‘เมตตาธรรม’ by จิตตภาวนา

by จิตตภาวนา

เอ้า...มาถึงหัวข้อที่จั่วไว้เลยครับ เมื่อฉบับที่ผ่านมาได้เขียนถึงการเจริญเมตตาและการแผ่เมตตาเอาไว้ และเพื่อให้เห็นประโยชน์ของเมตตาธรรมอย่างชัดแจ้งขึ้นอีก ผู้เขียนจึงจำต้องอรรถาธิบายต่ออีกเล็กน้อย

ในพุทธพจน์อีกบทหนึ่ง ซึ่งพระบรมศาสดาได้ทรงตรัสต่อภิกษุดังใจความที่ว่า...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดมีปกติอยู่ด้วยเมตตาเป็นผู้เห็นภัยของกิเลส เป็นผู้เลื่อมใสในพุทธศาสนา ผู้นั้นจะพึงบรรลุถึงทางที่สงบ ซึ่งเป็นที่ดับของสังขารทั้งหลาย”

จากพุทธพจน์อันนี้ ทำให้เราได้แง่คิดอีกประการว่า ผู้ที่จะเข้าถึงนิพพานนั้น (ในที่นี้เรียกว่าทางอันสงบ) จะต้องมีพื้นแห่งจิตใจที่ประกอบด้วยเมตตาอยู่เสมอ และต้องเห็นภัยหรือโทษของกิเลสด้วย

เคยกล่าวไว้แล้วว่า ธรรมอันหนึ่งของพระอริยเจ้านับตั้งแต่พระโสดาบันชั้นแรกขึ้นไป ต้องละสักกายทิฐิ ซึ่งผู้ละได้ก็หมายถึงการเริ่มเข้าสู่กระแสแห่งนิพพานนั้น มิได้ขึ้นอยู่กับการมีความรู้อย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับพื้นของการเสียสละ เพราะการเสียสละคือการหัดปล่อยวาง ตั้งแต่ปล่อยวางวัตถุจนถึงปล่อยวางเกี่ยวกับเรื่องตัวตนของตนได้ การปล่อยวางวัตถุเริ่มตั้งแต่การบริจาคในบุญทานต่าง ๆ อย่างนี้เรียกว่าเป็นการฝึกหัดปล่อยวางขั้นต้น การเสียสละอย่างนี้จะค่อย ๆ ทำให้เห็นประโยชน์ของการเสียสละมากขึ้นทีละน้อย

อานิสงส์ของการบริจาคไม่เพียงแต่จะทำให้เรามีความสบายใจ มีปีติโสมนัสเกิดขึ้นเท่านั้น หากการบริจาคย่อมเหมือนการหว่านพืช ผู้หว่านพืชย่อมสามารถเก็บเกี่ยวพืชผลที่ปลูกไว้เป็นสัจจะ เมื่อเป็นเช่นนั้น คนเหล่านั้นจะเข้าใจและเห็นความจริงว่า การที่คนเราเกิดมามีตัวตนที่สมบูรณ์ มีความสุขสบายจริง ๆ ต้องประกอบด้วยผลบุญ ผลทาน จากการเสียสละทั้งสิ้น จากอดีตชาติ และในปัจจุบันชาติได้ทำอีก ทำเรื่อย ๆ จนเป็นเหตุเป็นปัจจัย ในที่สุดเราก็สามารถสละวางได้ในทุกสิ่ง แม้กระทั่งตัวตนของตน คือการละสักกายทิฐิ คือความเข้าใจผิดในเรื่องตัวต้นได้

ผู้ที่มีปกติอยู่ด้วยเมตตา ก็คือ ผู้ที่ไม่โกรธ ไม่เกลียด ไม่พยาบาท นอกจากนั้นยังมีความเป็นมิตร มีความรัก ความปรารถนาดีต่อมนุษย์และสัตว์ทั่วไป ตรงนี้อยากให้ท่านทั้งหลายลองพิจารณาดูสักนิด

...กว่าเราจะมีนิสัย มีใจเป็นเมตตาอย่างนี้เกิดขึ้นได้จริง ๆ ถ้าเราทั้งหลายไม่เคยหัดเสียสละ คือการให้ด้วยเมตตากรุณาอยู่เสมอ ความเมตตาอันลึกซึ้งจะเกิดขึ้นได้อย่างไร?

บทพิสูจน์เรื่องเมตตาธรรมง่าย ๆ อย่างนี้ครับ พรานป่าแม้มีนิสัยไล่ล่าชีวิตสัตว์เพื่อเลี้ยงชีวิตตน หากเลี้ยงสุนัขหรือสัตว์ใด ๆ ไว้สักตัว เลี้ยงดูด้วยความรักใคร่เอ็นดู ไม่คิดทำร้ายมัน จนกระทั่งในที่สุดแม้เคยฆ่าสัตว์อื่นมามากมายเพียงใด แต่สำหรับสัตว์ที่เลี้ยงดูก็จะฆ่าไม่ลง หรือแม้แต่เด็กที่เป็นลูกของคนอื่น ถ้าเราได้เลี้ยงมาตั้งแต่เล็ก ๆ เราก็อดให้ความรักความปรานีเหมือนที่เราให้กับลูก ๆ ของเราไม่ได้

ทั้งหมดคือคำตอบ ว่าการปลูกฝังนิสัยเมตตาให้เกิดขึ้นในสันดาน ไม่ใช่เกิดแต่การนึกคิด หรือการแผ่เมตตาในใจเท่านั้น แต่ต้องกระทำควบคู่ไปด้วย เหมือนการบริจาค การเสียสละเวลาไปร่วมบุญร่วมทานตามโอกาสอันสมควร คนที่สัมผัสตรงนี้ย่อมเข้าใจถึงความปีติ ความเกษมสุขในบุญอันเจือด้วยเมตตาอย่างแท้จริงโดยไม่ต้องให้ใครอธิบาย

ขอยกตัวอย่างเรื่องกองทุนขวัญเรือนสักนิดนะครับ วันนี้พี่น้อยหรือคุณพนิดา หัวเรือใหญ่ของนิตยสารฉบับนี้ เธอนำทรัพย์ส่วนตัวจำนวนหลายแสนตั้งเป็นกองทุนสำหรับเด็กนักเรียน นั่นคือเมตตาธรรมในประการแรกที่เกิดขึ้นในจิต ประการนี้ย่อมก่อสุขขึ้นในจิต หากเชื่อว่าหลังจากออกเดินทางไปพบเห็นผลบุญในงานแต่ละครั้ง สัมผัสบุญกุศลด้วยตัวตนของตนจากตาของตน

พี่น้อยย่อม...มีความปีติในเมตตาธรรมได้มากกว่าการบริจาคปัจจัยอย่างเดียว อันนี้ผู้เขียนขอรับรอง!

เพราะประการนี้แล ความปีติ...ความเห็นประโยชน์จริงจากเมตตาธรรม ย่อมนำพละกำลังให้คนก้าวสู่ทางบุญอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยและเบื่อหน่าย...

ถึงตรงนี้...ขอถือโอกาสตอบคำถามหลาย ๆ คนที่เคยถามผู้เขียน... “ไม่เบื่อหน่ายในงานบุญบ้างหรือ?” เพราะหลาย ๆ ท่านรับรู้...งานบุญของทมยันตี-ภูเตศวรนั้นมีให้เห็นยาวนานมาเกือบยี่สิบปี

คำตอบคือ... “วันนี้ทุกอย่างเป็นเมตตาธรรมที่เรารับรู้และสัมผัสได้อย่างแท้จริง จากโรงเรียนปัญญาประชาสรรค์ โรงทานแห่งปัญญา ในปี 2537 ...สู่มูลนิธิปัญญาธโร เพื่ออาหารกลางวันเด็กนักเรียน ดูแลพระภิกษุสงฆ์ที่อาพาธ ตลอดจนวัดป่าชนะสงคราม...วัดป่าพอก ฯลฯ... คือประโยชน์สุขของบุคคลเหล่านั้นในแต่ละพื้นที่ทั้งหมด มาจากความพยายาม ความเสียสละด้วย เมตตาธรรม ที่พยายามฝึกหัดมาอย่างยาวนานจนเห็นประโยชน์อันมหาศาลในปัจจุบัน”

หรือบางท่านอาจสงสัย...พบเห็นพี่น้อยหรือคุณพนิดาที่ไหน ลองกระซิบถามเธอบ้าง ท่านอาจได้คำตอบดีกว่าก็ได้...ด้วยเชื่ออย่างสนิทใจจริง ๆ ด้วย...

ว่าวันนี้ พี่น้อยเข้าใจคำว่าเมตตาธรรมสว่างแจ้งในจิต โดยไม่ต้องให้ใครอธิบายแล้ว

ท้ายสุดขอกราบขอบพระคุณเมตตาธรรมของทุก ๆ ท่าน แฟน ๆ ของขวัญเรือน ถ้าไม่มีกระแสแห่งเมตตาธรรมของท่าน งานบุญทั้งหลายของเราคงไม่ผ่านพ้นมาถึงวันนี้ ขอบพระคุณจริง ๆ ครับ

by จิตตภาวนา