พ่อ by แม่เม้า

พ่อ

          ใคร ๆ ต่างเขียนถึงพ่อ ในแง่ของลูกทั้งหลายพึงทดแทนพระคุณกับข้อวัตรปฏิบัติที่ลูกควรกระทำต่อท่านด้วยความสำนึกในพระคุณ

          วันนี้ ลองมาเขียนถึงพ่อ ตามแบบฉบับของแม่เม้าดูสักนิดเป็นไร

          ท่ามกลางคำนิยามของคำว่า ‘พ่อ’ ดูเหมือนว่าทุกคน (อันหมายถึงทั้งลูกและแม่) ต่างตั้งความหวังและสร้างภาพให้พ่ออยู่ในสถานะอันสูงส่ง ต้องแบกรับภาระทั้งในบ้าน นอกบ้านอย่างหนักหนาสาหัส

          เราคาดหวังให้พ่อเป็นโน่นเป็นนี่มากไปหรือเปล่าหนอ

          ถ้าพ่อเป็นโน่นเป็นนี่ให้เราไม่ได้ล่ะ อะไรจะเกิดขึ้น

          ที่สำคัญก็คือ ให้ตระหนักเสมอว่า ลูก ๆ อย่างเราจะดีหรือเลว ไม่ได้ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมของใครคนใดคนหนึ่งในครอบครัว หรือสิ่งแวดล้อมภายนอก หากขึ้นอยู่กับตัวเองด้วยว่า จะเลือกอะไรมาเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตให้เป็นปกติสุข จนสามารถเป็นตัวอย่างที่ดีสำหรับลูกในอนาคตนั้นต่างหาก จึงนับว่าเป็นคนประเสริฐสุด

          มงคลชีวิต ๓๘ ประการ ตามหลักธรรมทางพุทธศาสนา ข้อ ๑๒ กล่าวถึงหน้าที่ของบิดามารดาพึงมีต่อบุตรอยู่ ๕ ประการ เป็นคุณธรรมที่ต้องปฏิบัติอย่างอดทนอดกลั้นอย่างยิ่ง การเป็นพ่อที่ดีของลูกจึงไม่ใช่เรื่องง่ายเลยค่ะ

          ข้อแรกคือ ห้าม หรือกันลูกออกจากความชั่ว ด้วยการอบรม ว่ากล่าวตักเตือน มิให้ลูกถลำลึกลงสู่ความชั่วทั้งหลาย ซึ่งมักสร้างความรำคาญใจให้ลูกด้วยสาเหตุของการไม่เข้าใจกัน พ่อแม่ควรบอกเหตุผลของการห้าม ผ่อนสั้นผ่อนยาว ใช้ความรัก ความหวังดี และเหตุผลมาพบกันครึ่งทาง คุณธรรมข้อนี้จะกล่อมเกลาให้ลูกเป็นคนดี มีเหตุผลตั้งแต่ยังเล็ก

          เชื่อกันว่า เด็กที่ได้รับการเลี้ยงดู เอาใจใส่จากทางบ้านอย่างดี จะเติบโตอย่างมีคุณภาพ เป็นกำลังของชาติบ้านเมือง ไม่สร้างปัญหาให้เกิดกับครอบครัว และสังคมในภายหน้า

          ที่สำคัญนั้นผู้เป็นพ่อต้องทำตัวเป็นแบบอย่างที่ดีและถูกต้องให้ลูกดูได้ด้วย นักจิตวิทยาเน้นว่า พฤติกรรมดี ๆ ของพ่อ เป็นแรงบันดาลใจอันวิเศษสุด สามารถพัฒนาบุคลิกภาพของลูกให้ดำเนินรอยตามอย่างมีคุณภาพ ดังนั้น พ่อที่ดื่มเหล้า เมาฝิ่น กินกัญชา ก็มีแนวโน้มที่ลูกจะนำไปเป็นแบบอย่างมากขึ้นเป็นธรรมดา

          เมื่อให้เว้นชั่วแล้ว ข้อต่อมาก็ต้องสอนให้ลูกทำดี แม่หรือพ่อต่างก็ทำหน้าที่นี้ได้ดีเท่าเทียมกัน หากมีเวลาให้ลูกเพียงพอ

          แต่เท่าที่เห็น ในสังคมยุคปากกัด ตีนถีบ ดิ้นรนให้ทันค่าเงินบาทอ่อนตัวนั้น อย่าว่าแต่พ่อเลยที่ขวนขวายกันสุดชีวิต แม่เองยังต้องทิ้งลูกออกทำงานหาเงินอีกแรง ทำให้เวลาที่มีน้อยอยู่แล้วยิ่งร่อยหรอลงไปอีก

          แนวจิตวิทยาสรุปว่า การให้เวลาแก่ลูก แม้จะน้อยแต่ขอให้น้อยแบบมีคุณภาพ พ่อจะยุ่งกับงาน ออกสังคม หรือเหน็ดเหนื่อยจากอะไรก็แล้วแต่ กลับถึงบ้านให้เยี่ยมหน้าเข้าถามไถ่ พูดคุย ลูบหลังไหล่สักนิด ด้วยท่าทีของพ่อที่เอาใจใส่ลูกอย่างจริงใจนี้ เด็ก ๆ จะไม่รู้สึกว่าถูกทอดทิ้งให้โดดเดี่ยว มีความอบอุ่น มีกำลังใจต่อสู้อุปสรรคและปัญหา โดยไม่ต้องพึ่งพายาเสพย์ติด หรือประพฤติชั่วใด ๆ จึงเป็นคนดีศรีสังคมได้แน่นอน

          ตำรายังบอกอีกว่า พ่อที่เอาใจใส่ลูกอย่างอบอุ่น ทำตัวน่านับถือ มีความผูกพันที่ดีต่อลูกนั้น ป้องกันปัญหาลูกผิดเพศ ชายเป็นหญิง หญิงเป็นชายได้อีกทาง

          ข้อที่สาม ให้ลูกได้รับการศึกษา เพื่อให้มีความรู้สามารถช่วยตัวเองต่อไปในภายหน้าได้ ควรสนับสนุนให้ลูกเล่าเรียนตามที่เขาถนัดและสนใจ อย่าบังคับให้เรียนในสิ่งที่พ่อแม่ชอบเป็นอันขาด เขาจะเครียด ขาดความสุข เมื่อถูกกดดัน เด็กบางคนอาจต่อต้าน แล้วพาลไม่เรียน กลายเป็นปัญหาให้แก้ไขอีก

          พ่อที่ดีจึงควรตระหนักเสมอว่า อันความรู้มิใช่ได้จากสถาบันการศึกษาเพียงอย่างเดียว หากได้จากทุกสิ่งรอบตัว พ่อต้องหากลวิธีที่จะให้ความรู้แก่ลูกทุกครั้งที่มีโอกาส การดึงลูกให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมของครอบครัว ไม่ว่าจะปลูกต้นไม้ เลี้ยงปลา พ่อสอดแทรกความรู้เกี่ยวกับการดูแล ให้ปุ๋ย ชนิดของต้นไม้ และสัตว์เลี้ยงไปด้วย เป็นการสร้างสัมพันธภาพที่ดีระหว่างพ่อลูก พ่อจึงเป็นวีรบุรุษของลูกได้ทุกสถานการณ์

          ข้อต่อมาเมื่อลูกมีการศึกษาในระบบจนจบแล้ว ครั้นถึงวัยครองเรือนก็หาคู่ครองที่สมควรให้ ข้อนี้ต้องประยุกต์ให้เข้าสมัย โดยเป็นฝ่ายให้คำปรึกษาและแนะนำ อย่าเข้าไปก้าวก่าย หรือบงการให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้ ควรให้ลูกแต่งงานกับคนที่เขารัก เว้นแต่คนที่เขารักเป็นคนเลว ชักนำให้ลูกเสียหาย เป็นทุกข์ใจ อย่างนี้ก็ต้องห้ามแล้วละค่ะ

          ในด้านการปฏิบัติ พ่อแม่เพียงหาสินสอดทองหมั้น เป็นธุระจัดการให้ตามกำลังความสามารถ ห้ามตามใจลูก หรือเห็นแก่หน้าแล้วเป็นหนี้สินล้นพ้นตัว

          ส่วนหน้าที่ของพ่อตามนัยนี้ นักจิตวิทยาให้ข้อคิดว่า พ่อที่มีบุคลิกเข้มแข็ง อดทน หนักแน่น มั่นคงในอารมณ์สูง พฤติกรรมดี ๆ เหล่านี้ของพ่อสามารถเป็นแบบที่ดีให้ลูกจดจำ นำไปถ่ายแบบได้ทั้งลูกชาย และลูกสาว

          ถ่ายแบบอย่างไรหรือ? ลูกชายนำความประทับใจทางบวกจากพ่อ ไปพัฒนาความเป็นสุภาพบุรุษ และลูกสาวนำแบบอย่างพ่อไปเฟ้นหาชายในฝันของเธอให้กลายเป็นพระเอกในชีวิตจริง

          อนาคตของลูกส่วนหนึ่งเกิดจากพฤติกรรมของพ่อ ดังนั้นชีวิตลูกขึ้นอยู่กับมือพ่อว่าจะปั้นเขาให้ออกมาสวยงาม ไร้ที่ติ หรือเลวทรามเหลือขอ

          ข้อสุดท้าย ท่านว่ามอบทรัพย์สมบัติให้ดูแลเมื่อถึงวัยอันสมควร นั่นคือเมื่อเขามีความรับผิดชอบ และมีคุณวุฒิ วัยวุฒิที่พร้อมแล้ว เพื่อดำรงกิจการของวงศ์ตระกูลต่อไป

          เสาหลักของบ้านคือ พ่อ ถ้าบ้านไหนมีพ่อเป็นศาลสถิตยุติธรรมที่ลูกสามารถพึ่งพาได้ทุกกรณี โดยปราศจากการลำเอียงใด ๆ บ้านนั้นจะมีบรรยากาศอบอุ่น พี่น้องรักใคร่สามัคคีกลมเกลียวกัน ทั้งนี้ แม่ก็ต้องแสดงบทบาทในฐานะผู้พิพากษาสมทบที่ทรงไว้ซึ่งความยุติธรรมเช่นกัน

          สมบัติ เงินทองเป็นของบาดใจ ในขณะที่ความอยุติธรรมของพ่อแม่นั้นสร้างบาดแผลชีวิต และความแตกร้าวให้ลูก ๆ มาแล้วนับไม่ถ้วน

          บางบ้านรักลูกคนเล็ก เพราะเห็นว่าเด็กกว่า จึงเอาใจและให้มากจนพี่ ๆ คิดว่าพ่อแม่ลำเอียง

          บางบ้านรักลูกชายมากกว่า เพราะถือว่าเป็นฝ่ายสืบสกุล พ่อบางคนจึงรักและเอาใจใส่ลูกชายจนออกนอกหน้า ก่อให้เกิดการอิจฉาระหว่างพี่น้องต่างเพศ ต่างวัย

          จริงอยู่พี่น้องในวัยเด็ก อาจชิงดีชิงเด่น มีการอิจฉาริษยา และโต้แย้งทุ่มเถียงทะเลาะกันได้ เป็นเรื่องไม่แปลก แต่พ่อที่เป็นตุลาการตัดสินผิดถูก ต้องยุติธรรมแก่ลูกทั้งสองฝ่ายเสมอ

          การให้สิ่งของต่าง ๆ ก็เช่นกัน สิ่งใดควรให้ใคร หรือไม่ควรให้ใคร ต้องอธิบาย ชี้แจงเหตุผลให้ลูก ๆ เข้าใจได้ทุกครั้ง เพื่อป้องกันการน้อยเนื้อต่ำใจไม่ให้เกิดขึ้นในครอบครัว

          และเมื่อถึงเวลามอบทรัพย์มรดก ก็ควรทำให้เสร็จสิ้นก่อนตาย มิฉะนั้นอาจก่อเรื่องร้าวฉานระหว่างพี่น้อง จนแตกความสามัคคี ถึงฟ้องร้องขึ้นศาล ตลอดจนถึงขั้นประหัตประหาร แย่งชิงมรดก เป็นที่น่าสลดสังเวชใจ ข้อสำคัญคือ พินัยกรรมที่เขียนขึ้นต้องยุติธรรมต่อทุกคนด้วย จึงจะหมดปัญหา

          หน้าที่ทั้ง ๕ ข้อ ดูเหมือนน้อย แต่ยากที่จะทำให้ได้ดี มีคุณภาพสมบูรณ์ที่สุด หากไม่มีความอดทด อดกลั้น และตั้งใจจริง

          ชายหนึ่งคนกับการเป็นพ่อของลูกในครอบครัวไม่กี่คน ยังยุ่งยากเหน็ดเหนื่อยทั้งกายและใจเพียงนี้

          แล้วราชบุรุษพระองค์หนึ่ง ที่ทรงเป็นทั้งพระราชบิดาของพระราชโอรส พระราชธิดา และพ่อหลวงของปวงราษฎร์แห่งชาติไทย จะทรงเหน็ดเหนื่อยพระราชหฤทัยเพียงใด ในการรับพระราชภาระทั้งสองอย่างนี้พร้อม ๆ กัน

          พระองค์ทรงให้การอบรม สั่งสอน และเลี้ยงดูพระราชโอรส พระราชธิดา ให้เจริญตามรอยพระยุคลบาทจนเป็นที่รักยิ่งของปวงชนชาวไทยดังที่เห็น

          พระองค์ทรงรัก และห่วงในพสกนิกรดั่งพ่อที่มีต่อลูกดังพระราชดำรัสว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม”

          พระมหากรุณาธิคุณทั้งหลาย เราได้รับถ้วนหน้าทุกคนจากมหาราชผู้ทรงมีพระนามว่า “พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช” ผู้เป็นที่รักของเรา

          ขอพระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน