ประเพณีตักบาตรดอกไม้ วันเข้าพรรษา by สัตตบงกช

         สวัสดีค่ะ ญาติมิตรญาติธรรมชาวธรรมะ 5 นาที......อีกไม่กี่วันข้างหน้าก็จะถึง “วันอาสฬหบูชาและวันเข้าพรรษา” ซึ่งเป็นวันสำคัญของชาวพุทธศาสนิกชนทุกคนแล้วนะคะ...โดยในปี 2549 นี้ “วันอาสฬหบูชา” ตรงกับวันจันทร์ที่ 10 กรกฎาคม (ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8) ส่วน “วันเข้าพรรษา” ตรงกับวันอังคารที่ 11 กรกฎาคม (แรม 1 ค่ำ เดือน 8) ค่ะ...

          เมื่อกล่าวถึงวันเข้าพรรษา...พุทธศาสนิกชนมักจะตื่นแต่เช้าตรู่ เพื่อออกไปตักบาตร ทำบุญ ไหว้พระ ทำจิตใจให้ผ่องใส เพื่อเสริมสิริมงคลให้แก่ตนเอง...แต่ทราบหรือไม่ว่า...ในวันเข้าพรรษานอกจากจะตักบาตรด้วยอาหารแล้ว...ที่วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหาร อ.พระพุทธบาท จ.สระบุรี ยังมีประเพณีอันงดงามที่พุทธศาสนิกชนสืบทอดกันมาอย่างช้านานและมีเพียงแห่งเดียวในโลก นั่นคือ “ประเพณีการตักบาตรดอกไม้”

          ตามความเชื่อของชาวพุทธ การตักบาตรดอกไม้เป็นการสร้างอานิสงส์ที่สูงส่งอย่างยิ่ง โดยปรากฏตามพุทธตำนานว่า...

          “พระเจ้าพิมพิสาร กษัตริย์แห่งกรุงราชคฤห์ ทรงโปรดปรานดอกมะลิเป็นอย่างยิ่ง ในแต่ละวันจะรับสั่งให้นายมาลาการนำดอกมะลิสดมาถวายถึง วันละ 8 กำมือ

          วันหนึ่งขณะที่นายมาลาการกำลังเก็บดอกมะลิ ได้พบเห็นสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสด็จออกบิณฑบาต พร้อมด้วยพระสงฆ์อีกจำนวนหนึ่ง นายมาลาการสังเกตเห็นพรรณรังษี ฉายประกายรอบๆ พระวรกาย ทำให้เกิดความเลื่อมใสศรัทธาพระพุทธองค์อย่างยิ่ง นายมาลาการจึงตัดสินใจนำดอกมะลิที่มีไปถวายแด่พระพุทธเจ้า พร้อมกันนั้นก็ตั้งจิตอธิษฐานว่า ข้าวของทุกสิ่งที่พระเจ้าพิมพิสารทรงมอบให้เพียงเพื่อยังชีพในภพนี้เท่านั้น แต่การนำดอกไม้ถวายบูชาแก่พระพุทธองค์สร้างอานิสงส์ได้ทั้งภพนี้และภพหน้า หากถูกประหารชีวิตเพราะไม่ได้ถวายดอกมะลิก็ยินยอม

 
           ครั้นภรรยานายมาลาการทราบความ ก็เกรงกลัวว่าจะต้องโทษที่สามีไม่ปฏิบัติตามพระบัญชาของพระเจ้าพิมพิสาร จึงได้หลบหนีออกจากบ้านไป แต่หลังจากที่พระเจ้าพิมพิสารทรงทราบกลับพอพระราชหฤทัยเป็นอันมาก และได้ปูนบำเหน็จรางวัลความดีความชอบแก่นายมาลาการ นับแต่นั้นมาชีวิตของนายมาลาการก็อยู่อย่างมีความสุข”

           สำหรับประเพณีตักบาตรดอกไม้ที่วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหารนั้น ชาวพระพุทธบาทและใกล้เคียง จะถือเอาวันเข้าพรรษาของทุกปี (ตรงกับแรม 1 ค่ำ เดือน 8) เป็นวันตักบาตรดอกไม้ และตั้งแต่ปี 2544 เป็นต้นมา จังหวัดสระบุรี ได้เพิ่มจำนวนวันตักบาตรดอกไม้ จาก 1 วัน เป็น 3 วัน มีพิธีตักบาตรดอกไม้วันละ 2 รอบ คือ รอบเช้า เวลา 10.00 น. รอบบ่าย เวลา 15.00 น. โดยในปีนี้จะมีประเพณีตักบาตรดอกไม้ ในวันที่ 9 – 11 กรกฎาคม ค่ะ...

           พระสงฆ์จะนำดอกไม้ที่ได้บิณฑบาตจากพุทธศาสนิกชนไปสักการะรอยพระพุทธบาท พระเจดีย์จุฬามณีซึ่งบรรจุพระเขี้ยวแก้วจำลองขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และพระเจดีย์มหาธาตุองค์ใหญ่ที่บรรจุพระบรมพระสารีริกธาตุ โดยหลังจากที่พระสงฆ์ลงจากมณฑป พุทธศาสนิกชนจะนำเอาน้ำสะอาดมาล้างเท้าให้ ซึ่งถือว่าน้ำที่ได้ล้างเท้าให้พระภิกษุสงฆ์นั้น ได้ชำระล้างบาปของตนด้วย...

           สำหรับดอกไม้ที่จะใช้ในการตักบาตรดอกไม้นั้น จะต้องเป็น “ดอกเข้าพรรษา” เท่านั้นค่ะ... “ดอกเข้าพรรษา” จะมีลักษณะคล้ายกับต้นกระชายหรือขมิ้น สูงประมาณ 1 คืบเศษ มีดอกสีเหลือง สีขาว และสีน้ำเงินม่วง โดยจะขึ้นอยู่ตามไหล่เขาโพธิ์ลังกา หรือเขาสุวรรณบรรพต เทือกเขาวง และเขาพุ ใกล้ๆ กับรอยพระพุทธบาท และจะผลิดอกเฉพาะช่วงเข้าพรรษาเท่านั้น จนชาวบ้านขนานนามให้เป็นที่เหมาะสมว่า “ต้นเข้าพรรษา” นอกจากนี้ ยังมีความเชื่ออีกด้วยว่า หากใครสามารถเก็บดอกเข้าพรรษาสีน้ำเงินม่วงมาตักบาตรได้ คนนั้นจะได้รับบุญกุศลมากมายกว่าการนำดอกไม้สีอื่นๆ มาตักบาตรค่ะ....

           “ตักบาตรดอกไม้” นับเป็นประเพณีอันเก่าแก่และควรค่าแห่งการอนุรักษ์อย่างยิ่ง เพราะนอกจากจะเป็นการสืบสานประเพณีไทยแล้ว ยังเป็นวิธีหนึ่งที่จะช่วยทำนุบำรุงพระศาสนาให้เจริญรุ่งเรืองต่อไปอีกทางหนึ่งด้วยค่ะ...