เวียนเป็นมงคลต้องทักษิณาวรรต by การเกด

เวียนเป็นมงคลต้องทักษิณาวรรต

     วันคล้ายวันประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน ของบรมศาสดาสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรียกว่า วันวิสาขบูชา นั้น ตรงกับวันเพ็ญเดือนหก

     การนับวัน เดือน ปีของไทยแบบโบราณ นับตามระบบจันทรคติ คือถือเอาการโคจรของดวงจันทร์เป็นหลัก เดือนใดจันทร์เพ็ญอยู่ที่ดาวฤกษ์ใด ก็เอาชื่อนั้นมาเรียกชื่อเดือน เช่น เดือนหกของปีนี้ จันทร์เพ็ญอยู่ที่ดาว วิสาขะ ก็เรียกเดือนนี้ว่า วิสาขมาส (วิ-สา-ขะ-มาด) ราชบัณฑิตยสถาน ให้ความหมาย วิสาขบูชา ว่า “การบูชาในวันเพ็ญเดือนหก”

     กิจกรรมหนึ่งที่พุทธศาสนิกชนพึงกระทำในวันนี้คือ การเวียนเทียน

     ความจริงการเวียนเทียน มีทั้งเวียนขวา ซึ่งเรียกว่า ทักษิณาวรรต หรือ ประทักษิณ และการเวียนซ้าย เรียกว่า อุตราวรรต

     แต่คติความเชื่อแต่โบราณว่า ขวาเป็นมงคล ซ้ายเป็นอวมงคล เกิดจากการแบ่งทิศเป็นเพศหญิง, ชาย, ซ้าย, ขวา คือทิศตะวันออกกับใต้เป็นทิศฝ่ายขวา จึงเป็นเพศชาย ส่วนทิศตะวันตกและทิศเหนือ เป็นทิศฝ่ายซ้าย เป็นเพศหญิง

     ศิลาจารึก พ่อขุนรามคำแหง ได้กล่าวถึงทิศหัวนอนกับทิศปลายตีน ซึ่งหมายถึง ทิศใต้ กับทิศเหนือ นั่นเอง

     ทิศใต้ เป็นทิศมงคล มีชื่อว่า ทักษิณ ซึ่งแปลว่า ขวา หรือความเจริญก็ได้ การทำทานอันเป็นผลบุญอุทิศให้ผู้ล่วงลับจึงเรียกว่า ทักษิณานุประทาน

     การเวียนขวารอบองค์เจดีย์ หรือการเวียนเทียนสมโภชก็เวียนขวา เรียกว่า ทักษิณาวรรต

     การเวียนซ้าย หรืออุตราวรรต นิยมใช้ในงานอวมงคล เพราะคนเป็นนอนหันหัวไปทิศใต้ คนตายต้องหันหัวไปทิศเหนือ การนำโลงศพเวียนรอบจิตกาธาน อันเป็นการลาโลก จึงเวียนซ้าย แม้แต่พิธีถอนคุณไสย หรือการถอนฝีจะใช้นิ้วชี้ลากวนซ้ายเช่นกัน

ที่มา:

1. ค้นคำเค้นความ - ล้อม เพ็งแก้ว
2. พจนานุกรม
3. 108 ซองคำถาม เล่ม 1