ะ!

          ก็เลยต้องราตรีสวัสดิ์นะสิขอรับ

          จาก...มหาแหมวคนหน้าเดิม

          ลัคเนาว์-อัคระ

          นมัสเตครับท่านผู้อ่าน

          เช้าวันนี้เป็นวันที่ทุกคนรู้สึกแจ่มใสเป็นพิเศษ ด้วยเมื่อคืนอิ่มอร่อยนอนสะดวกในโรงแรมคล๊าก แต่พอรู้ตัวว่าต้องเดินทางจากลัคเนาว์ไปอีกสองร้อยกว่ากิโลเมตรแขก ทุกคนหน้าเหี่ยวไปตาม ๆ กัน เพราะต้องใช้เวลารอนแรมกลางถนนกว่าแปดชั่วโมง..

          “นี่ถ้าอยู่เมืองไทยอีแม้วเหยียบแค่สองชั่วโมง...” เจ๊ทมบอกกับลุงเชียรผู้เป็นพี่ชาย... “ขนาดกรุงเทพฯ – สุโขทัยมันยังทำเวลาแค่สี่ชั่วโมง...”

          “นั้นมันเมื่อก่อน...” เราหัวเราะกับอดีต ‘เท้าปีศาจ’ ที่ชอบความเร็วบนท้องถนนของตัวเอง “ก็ไหนว่าวันนี้จะได้เข้าดูทัชมาฮาลไง?” คุณนายของไอ้พวกทโมนสามตัวอุบอิบ

          “ใครบอก...?” ลุงเชียรลูกชายของคุณยายไข่หันมาถาม

          “อีแม้ว...!” อาเจ๊คุณนายทมนั่งยันเพราะอยู่บนเบาะท้ายรถ

          “ดูหมายกำหนดการผิดไปน่ะ...” เราอุบอิบ เพราะอ่านรายการแบบลวก ๆ จนจำผิดไป... “ต้องเป็นพรุ่งนี้แล้วล่ะน้า...”

          อาหารกลางวันสำหรับวันนี้ทั้งพระทั้งโยมต้อง ‘ยอง ๆ เหลา’ กันข้างทางเหมือนเดิม ถ้าต้องใช้เวลาเดินทางจากเมืองหนึ่งสู่อีกเมืองหนึ่งเกือบทั้งวัน...

          ...แต่ทุกคนก็ไม่ปริปากบ่น...เพราะอินเดียไม่เหมือนบ้านอื่นเมืองอื่นที่จะมีร้านอาหารดาษดื่นกลางทาง...

          “ถึงมีก็ไม่กล้าเสี่ยง...” คือความรู้สึกของพวกเรา...ไม่ต้องเอาอะไรแค่ ไอ้หนูวัยหกสิบสองของคุณยายไข่ลองขนมแขกริมสถานีรถไฟเมื่อวันก่อนแค่ชิ้นสองชิ้น ยังต้อง ‘จู๊ด’ จนหน้าเหลืองเป็นจีวรพระมาแล้ว

          ...ขืนเจี๊ยะข้าวแขกทั้งจาน อีนี่จาเป็นยังงายคิดเอาเองเถอะนะ นายจ๋า!

          ถึงจะต้องนั่งบนรถนาน ๆ เกือบสิบชั่วโมง แต่เราก็ไม่รู้สึกเบื่อ เพราะตลอดเส้นทางมีท่านมหาไพรัช ผู้เชี่ยวชาญเรื่องอินเดียคอยบรรยายให้ความรู้ด้วยลีลาฮาเฮ แบบ ‘แขกยิ้ม’ จนหุบไม่ลง

          ...เข้าทำนองพูดถึงแขก นินทาแขกเป็นเรื่องของพี่ไทยซำเหมอ...

          พูดถึงแขกเลยนึกขึ้นได้ว่า...คุณชัยชนะ โพธิวาระ เคยเขียนเอาไว้ในหนังสือ ‘แหวกส่าหรี’ ถึงของใช้ชนิดหนึ่งในบ้านผู้มีอันจะกินของชาวอินเดีย...

          ...ของสิ่งนั้นคือ ‘ชิงช้า’

          ว่ากันว่าชิงช้าเป็นของใช้ประดับในบ้านที่สามารถวัดค่ารสนิยมหรือฐานะได้ว่า บ้านไหนเจ๋งกว่ากัน...ชิงช้าแขกก็เหมือน ๆ บ้านอื่นเมืองอื่นน่ะแหละ อาจจะมีการประดับประดาให้สวยงามแตกต่างกันไปบ้างก็แค่ลวดลายหรือรูปทรงที่เพี้ยนกันไปบ้าง ซึ่งตรงนั้นมิได้ถือว่าสำคัญอะไรสักเท่าไหร่...

          ‘...เอ๊ะ...แล้วมันสำคัญไอ้ตรงไหน?’ หลายท่านคงนึกสงสัย ‘ถ้าไม่วัดกันที่รูปทรงว่าของใครสวย จะเอาอะไรมาวัด?’

          ใจเย็นขอรับ...โดยธรรมดาชิงช้ามีเอาไว้สำหรับนั่งพักผ่อนอิริยาบถ เรียกว่ามีกะตังค์มากทำงานน้อย คือ เศรษฐีผู้มีความสุข การที่เพื่อนบ้านจะรู้ว่าตนกำลังพักผ่อนอยู่บนชิงช้าได้ก็ต้องรู้จากเสียงที่ดังขึ้นขณะที่ชิงช้าแกว่งไกวจริงไหมครับ...

          ...เขาวัดความป๊อปปูล่ากันที่เสียงของชิงช้าครับผม...ด้วยเหตุนี้เหล่าอาบังทั้งหลายจึงมีคตินิยมว่า...บ้านไหนเสียงชิงช้าเพราะที่สุดถือเป็นเกียรติยศสูงสุดที่น่าอิจฉาริษยาอย่างมาก...ประการนี้ทำให้อินเดียมีอาชีพพิเศษอยู่อาชีพหนึ่ง อาชีพนั้นคือช่างสำหรับ ‘แต่งเสียงชิงช้า’...

          สมัยที่คุณชัยชนะ เป็นนักศึกษาอยู่ที่เมืองอินตะละเดีย เคยได้ยินพวกพ้องร่ำลือกันว่าบ้านคหบดีใกล้ ๆ กันนั้นมีชิงช้าที่เสียงไพเราะเพราะพริ้งที่สุด เรียกว่าอันดับหนึ่งของอินเดียเลยก็ว่าได้...ใครที่อยากรู้ว่าเพราะขนาดไหน ก็ต้องไปด้อม ๆ มอง ๆ คอยตะแคงหูฟังกันตามริมรั้ว...

          เรื่องความอยากรู้...ก็ไม่มีใครเกินคนไทย ฉะนั้นคุณชัยชนะก็เลยต้องทดลองไปฟังเสียงชิงช้าแขกกันบ้างเพื่อประดับความรู้...

          ชิงช้าบ้านอื่น ๆ ที่เสียงดัง ‘เอี๊ยดอ๊าด...อ๊อดแอ๊ด...’ อะไรทำนองนั้นเป็นเรื่องปกติจิ๊บจ๊อย...ถือเป็นเสียง พื้น ๆ ที่ใคร ๆ ก็มีกันได้

          และเมื่อคุณชัยชนะได้ไปตะแคงหูฟังเสียงชิงช้าที่ถือว่าไพเราะเพราะพริ้งเป็นที่สุดแล้ว เจ้าตัวก็ถึงบางอ้อ...เพราะชิงช้าตัวที่มีชื่อเสียงก้องเมืองอาบัง...ดังเป็นเสียงอย่างนี้ครับ...

          ...ฮีแฮ่ก...ฮีแฮ่ก...

          อารมณ์ขัน...อารมณ์คันของคุณชัยชนะนี่ไม่เบาจริงจริ๊ง!

          จากลัคเนาว์ไปถึงอัคระทำไปทำมาจากหมายกำหนดการประมาณแปดชั่วโมงเลยเถิดไปเป็นสิบกว่าชั่วโมง เรียกว่าออกเดินทางตั้งแต่เช้าแต่มาถึงโรงแรมที่พักตอนสองทุ่มกว่า ๆ ...

          ...เป็นมื้อค่ำที่ต้องกิ่วท้องรอจนถึงสามทุ่มเชียวแหละ...

          จบเรื่องอาหารทุกคนต่างเข้าห้องพักกันเงียบกริบ เพราะเหนื่อยกับการเดินทางมาตลอดทั้งวัน ขนาดมหาแหมวเองยังหัวถึงหมอนก็มืดสนิท ศิษย์เส่ยไปเลยล่ะ...

          เช้าวันที่สิบเอ็ดของการเดินทาง

          วันนี้คุณแดงปล่อยให้เราตื่นสายกว่าปกติ ทุกวันจะตื่นกันตั้งแต่ตีห้าเป็นอย่างน้อย แต่วันนี้กว่าจะยุรยาตรออกจากห้องพักเข้าประจำโต๊ะอาหารก็เจ็ดโมงเช้าพอดี...

          อากาศที่อัคระค่อนข้างสบายไม่หนาวจัดอย่างที่ กุสินาราหรือลุมพินี...เวลาเช้าของที่นี่มีหมอกคลุมบาง ๆ จึงทำให้อนุสาวรีย์แห่งความรัก ‘ทัชมาฮาล’ ยามที่เราเดินลงจากรถคล้ายลอยฟ่องอยู่ท่ามกลางสายหมอก...เดียวดาย...

          ชาวคณะก้าวผ่านประตูทางเข้าด้านหน้าของอนุสาวรีย์หินอ่อนสีขาวชื่อก้องโลกที่เป็นศิลปะแบบมูริชหรือมุสลิมที่สูงตะหง่านเข้าไป ทุกคนจะถูกเจ้าหน้าที่ตรวจค้นกระเป๋า คงเพราะกลัวพกพาวัสดุที่มีอันตรายเข้าไปทำลายสมบัติโลกชิ้นนี้ก็ได้...

          ทัชมาฮาล เป็นอนุสาวรีย์ เป็นสุสานรักอันเลื่องชื่อลือชา เป็นที่รู้จักกันมานานของมนุษย์ทั่วโลก...เป็นตำนานรักอันยิ่งใหญ่จากจักรพรรดิ ชาห์ จะฮาล ซึ่งเป็นกษัตริย์องค์ที่ห้าแห่งราชบัลลังก์เดลี กับพระนาง มุมตัส มะฮัล พระมเหสีสุดที่รักของพระองค์

          มีเรื่องเล่าขานสืบต่อกันมาว่า ครั้งหนึ่งขณะที่จักรพรรดิ ชาห์ จะฮาล กับพระมเหสีของพระองค์ได้เสด็จสู่ภาคเหนือของอินเดียใกล้เทือกเขาหิมาลัย และเมื่อผ่านเข้าใกล้ ชาห์ จะฮาล ได้ตรัสกับพระนางมุมตัส มะฮัลว่า...

          “เห็นหิมาลัยนั่นไหม...น้องว่างามประหนึ่งวิมานในพิภพหรือไม่?”

          “งามมากเพคะ...หิมะขาวลออตา จนไม่อยากละสายตาไปเลย” พระนางกล่าวกับพระสวามี ซึ่งจักรพรรดิชาห์ จะฮาล เอื้อนโอษฐ์หวานละมุน...

          “หิมะขาวสะอาดบริสุทธิ์ มิต่างจากความรักของพี่ที่มีต่อน้องเลย...”

          “พิสูจน์ได้ยังไงเพคะ...?”

          “น้องจะให้พี่พิสูจน์อย่างไรล่ะ?” ชาห์ จะฮาล ย้อนถามด้วยรอยแย้มสรวล... “จะให้ตะโกนบอกโลกหรือ...หรือจะให้สัญญาด้วยสิ่งใดพี่ย่อมทำเพื่อน้องได้เสมอ...”

          พระนางมุมตัส มะฮัล...จึงขอสัญญาด้วยประโยคสำคัญประโยคอันก่อเกิดแรงบันดาลใจให้ ชาห์ จะฮาล สร้าง ‘ทัชมาฮาล’ ขึ้นในกาลต่อมา หลังการลาจากโลกของมเหสีอันเป็นที่รัก...

          .... “ขอให้เสด็จพี่จงพิสูจน์ความรักของเราให้ปรากฏ เมื่อชีวิตหม่อมฉันหาไม่แล้ว จงสร้างอนุสรณ์ให้งดงามหาใดเทียม มีความขาวบริสุทธิ์ดุจหิมะแห่งยอดเขาหิมาลัย สามารถเห็นได้ทั้งในยามทิวา...ราตรีกาล เหมือนดวงใจของเราสองคนมองเห็นกันนิรันดรฉันนั้น แม้กาลเวลาก็มิอาจทำลายลงได้...และสถิตอยู่คู่ฟ้าดิน...”

          จักรพรรดิ ชาห์ จะฮาล ทรงกล่าวตอบอย่างมั่นพระทัยในรักแท้ที่พระองค์มีให้กับสตรีอันเป็นที่รัก...

          ... “พี่สัญญา...”

          ด้วยคำว่า... ‘สัญญาคือสัญญา’ (แบบเดียวกับพ่อโก ในคู่กรรมคู่เวรของคุณนายทมหรือเปล่าไม่รู้) อนุสรณ์สถานแห่งความรักอันยิ่งใหญ่จึงอุบัติขึ้น

          ...ทัชมาฮาล...สุสานผู้เป็นจอมใจจักรพรรดิ ชาห์ จะฮาล แห่งราชวงศ์โมกุลของอินเดีย

          ทัชมาฮาล ประกอบด้วยตัวอาคารสร้างจากหินอ่อนสีขาวบริสุทธิ์เหนือเนินดินกว้าง แม้แต่ทางเดินก็ปูด้วยหินอ่อนโดยตลอด อยู่ท่ามกลางอุทยานติดกับแม่น้ำยมุนา...

          ด้านหน้าของอนุสาวรีย์เป็นสระน้ำขนาดยาว มีน้ำพุเป็นแนวแถวตรงกลางสระ กระหนาบด้วยต้นไซปรัสปลูกเป็นแนวได้ระดับงดงามยิ่ง...

          เมื่อผ่านเข้าไปจนสามารถมองเห็นรายละเอียดต่าง ๆ ที่ปรากฏอยู่บนผนังอนุสาวรีย์ เราจึงเห็นว่าลวดลายอันละเอียดงดงามเหล่านั้น บ้างเป็นลายสลักลงบนหินอ่อน บ้างเป็นลายขดดอกไม้ประดับด้วยพวกเพชรนิลหินสีมีค่าต่าง ๆ ซึ่งประวัติกล่าวเอาไว้ว่า...

          มรกตสีน้ำเงินมาจากทิเบต...หินมุกบุษราคัมจากแบกแดด พวกนิลกับหินสีมาจากอาระเบีย

          แม้จะรู้ว่า ทัชมาฮาล เป็นสถาปัตยกรรมอันงดงามยิ่งใหญ่ตระการตาที่เกิดจากน้ำมือน้ำแรงของมนุษย์ แต่ก็ไม่ปรากฏแน่ชัดว่าใครเป็นผู้ประดิษฐ์ออกแบบก่อสร้าง บ้างก็ว่าผู้ออกแบบเป็นชาวอิตาลี บ้างก็ว่าเป็นชาวเปอร์เชีย

          ...แต่ก็ยังสรุปอะไรให้แน่นอนไม่ได้! หากทั้งหมดกับแนวความเชื่อที่คนอินเดียยอมรับมากที่สุดก็เห็นจะเป็น ‘อีซา’ นักออกแบบก่อสร้างชาวเปอร์เชียและอาเหม็ดลูกมือของเขา คือผู้ควบคุมดำเนินการก่อสร้าง นอกจากนี้ยังมีช่างประดิษฐ์ช่างฝีมือจากที่ต่าง ๆ มาร่วมสร้างอีกมาก...เช่นช่างปูนมาจากอัฟกานิสถาน ช่างทำรูปโดมมาจากตุรกี ช่างทำหอคอยและมณฑปมาจากอุสเบค ส่วนนักแกะสลักประติมากรรมจากเอเชียกลาง ช่างเขียนอักขระจากเมโสโปเตเมีย ฯลฯ...

          กล่าวกันว่าทัชมาฮาลต้องใช้แรงงานช่าง ศิลปินต่าง ๆ รวมเป็นจำนวนกว่าสองหมื่นคน รวมระยะเวลาก่อสร้างกว่าสิบเจ็ดปีจึงแล้วเสร็จ...

          ผลที่ได้รับจากหยาดเหงื่อแรงงานของคนนับหมื่นที่รังสรรค์ขึ้นมาก็คือ ผลงานมหัศจรรย์สะท้านโลก เป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมการก่อสร้างงามเลิศยากจะหาอนุสาวรีย์อื่นใดในโลกมาเทียบได้ สิ่งหนึ่งเมื่อเข้าไปใกล้ ๆ แล้วจึงมองเห็นก็คือ ทัชมาฮาล เป็นอาคารก่อสร้างที่ไม่มีหน้าต่าง แต่ทำเป็นฉากหินอ่อน กรุลายโปร่งสองชั้น อาศัยแสงสว่างผ่านลายเข้าไปภายในห้องที่มีการตบแต่งประดับประดา ด้วยลวดลายสลักฝังเพชรพลอยหินสีมีค่าระยิบระยับไปหมด...

          ...คล้ายวิมานบนสรวงสวรรค์ ก็มิปาน!

          กึ่งกลางยอดโดมสีขาว...ตรงโถงกั้นฉากหินอ่อนคือที่บรรจุพระศพของพระนางมุมตัส มะฮัล...และภายหลังได้นำพระศพของจักรพรรดิ ชาห์ จะฮาล มาบรรจุเคียงคู่เอาไว้

          วันนี้จักรพรรดิชาห์ จะฮาล กษัตริย์เชื้อสายมุสลิมแห่งราชวงศ์โมกุลซึ่งเป็นโอรสของพระเจ้าจาฮันกีร์ และทรงเป็นพระราชนัดดาแห่งจักรพรรดิอัคบาร์ มหาราชผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์อินเดีย กับพระนางมุมตัส มะฮัลผู้ให้กำเนิดบุตรและธิดาให้กับชาห์ จะฮาล ถึงสิบสี่องค์ในชั่วเวลาแห่งการอภิเษกสมรสยี่สิบปีของทั้งสองพระองค์

          วันนี้ทั้งจักรพรรดิ และมหิษีแห่งพระองค์ยังคงประทับบรรทมหลับอยู่เคียงคู่กันตลอดไป ขณะที่มหานที ยมุนาที่ยังคงไหลเอื่อยอย่างไม่มีวันสิ้นสุดก็ยังคงเฝ้าดูและเฝ้ามองผลงานประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ ที่เกิดจากความรักที่ลึกซึ้งจากการลงทุนพิสูจน์คุณค่าเหล่านั้นด้วยความลำบากลำเค็ญแสนเข็ญของมนุษย์ผู้ต้องตรากตรำทำงานติดต่อกันยาวนานเกือบยี่สิบปี...

          ...ชาห์ จะฮาล...สร้างประวัติศาสตร์แห่งความรักของมนุษย์เอาไว้ได้ยิ่งใหญ่ด้วย อนุสาวรีย์ทัชมาฮาล...

          ...หากที่สุด...ทัชมาฮาล ก็เหมือนบาปเวรที่ทำให้ ชาห์ จะฮาล ‘ร่วง’ จากบัลลังก์...และสิ้นชีวิตอย่างเดียวดายในกาลต่อมา...
   
              ชาห์ จะฮาล      ขอประกาศ     ให้โลกรู้
          เพื่อเชิดชู       รักของข้า     มหาศาล
          ข้าขอสร้าง     ยอดปราสาท     ทัชมาฮาล
          ไว้คู่กัน           ริมฝั่ง             ยมุนา...
              ตราบที่น้ำ     ตามกระแส     ไม่แปรผัน
          ทัชมาฮาล       ยังมิล้ม         จมสลาย
          รักของเรา        ยังดำรง         คงมิคลาย
          แม้เราวาย      รักเราอยู่             คู่ฟ้าดิน...

          ความงดงามของอนุสาวรีย์ทัชมาฮาล งดงามเพียงไหนดูได้จากคำพรรณนาของ รพินทรนาถ ฐากูร จินตกวีเอกของอินเดีย ผู้ได้รับรางวัลโนเบลด้านวรรณกรรมได้กล่าวไว้ว่า

          ‘...ทัชมาฮาล...เป็นเสมือนหยดน้ำตาของความรักบนปรางกาล...’

          นักโบราณคดีชาวอังกฤษท่านหนึ่ง ได้กล่าวถึงเสน่ห์มนต์ขลัง และความงามของทัชมาฮาล...ที่มองเห็นยอดโดมสูงตระหง่านเหนือยอดโดมขนาดเล็กกับหอคอยสูงที่รายล้อมรอบเป็นสีขาว ประหนึ่งหิมะบนยอดเขาหิมาลัย นั้นว่า...

          “...เหมือนปุยเมฆสีขาวได้รูปทรงสวย ลอยล่องอยู่กลางนภากาศ...”

          แต่มหาตมะคานธีผู้มีชีวิตสมถะ...เป็นรัฐบุรุษผู้ยิ่งยงแห่งอินเดียกลับกล่าวว่า...

          ‘หาความหมายใด ๆ มิได้...นอกจากจะเป็นเครื่องหมายการบังคับใช้แรงงานโดยเฉพาะ’

          ทว่า...ประธานาธิบดี ไอเซนฮาวน์ แห่งสหรัฐ ได้อุทานออกมาเมื่อครั้งได้มาเยือนทัชมาฮาลในยามรุ่งอรุโณทัยเมื่อปี 1959...ด้วยอาการตะลึงงัน...

          ‘ไม่คิดว่าทัชมาฮาลจะงดงามถึงเพียงนี้...’

          ครับ...ก็แล้วแต่ความรู้สึกนึกคิดของแต่ละบุคคล ที่จะมองทัชมาฮาล อนุสรณ์สถานแห่งนี้ด้วยความรู้สึกเยี่ยงไร...แต่มหาแหมวเชื่อว่า...

          ...ถ้าคุณเคยรัก...ผู้ชาย...หรือผู้หญิงสักคนอย่างสุดหัวใจ...

          คุณก็ต้องมีความปรารถนาให้ ‘เขา’ หรือ ‘เธอ’ รักคุณอย่างที่ ชาห์ จะฮาล รักพระนาง มุมตัส มะฮัล อย่างแน่นอน

          ผมเชื่ออย่างนั้น!

          หลวงพ่อฤๅษีมหาประเสริฐได้เล่าให้ฟัง ขณะที่ชาวคณะมาพร้อมหน้าแล้ว โดยท่านย้อนความหลังไปในพุทธกาลที่พระบรมศาสดาประทับอยู่ ณ เชตวันมหาวิหาร เมืองสาวัตถีซึ่งเป็นยุคที่พระภิกษุสงฆ์ อุบาสก อุบาสิกาจำนวนมากได้สำเร็จมรรคผล จึงทำให้เกิดลาภสักการะมากมายกับพุทธศาสนาพร้อม ๆ กับนักบวชนอกศาสนาที่เรียกว่า ‘เดียรถีย์’ พลันเสื่อมลาภ...หมดอำนาจลงด้วย ผู้คนมีความเคารพนับถือน้อยลง

          พวกเดียรถีย์พากันริษยาคิดกำจัดพระพุทธเจ้าให้พ้นทางโดยว่าจ้างนางจิญจมาณวิกา ได้กล่าวโทษใส่ร้ายพระองค์

          วันหนึ่งขณะที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมอยู่ นางจิญจมาณวิกาได้เอาท่อนไม้ห่อผ้าพันท้องเข้ามาในลักษณาการหญิงตั้งครรภ์แก่ เข้ามายืนต่อเบื้องพระพักตร์ท่ามกลางสายตาของผู้คนที่มาฟังธรรมเทศนาพร้อมกับกล่าวด้วยเสียงอันดังว่า...

          “ท่านมานั่งแสดงธรรมอยู่ทำไม บัดนี้เด็กในครรภ์ของข้าพเจ้าซึ่งเกิดกับท่านใกล้คลอดอยู่แล้ว ถึงท่านจะไม่ดูแลด้วยตัวเอง ก็ควรจะให้พระเจ้าโกศลหรือท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ช่วยข้าพเจ้าเลี้ยงดูลูกถึงจะถูก”

          พระพุทธองค์ทรงหยุดแสดงธรรม และกล่าวกับนางว่า...

          “ดูก่อนน้องหญิง เรื่องนี้เจ้ากับเราสองคนเท่านั้นที่รู้กันว่าจริงหรือไม่จริงตามคำขอของนาง...”

          นางจิญจมาณวิกาจึงกล่าวว่า... “จริงทีเดียว เพราะการที่ข้าพเจ้ามีครรภ์ขึ้นนี้ มีแต่ท่านกับข้าพเจ้าเท่านั้นที่รู้กัน...”

          ในขณะนั้น พระองค์ได้ทรงเนรมิตให้บังเกิดเป็นลูกหนู (บางตำรากล่าวว่าพระอินทร์เป็นผู้แปลงเป็นหนู) เข้าไปกัดเชือกที่ผูกท่อนไม้ที่ท้องของนางจิญจมาณวิกา จนท่อนไม้นั้นขาดตกลงมาถูกหลังเท้าของนางได้รับความเจ็บปวด และบังเกิดลมแรงจนพัดเลิกเอาเสื้อผ้าของนางปลิวขึ้น จนปรากฏแก่คนทั้งหลายว่า นางมิได้ตั้งครรภ์จริงโดยกล่าวตู่...ใส่ร้ายพระพุทธองค์เท่านั้น...

          เมื่อเห็นเช่นนั้นคนทั้งหลายจึงพากันลุกฮือขึ้น ไล่ทุบตีนางจิญจมาณวิกาก็วิ่งหนีออกจากพระวิหารไปทันที และเมื่อพ้นประตูวัดเชตวันมหาวิหารไม่ไกล นางก็ถูกธรณีสูบจนจมหายไปด้วยผลกรรมที่ตนใส่ความกล่าวร้ายต่อสมเด็จพระบรมศาสดา...

          ออกจากสถานที่ธรณีสูบนางจิญจมาณวิกา หลวงพ่อฤๅษีพาเราเดินลัดเลาะผ่านไร่สวนกลับวัดไทยสาวัตถี...เพราะจากจุดนั้นห่างกันแค่ไม่กี่ร้อยเมตร...

          คุณนายทมเดินรั้งท้ายเพราะมัวแต่ยืนหลับตาแผ่บุญกุศลให้ ทั้งนางจิญจมาณวิกาและพระเทวทัต...เป็นที่รู้กันสำหรับทุกคนที่ใกล้ชิด...เพราะมารดาไอ้พวกสามหนังมักจะสอนเอาไว้เสมอ...

          “เวลาแผ่บุญแผ่กุศล...อย่าลืมพระเทวทัต...!”

          “อยู่ตั้งอเวจี...จะรับไหวรื้อ?” เราส่ายหน้าเพราะรู้ว่า...การแผ่และการรับกุศลอยู่ที่ผู้ให้กับผู้รับ ถ้าผู้รับอยู่ในภูมิที่มีทุกขเวทนาสูง จิตเขาจะไม่ยอมรับ เพราะจิตมัวแต่ทุกข์ทัณฑ์ทรมานจนไม่รับรู้อะไร

          “พอท่านพ้นโทษออกมาก็จะเห็นบุญกุศลของแม่หนูอี๊ดกองรออยู่ก็ได้...” อาเจ๊คุณนายทมให้เหตุผล... “วันข้างหน้าท่านจะได้เป็นพระพุทธเจ้าเชียวนะ...”

          “สงสัยจะติดสินบน...” อีตุ๊เด่นตั้งข้อสังเกต... “เพื่อเอาไว้กันเหนียว จับพลัดจับผลูไปเจอกันชาติหน้าจะได้อาศัย...”

          “ท่านน่าสงสารออก...” อาเจ๊ของมันให้เหตุผล... “อุตส่าห์ได้ฌานชั้นสูงแต่เพราะหลงผิดนิดเดียวต้องตกกะรก...”

          คุณนายทมสอนลูกชายทั้งสามเสมอ... ‘ไม้ล้มข้ามได้ คนล้มอย่าข้าม...’ เป็นคติเก่าที่เคยได้ยินมานาน...หากสามารถนำเอามาใช้ได้ทุกกาลสมัย...เพราะต้นไม้ยามล้มยากจะลุกขึ้นได้อีกต่อไป ทว่ากับมนุษย์...ถ้าเขาไม่ย่อท้อต่ออุปสรรคนานาประการ และมีความตั้งมั่น...

          ...วันหนึ่งเขาจะมีสิทธิ์ลุกขึ้นยืนได้อีก...

          คงเป็นเช่นเดียวกับพระเทวทัต ความจริงท่านเป็นผู้มีความรู้ความสามารถ ถ้าไม่มีคงไม่สามารถแสดงฤทธิ์ให้พระอชาตศัตรูกุมารยินยอมถวายตัวเป็นลูกศิษย์แน่ แต่เพราะมีมิจฉาทิฐิทำให้หลงผิดก่ออนันตริยกรรม จนต้องไปเสวยทุกข์ในอเวจีนรก แม้ว่าในวินาทีสุดท้ายจะสำนึกได้ถึงบาปกรรมก็ตาม...

          แต่ผลแห่งความสำนึกผิดด้วยการยกมือวันทาเปล่งไตรสรณคมน์ด้วยความเคารพมั่นในกาลนั้น...ท่านจึงได้รับพุทธทำนายว่า...

          ...วันหนึ่ง ในกาลข้างหน้าพระเทวทัตจะได้เป็นปัจเจกพุทธเจ้า!

          ขากลับเราเดินผ่านโรงเรียนอินเดียที่อยู่แถวนั้น...โรงเรียนที่นี่มีสภาพดีกว่าที่เราเคยเห็นมาครั้งรถแล่นผ่านจาก ลุมพินี มาสาวัตถี...แต่สภาพของโรงเรียนก็ยังแย่กว่าบ้านเราแยะ เวลาเดินผ่าน พวกนักเรียนแขกร้องทักทายเราเสียงขรมไปหมด...หากเราไม่มีโอกาสได้เข้าไปสัมผัสเพราะเหลือเวลาน้อย เราต้องรีบกลับวัดไทยสาวัตถี ด้วยยังมีผ้าป่าสามัคคีกองเล็ก ๆ รอทอดอยู่...

          มีโอกาสพักเหนื่อยไม่กี่นาทีก็ต้องเข้าไปในวิหารพร้อมหน้ากัน หลวงพ่อฤๅษีท่านรออยู่แล้วเพื่อรับผ้าป่าที่ชาวคณะรวบรวมปัจจัยถวาย

          ...เป็นผ้าป่าฯ กองที่สี่...และเป็นกองสุดท้ายในการแสวงบุญครั้งนี้ของพวกเรา...

          หลังทอดผ้าป่าฯ ที่ได้ปัจจัยสมทบบูรณะซ่อมแซมเสนาสนะวัดไทยสาวัตถีประมาณสามหมื่นบาท หลวงพ่อฤๅษีมหาประเสริฐได้เมตตาแจกวัตถุมงคลให้กับชาวคณะกันถ้วนหน้า...ก่อนที่พวกเราจะกราบลาท่านกันตรงนั้น ด้วยเวลาที่กำหนดเอาไว้สำหรับการเดินทางล่วงเลยมาหลายนาทีแล้ว...

          ชาวคณะขึ้นรถในช่วงเวลาบ่ายคล้อย โดยมีระยะทางที่ต้องมุ่งหน้าสู่จุดหมายปลายทางอยู่เกือบสองร้อยกิโลเมตร แต่กับถนนของอินเดียต้องใช้เวลาเดินทางกว่าห้าชั่วโมง

          รถแล่นออกจากวัดไทยสาวัตถีไปไม่ถึงสิบห้านาที ก็จอดลงอีกครั้ง เสียงของท่านมหาไพรัชผ่านไมโครโฟนบอกกับทุกคนให้ลงจากรถ...

          ...ด้วยถึงสถานที่สำคัญอีกแห่ง

          สถานที่นั้นคือที่ที่พระบรมศาสดาทรงแสดงยมกปาฏิหาริย์กำราบพวกเดียรถีย์...

          สถานที่ที่พระพุทธองค์ทรงแสดงยมกปาฏิหาริย์ ในปัจจุบันเหลือเพียงเนินดินสูงติดกับทางหลวง...แม้จะมองไม่เห็นความน่าแปลกประหลาดอันใดในสายตาก็ตาม หากชาวคณะทั้งหลายก็พากันเดินลัดเลาะไต่ขึ้นจนถึงยอดเนินทั้งหมด...

          ...อะไรที่เกี่ยวข้องกับ พระตถาคตเจ้า

          เรามิเคยรั้งรอสำหรับการเข้าใกล้ชิด...แม้มิอาจมองเห็น ขอเพียงได้หลับตานึกก็เพียงพอแล้ว...

          ได้น้อมจิตรำลึกถึงพระพุทธเจ้า ณ จุดที่พระองค์เคยประทับก็อิ่มใจจนมิรู้ลืม...

          ดังที่เคยกล่าวไว้แล้วว่า สมัยที่พระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ วัดเชตวันมหาวิหารนั้นเป็นยุครุ่งเรืองของความศรัทธาและลาภสักการะของศาสนาพุทธ จนเหล่าเดียรถีย์นักบวชนอกศาสนาเกิดความริษยาอาฆาตวางแผนอุบายนานัปการ เพื่อทำลายพระพุทธองค์ หากไม่เคยประสบผลสำเร็จแม้แต่ครั้งเดียว...การแสดงยมกปาฏิหาริย์ ซึ่งถือว่าเป็นการแสดงฤทธิ์ครั้งยิ่งใหญ่ของพระพุทธเจ้าครั้งนี้...เพื่อการกำราบพวกนอกศาสนาเป็นครั้งแรกที่ปรากฏต่อสายตาผู้คนมากมาย...

          ในครั้งนั้นพระพุทธองค์ทรงสำแดงฤทธิ์เหาะขึ้นไปบนนภากาศ...แยกกายออกเป็นหลาย ๆ ร่างด้วย...มโนมยิทธิ...บ้างประทับนั่ง ประทับยืน บ้างเดินจงกรมอยู่บนอากาศเป็นที่ตกตะลึงของเหล่าเดียรถีย์ทั้งปวง จนอ้าปากค้างไปตาม ๆ กัน...

          แม้พระองค์แลเหล่าพระอรหันต์ขีณาสพทั้งหลายในพุทธศาสนา จะสามารถแสดงฤทธิ์ให้ประจักษ์แก่สายตามนุษย์ทั้งหลายได้ หากพระพุทธเจ้าของเราไม่ทรงสนับสนุนให้เหล่าสาวกของพระองค์กระทำ...เพราะถือว่า

          ...การแสดงฤทธิ์ปาฏิหาริย์...ไม่ใช่หนทางประเสริฐ...

          ทิพยอำนาจ เป็นเพียงผลพลอยได้จากการปฏิบัติธรรมสมาธิจนเกิดฌานเท่านั้น...ในคำภีร์กล่าวถึงวิธีสร้างอำนาจจิต หรือที่เรียกว่า ‘ทิพยอำนาจ’ เอาไว้หลายหลากประการ โดยเฉพาะการเพ่งกสิณ อาทิ เตโชกสิณ...อาโปกสิณ วาโยกสิณ ฯลฯ เป็นต้น... (หาอ่านได้จากหนังสือทิพยอำนาจ ที่รจนาโดย พระอริยคุณาธาร เส็ง ปุสฺโส)

          ฤทธิ์อำนาจที่พระพุทธเจ้าทรงยกย่องว่าเป็นปาฏิหาริย์สูงสุดนั้นก็คือ...

          ...อาเทศนาปาฏิหาริย์...หรืออนุศาสนีย์ปาฏิหาริย์...ที่ใช้เทศนาสั่งสอน...อธิบายธรรมให้ผู้อื่นเข้าใจได้โดยง่าย...

          เพราะ ‘ธรรมะ’ เป็นเครื่องนำพาสัตว์โลกให้พ้นทุกข์ได้อย่างแท้จริง...เป็นที่พึ่งอันเกษมโดยแท้!

          หลวงพ่อพระครูสิริปุญญาธรนำชาวคณะสวดมนต์ ณ ที่แสดงยมกปาฏิหาริย์ของพระพุทธเจ้าโดยพร้อมเพรียงกัน...

          ...คำสาธยาย พุทธคุณ ธรรมคุณ และสังฆคุณ กังวานก้องไปในทุกอณูแห่งบรรยากาศ ณ สถานแห่งนั้น...

          ...เชษฐบุรุษ มหาบุรุษ ผู้มีชัยชำนะเหนือกิเลสมารทั้งผอง...

          พระตถาคตเจ้า ผู้ประกาศบริสุทธิธรรมแก่โลก...

          พระบรมศาสดาเจ้าผู้ให้กำเนิด สังฆสาวก เพื่อนำพาเหล่าเวไนยสัตว์ให้พ้นทุกข์...

          บทสวดมนต์ของชาวคณะทั้งภิกษุและฆราวาส ประหนึ่งการประกาศชัยแห่งพระชินศรีที่มีต่อเหล่าเดียรถีย์ครั้งพุทธกาล...

          กับความคิดที่กรายเข้าสู่ใจของเรา... ‘ไม่เสียแรงที่ได้มีโอกาสเกิดมาอาศัยร่มเงาของพระพุทธศาสนา...ไม่เสียชาติที่เกิดมาเป็นมนุษย์จริง ๆ’

          บนเส้นทางสู่ลัคเนาว์ เมืองหลวงของแคว้นอุตตรประเทศ ทุกคนบนรถบัส แม้จะเหนื่อยกับการเดินทางอันยาวนานหลายชั่วโมง แต่ความสุขความอิ่มใจยังคงปรากฏอยู่บนสีหน้าด้วยรอยยิ้ม...

          อินเดียในวันพรุ่งนี้...ยังมีเสน่ห์ให้เราไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยกับการเดินทางไปเยี่ยมชม ค้นหามนต์ขลังนั้นต่อไป...ยังเหลือเวลาอีกห้าหกวันในการเดินทางของเรา...แม้สังเวชนียสถานทั้งสี่จะถูกทิ้งเอาไว้เบื้องหลัง...เป็นอดีตของเราแล้วในวันนี้...

          ...แต่ทุกคนก็ยังหวังว่า...

          ...ถ้ายังไม่สิ้นลมหายใจ...และยังมีโอกาส...จะกลับมากราบพระบาทองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกสักครั้ง...

          พรุ่งนี้เราจะมีโอกาสได้เข้าชม...อนุสาวรีย์แห่งความรักอันยิ่งใหญ่ที่เรียกว่า ทัชมาฮาล...หรือ...ตาชมาฮัล...ซึ่งถือเป็นหนึ่งในสิ่งมหัศจรรย์ของโลก...ได้เห็นป้อมปราการอันยิ่งใหญ่ที่เกิดจากน้ำมือของมนุษย์ที่มีนามว่า ‘อัคระฟอร์ท’ ที่มีตำนานเล่าขานกันมาเหมือนจินตนิยายที่ประพันธ์โดยนักเขียนผู้ยิ่งใหญ่ของโลก...

          ฉะนั้นมิเพียง ความอิ่มสุขจากบุญกิริยาที่กระทำมาแล้วในหลายวันผ่านมาเท่านั้น แต่เรายังรู้สึกได้ถึง ความดาลใจจากสิ่งมหัศจรรย์พันลึกมากมายของอินเดียที่กำลังรอคอยเราอยู่ข้างหน้า...

          ...ใช่...พรุ่งนี้เราจะเข้าชมทัชมาฮาล...ป้อมอัคระฟอร์ท...อนุสรณ์แห่งความรักและอนุสรณ์แห่งความเกลียดชัง...ที่เกิดจากรัก...โลภ โกรธ หลง ของมนุษย์...อะไร...แบบไหน...อย่างไร?

          แล้วจะเล่าให้ฟัง!

          ยังคิดถึงเหมือนเดิมจ้ะ
          จาก...มหาแหมว (หน้าเดิม)