‘อริยวินัย’ by ธรรมะโดนใจ

‘อริยวินัย’

              พุทธศาสนาบัญญัติช่องทางการรับรู้อารมณ์ไว้ 6 ทาง ที่เรียกว่าทวาร 6 หรืออินทรีย์ 6 อันเป็นบ่อเกิดแห่งความดีความชั่วไว้ดังนี้ คือ หู ตา จมูก ปาก กาย ใจ ซึ่งพระบรมศาสดาได้ตรัสถึงวิธีการปฏิบัติกั้นความชั่วและเปิดช่องความดีดังต่อไปนี้

              อานนท์ การอบรมอินทรีย์อย่างเยี่ยมในอริยวินัยเป็นอย่างไร? อานนท์ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เห็นรูปด้วยจักษุ ฟังเสียงด้วยโสตะ สูดกลิ่นด้วยฆานะ ลิ้มรสด้วยชิวหา สัมผัสโผฏฐัพพะด้วยกาย รู้ธรรมด้วยใจ สิ่งน่าพอใจ สิ่งไม่น่าพอใจ สิ่งเป็นกลาง ๆ ย่อมเกิดขึ้นแก่เธอ เธอรู้อย่างนี้ว่า สิ่งน่าพอใจ สิ่งไม่น่าพอใจ สิ่งเป็นกลาง ๆ นี้เกิดขึ้นแก่เรา แต่ว่ามันเป็นสิ่งที่ปัจจัยปรุงแต่ง อาศัยสิ่งหยาบเกิดขึ้น อุเบกขาเป็นสงบ เป็นสิ่งประณีตดังนี้ สิ่งที่น่าพอใจ สิ่งที่ไม่น่าพอใจ สิ่งเป็นกลาง ๆ ที่เกิดแก่เธอแล้วนั้นย่อมดับไป อุเบกขายังคงดำรงอยู่อย่างนี้แล อานนท์ การอบรมอินทรีย์อย่างเยี่ยมในอริยวินัย

              อานนท์ พระเสขะเป็นผู้มีปฏิปทาอย่างไร? อานนท์ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เห็นรูปด้วยจักษุ ฟังเสียงด้วยโสตะ สูดกลิ่นด้วยฆานะ ลิ้มรสด้วยชิวหา สัมผัสโผฏฐัพพะด้วยกาย รู้ธรรมด้วยใจ สิ่งที่น่าพอใจ สิ่งที่ไม่น่าพอใจ สิ่งที่เป็นกลาง ๆ ย่อมเกิดขึ้นแก่เธอ เธอย่อมเบื่อ ย่อมหน่าย ย่อมเกลียดมัน อานนท์พระเสขะเป็นผู้มีปฏิปทาอย่างนี้แล

              อานนท์ พระอริยะผู้อบรมอินทรีย์แล้วเป็นอย่างไร? อานนท์ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เห็นรูปด้วยจักษุ ฟังเสียงด้วยโสตะ สูดกลิ่นด้วยฆานะ ลิ้มรสด้วยชิวหา สัมผัสโผฏฐัพพะด้วยกาย รู้ธรรมด้วยใจแล้ว สิ่งที่น่าพอใจ สิ่งที่ไม่น่าพอใจ สิ่งที่เป็นกลาง ๆ ย่อมเกิดขึ้นแก่เธอ ถ้าเธอหวังจะ

              ๑. กำหนดความไม่น่าเกลียด ในสิ่งน่าเกลียด

              ๒. กำหนดความน่าเกลียดในสิ่งไม่น่าเกลียด

              ๓. กำหนดความน่าเกลียด ไม่น่าเกลียด ในสิ่งน่าเกลียดและไม่น่าเกลียด

              ๔. เว้นความน่าเกลียดและไม่น่าเกลียดทั้งสองนั้นแล้ว เป็นผู้มีสติสัมปชัญญะวางเฉยอยู่ดังนี้

เธอก็ปฏิบัติได้ตามความหวังนั้นทุกประการ อานนท์ผู้อบรมอินทรีย์แล้วเป็นอย่างนี้

              อานนท์ การอบรมอินทรีย์อย่างเยี่ยมในพระวินัย พระเสขะผู้มีปฏิปทา พระอริยะผู้อบรมอินทรีย์แล้วเราแสดงแล้วอย่างนี้ ซึ่งเป็นกรณียะที่ศาสดาผู้มีความเอ็นดูหวังเกื้อกูลแก่สาวกควรทำ เราได้อาศัยความอนุเคราะห์ทำแล้วแก่เธอทั้งหลาย เหล่านั้นรุกขมูล เหล่านั้นที่เรือนว่าง เธอทั้งหลายจงเพ่งพินิจอย่าประมาท อย่าเดือดร้อนภายหลัง นี่เป็นอนุศาสนีของเราสำหรับเธอทั้งหลายดังนี้แล...

              ครับ ทั้งหมดนั้นคือ อริยวินัย อันเป็นหลักการอบรมอินทรีย์ 6 ให้แก่กล้า ด้วยสติสัมปชัญญะ อันเป็นบันไดก้าวสู่มรรคผลในพุทธศาสนา