หลักธรรม ที่บูรพาจารย์ยกย่อง by ธรรมะฝึกจิต

หลักธรรม ที่บูรพาจารย์ยกย่อง

        เมื่อปลายเดือนมกราคมที่ผ่านมา ผู้เขียนมีโอกาสขึ้นภาคอีสานด้วยภารกิจหลายประการ หนึ่งคือไปดูพื้นที่เพื่อสร้างศาลาอุโบสถอีกครั้งหนึ่ง หลังจากถมดินปรับพื้นที่รอการวางรากฐานในระยะอันใกล้

กับการไปพบสถาปนิกนักบุญที่จะเขียนแบบแปลนให้เรา โดยไม่คิดค่าแรง ค่าสมองแม้แต่บาทเดียว สำหรับศาลาที่วัดป่าพอก

ก็ต้องขอกราบขอบพระคุณ ‘เฮียจุ่ง’ หรือ คุณชัยณรงค์ ชำนาญณรงค์ศักดิ์ มา ณ โอกาสนี้ด้วยครับ

อีกหนึ่งภารกิจคือการไปกราบนมัสการหลวงปู่เฉลียว ปัญญธโร ที่วัดป่าภูขี้กะโตด เพื่อนำพาสปอร์ตมาขอวีซ่าสำหรับการออกจาริกแสวงบุญที่ประเทศอินเดีย ด้วยประการดังกล่าวจึงทำให้มีโอกาสไปกราบนมัสการครูบาอาจารย์อีกหลาย ๆ ท่านในสายพระกรรมฐาน อาทิเช่น หลวงพ่อบวรแห่งวัดหนองแข้ดง ซึ่งเป็นลูกศิษย์มากพรรษาองค์หนึ่งของพระเดชพระคุณหลวงปู่ศรี มหาวีโร ซึ่งถือโอกาสเป็นกำไรชีวิตแก่ตนอย่างยิ่ง

และเพราะโอกาสนี้ หลวงปู่เฉลียว ปัญญธโร ท่านได้ปรารภถึงวัดดอนธาตุที่อยู่กลางแม่น้ำมูล พร้อมกับภูเตศวร หากมีโอกาสควรไปกราบอัฐิธาตุของหลวงปู่เสาร์ กันตสีโล ที่นั่นด้วย

หลังจากกราบลาหลวงปู่แห่งสำนักภูขี้กะโตด ผู้เขียนกับหลวงปู่สมศักดิ์ ธีรสาโร หรือพระครูธีรสารโสภณ ลูกศิษย์หลวงปู่ทอง วัดป่าถ้ำกวาง อำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น และหลวงปู่ทองนั้นเป็นลูกศิษย์สายตรงของหลวงปู่คำดี ปภาโส ในสายของท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต แม่ทัพธรรมใหญ่แห่งภาคอีสานเช่นกัน เราเดินทางมุ่งหน้าสู่อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานีทันที

วัดดอนธาตุ ตั้งอยู่บนเกาะกลางลำแม่น้ำมูล ห่างจากเขื่อนปากมูลไปทางทิศเหนือ ประมาณ 30 กิโลเมตร เป็นชัยภูมิอันสงบ และเหมาะแก่การบำเพ็ญสมาธิภาวนาอย่างยิ่ง

ในอดีตวัดดอนธาตุเคยเป็นที่พำนักและปฏิบัติธรรมของหลวงปู่เสาร์ กันตสีโล มาก่อน ปัจจุบันกุฏิและที่นั่งภาวนากับทางเดินจงกรมของหลวงปู่ที่ถือเป็นอาจารย์ของท่านพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต ทางวัดได้บูรณะและรักษาไว้ให้ชนรุ่นหลังได้พบเห็นเป็นอย่างดี

ด้วยเหตุที่วัดดอนธาตุเป็นสถานที่ที่หลวงปู่เสาร์ ผู้เป็นบูรพาจารย์เคยจำพรรษาอยู่ในช่วงปัจฉิมวัย ดร.ณัฏฐวุฒิ อุทัยเสน วิศวกรหัวหน้าหน่วยวิศวกรรมสนามโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนปากมูล ได้ปรารภกับพระอาจารย์สมบูรณ์ ขันติโก เจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันร่วมสร้างเจดีย์บรรจุอัฐิธาตุของหลวงปู่เสาร์ กันตสีโลขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ให้เป็นที่สักการบูชาและเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจของชาวพุทธทั้งหลาย

ซึ่งงานสร้างพระเจดีย์ได้เริ่มอย่างเป็นรูปธรรม ในปี 2545 ทำพิธีวางศิลาฤกษ์ในวันที่ 25 มีนาคม

ซึ่งวันนั้นได้เกิดปาฏิหาริย์ฟ้าร้องคำรณคำรามดังกึกก้องไปทั่ว

ท้ายสุดคือเสียงฟ้าฟาดเปรี้ยงและมีฝนเทลงมาดุจเทพยดา ประพรมน้ำมนต์จากสวรรค์ อนุโมทนากับงานมหากุศลครั้งนี้อย่างน่าอัศจรรย์

ด้วยบุญญาบารมีของหลวงปู่เสาร์ บวกกับจิตอันบริสุทธิ์ของลูกศิษย์ลูกหาที่มีศรัทธาแก่กล้า พระเจดีย์หลวงปู่เสาร์ กันตสีโล ก็แล้วเสร็จในเวลาเพียงหนึ่งปี...

ครับ ใครมีโอกาสผ่านไปจังหวัดอุบลราชธานี แวะนมัสการอัฐิธาตุของหลวงปู่เพื่อเป็นสิริมงคลแก่ตนก็จะดียิ่ง

โอกาสนี้ขอคัดลอกเอา ‘หลักธรรมที่บูรพาจารย์ยกย่อง’ ของหลวงปู่เสาร์ กันตสีโล มาแสดงไว้ดังนี้ครับ

พิจารณาไตรลักษณ์ : ทุกขัง อนิจจัง อนัตตา

เมื่อเจ็บไข้หรือเมื่อจะตาย พึงศึกษาทำไว้ในใจ ดังนี้ ‘อาตุระกา ยัสสะ เม สะโต’ เมื่อกายเราอาดูรกระวนกระวายอยู่ด้วยทุกขเวทนา ‘จิตตัง อะนาตุรัง ภะวิสสติ’ จิตของเราจักไม่อาดูรเดือดร้อนไปตามกาย ‘ ภิทุรายัง กาโย’ กายนี้มันจักแตก ‘วิราคะธัมมัง วิญญานัง’ วิญญาณคือจิตผู้รู้แจ้งมันจะดับไป เป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ ไม่ใช่ของเรา ไม่ใช่ตน ช่างมันเถิด

‘อนิจจัง สังขารา’ สังขารคือร่างกายจิตใจนี้มันไม่เที่ยง เกิดขึ้นแล้วดับไปเป็นธรรมดาของมันอย่างนั้นเอง ‘ตัง กุเตทถะ ฉัพภา’ ความเที่ยงยั่งยืนอยู่นั้นได้มาแต่ไหนในสังขารคือร่างกายจิตใจเหล่านี้เล่า

พิจารณาไตรลักษณ์ในขันธ์ห้า อายตนะหก ธาตุหก และนามรูป อนึ่งพึงเห็นจริงด้วยปัญญาดังนี้ว่า

1. เปล่าไม่มีใครเกิด ไม่มีใครตาย รูปเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ อันเป็นขันธ์ห้ามันแตกไปต่างหาก ไม่ใช่ของเรา ไม่ใช่เราไม่ใช่ตัวตน ช่างมันเถิด

2. เปล่าไม่มีใครเกิด ไม่มีใครตาย จักขุ โสตะ ฆานะ ชิวหา กาย ใจ อันเป็นอายตนะหกมันเกิดขึ้น อายตนะหกมันดับไปต่างหาก ไม่ใช่ของเราตัวเรา ไม่ใช่ตัวตน อายตนะหกต่างหากช่างมันเถิด

3. เปล่าไม่มีใครเกิด ไม่มีใครตาย ดิน น้ำ ลม ไฟ อากาศวิญญาณอันเป็นธาตุหกมันเกิดขึ้น ธาตุหกมันแตกไปต่างหาก ไม่ใช่ตัวเราของเรา ไม่ใช่ตัวตน เป็นธาตุหกต่างหากช่างมันเถิด

4. เปล่าไม่มีใครเกิดใครตาย นามรูปมันเกิดขึ้น นามดับรูปแตกไปต่างหาก ไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา ไม่ใช่ตัวตนนามรูปต่างหากช่างมันเถิด

เมื่อพิจารณาด้วยปัญญาเห็นจริงแจ้งชัดอย่างว่านี้แล้ว จิตก็ไม่อาดูรเดือดร้อนไปตามกายที่กระวนกระวายด้วยทุกขเวทนา

อนึ่ง ก็ไม่อาลัยพัวพันติดข้องอยู่ในข้าวของเหล่านั้นทั้งหมดทั้งสิ้น ด้วยความเห็นจริงชัดแจ้งดังนี้ เมื่อปฏิบัติใจได้อย่างนี้ ขณะหนึ่งครู่หนึ่งนั้นก็ดี ก็ได้ชื่อว่าดื่มกินรส คือพระนิพพานเป็นอันได้ประสบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยใจในขณะหนึ่งนั้น เพราะพระองค์ทรงตรัสไว้ว่า ผู้ใดเห็นธรรม ผู้นั้นเห็นเราตถาคตดังนี้ พึงพิจารณาความไม่เที่ยงของขันธ์ห้าด้วยปัญญาให้เห็นตามจริงดังนี้ว่า

‘รูปังอนิจจัง’ รูปเป็นของทรุดโทรมไม่เพียงเกิดขึ้นแล้วแตกดับ ดังฟองก้อนใหญ่ตั้งขึ้นแล้วดับไป

‘เวทนาอะนิจจา’ ความไม่สบาย ความสบาย และเฉย ๆ อยู่ที่วิญญาณรู้แจ้ง มันไม่เพียงเกิดขึ้นแล้วดับไปดังต่อมน้ำใส ๆ ตั้งขึ้นแล้วแตกไปโดยเร็ว

‘สัญญา อะนิจจา’ ความสำคัญจำหมายไว้ มันไม่เพียงปรากฏขึ้นแล้วหาย ดังพยับแดด เข้าใกล้แล้วหายไปหมดไม่ปรากฏฉะนั้น

‘สังขารา อะนิจจา’ ความคิดเป็นเครื่องตกแต่งจิตที่เป็นบุญและเป็นบาป มันไม่เที่ยงเกิดขึ้นแล้วดับสูญไป ไม่มีแก่นสารอันใด ดังต้นกล้วยฉะนั้น

‘วิญญานัง อะนิจจัง’ จิตผู้รู้แจ้งอารมณ์ มันไม่เที่ยง เกิดขึ้นหลอกลวงสัตว์ให้ลุ่มหลงว่าของเรา ว่าเราว่าตัวว่าตน แล้วดับไปดังมายาหลอกลวงให้ลุ่มหลงเหมือนเล่นกลฉะนั้น

ท้ายสุดคือการพิจารณาขันธ์ห้าตามความจริงว่า ไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตนดังนี้

‘รูปังอนัตตา’ รูปเป็นของทรุดโทรมไม่ใช่ตัวตน

‘เวทนาอะนัตตา’ สุขทุกข์และอุเบกขาเฉยที่วิญญาณรู้แจ้งไม่ใช่ตัวตน

‘สัญญาอะนัตตา’ ความสำคัญมั่นหมายไว้ไม่ใช่ตัวตน

‘สังขารา อะนัตตา’ เจตนาเป็นเครื่องตกแต่งจิตทั้งบาปบุญไม่ใช่ตัวตน

‘วิญญานัง อะนัตตา’ จิตผู้รู้แจ้งอารมณ์ไม่ใช่ตัวตน

‘สัพเพ สังขารา อะนิจจา’ ธรรมที่ปัจจัยตกแต่งสร้างขึ้น คือรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ทั้งหมดทั้งสิ้นมันไม่เพียงเกิดขึ้นแล้วแปรปรวนดับไป

‘สัพเพ ธัมมา อะนัตตา’ ธรรมทั้งสิ้น ไม่ใช่ตัว ไม่ใช่ตน ไม่ใช่สัตว์บุคคล ไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา เพราะว่าตัวตนเป็นสัตว์บุคคลไม่มี มีแต่รูปเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณเป็นตัวทุกข์ ดับหมด...คือพระนิพพาน และมีสภาวธรรมอย่างหนึ่ง ๆ ไปต่างหาก ไม่มีใครผู้ใดผู้หนึ่ง

ทั้งหมดที่กล่าวมาคือ หลักธรรมวิธีเจริญวิปัสสนา (โดยย่อ) ที่หลวงปู่เสาร์ กันตสีโล พระอาจารย์ใหญ่สายพระกรรมฐานยกย่องว่าเป็นวิธีเดินสู่ความดับทุกข์ และพ้นทุกข์อย่างแท้จริง

ไปอีสานเที่ยวนี้ได้ ‘ของดี’ นี้แหละครับมาฝากท่านทั้งหลาย