บางครั้งจะอ่านเจอคำว่า "เจตสิก" แต่มักจะไม่ค่อยเข้าใจเท่าใดนัก ขอความกรุณาอธิบายด้วยครับว่าหมายถึงอะไร
นั่งคิดไปคิดมา ก็เลยตัดสินใจลองขยับจิ้มดีดตอบคำถามของน้องแต้ม เพราะหวั่นใจว่าสมาชิกบางท่านจะมองว่าภูเตศวรเลี่ยงที่จะไม่ตอบ โดยเฉพาะคำถามเช่นนี้ยากเกินไปหรือเปล่า ก็เลยลองขยับให้เห็นเป็นรูปธรรมดังนี้ครับ
ความจริงเรื่องของจิตและสิ่งที่เนื่องด้วยจิต เราเรียกว่าเจตสิก ซึ่งในพระไตรปิฎกได้อธิบายเรื่องนี้ในหัวข้อ เรื่องจิตเกิด (จิตตุปปาทกัณฑ์) โดยแยกเป็น
จิตทั่วไป
1.จิตแบ่งออกเป็น 3 ประเภทคือ กุศลผ่ายดี กุศลฝ่ายชั่ว อัพยากฤตคือกลางๆ
จิตฝ่ายกุศล
2.จิตที่เป็นกุศลหรือกุศลจิต แบ่งออกเป็น 4 ประเภท ตามภูมิชั้นที่ต่ำและสูง คือ
ก) กามาวจร คือจิตที่ท่องเที่ยวไปในกาม ที่เป็นฝ่ายกุศล มี 8 ประการ (ไม่ขออธิบายละเอียด เพราะแค่นี้ก็แย่แล้ว)
ข) รูปาวจร คือจิตที่ท่องเที่ยวไปในรูปที่เป็นฝ่ายกุศล (หมายถึงจิตที่ได้รูปฌาน คือ ฌานที่เพ่งรูปเป็นอารมณ์) มี 5 ประการ (ขอไม่อธิบายโดยละเอียด เพราะกลัวต้องใช้เวลาอ่านนานเกินไป)
ค) อรูปาวจร คือ จิตที่ท่องเที่ยวไปในอรูปที่เป็นฝ่ายกุศล (หมายถึงจิตที่ได้อรูปฌาน คือฌานที่เพ่งนามหรือไม่มีรูปเป็นอารมณ์) มี 4 ประการ
ง) โลกุตตระ คือจิตที่พ้นจากโลก (ได้แก่จิตที่เป็นมรรค 4 ) มี 4
รวมจิตที่เป็นฝ่ายกุศล หรือฝ่ายดี 4 ประเภทใหญ่ แบ่งออกเป็น 21 ชนิด (ขอไม่อธิบายละเอียดนะครับ เพราะตั้ง 21 หัวข้อ)
----------------------------
by ภูเตศวร
ขอบคุณ อ.แม้ว มากครับที่กรุณาตอบคำถามนี้ พอได้อ่านแล้วก็รู้ว่าเรื่องนี้เป็นของยากอยู่โขเลยครับ อ่านแล้วก็มึนตึ๊บเหมือน "คุณแจวเม๊" เลยครับ
----------------------------
by แต้ม
Salunya Village Soi. 2
Bangkhuntien Bangkok 10150
Tel : 08-1258-3495
Email : dhamma5mins@hotmail.com