คำให้พร
ระยะนี้มีเทศกาลอยู่ 2-3 งานที่ต้องเกี่ยวเนื่องกับความเปลี่ยนแปลงซึ่งทุกคนต่างคาดหวังกันว่า น่าจะพาชีวิตของแต่ละคนให้ดีขึ้นกว่าที่เป็นอยู่
เริ่มจากวันส่งท้ายปีเก่า ต้อนรับปีใหม่ หมดจากวันปีใหม่สากล ปี ค.ศ. 2010 ก็เป็นวันตรุษจีนและวันวาเลนไทน์ตามมาติดๆ
ทั้งหมดล้วนเป็นเทศกาลที่เราต้องเตรียมคำให้พร เพื่อส่งให้กันและกัน ทั้งโดยวาจา โดยการส่งบัตรอวยพร และโดยข้อความทาง E-mail
อาจเป็นถ้อยคำธรรมดาๆ หรือผูกเป็นข้อความมีสัมผัสคล้องจองกันได้ทั้งนั้น อยู่ที่ใครจะรังสรรค์ภาษาได้เพียงใด
แต่มีสิ่งหนึ่งที่เชื่อได้ว่า คำอวยพรทุกคำ ทุกคน ล้วนเขียนขึ้นด้วยความปรารถนาดี ต้องการให้ผู้รับเกิดกำลังใจ เกิดความเชื่อมั่น เกิดความอบอุ่นซาบซึ้งในไมตรีจิต พร้อมที่จะดำเนินชีวิตที่เหลือให้เป็นสุขยิ่งๆ ขึ้นต่อไป ตรงกับคำอธิบายในพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถานว่า
พร หมายถึง คำที่แสดงความปรารถนาดี หรือสิ่งที่ขอให้เลือกเอาตามประสงค์
คำให้พรมีอยู่ทุกชาติ ทุกภาษา พรแต่ละคำมักสะท้อนให้เห็นถึง ค่านิยม อุดมคติ และความเชื่อของแต่ละสังคม โดยเฉพาะคำให้พรเด็กๆ ที่สื่อความหมายเหล่านี้ออกมาได้ชัดเจนที่สุด เช่น
ขอให้มีปัญญาเหมือนพระมโหสถ ให้มีน้ำใจอดเหมือนพระเตมีย์ ให้มั่งมีเหมือนพระเจ้ากรุงสญชัย
ให้เย็นเหมือนลูกฟัก ให้หนักเหมือนลูกแตง ให้เรี่ยวแรงเหมือนหนุมาน
อายุ วัณโณ สุขัง พลัง ความเจ็บอย่าได้เกิด ความไข้อย่าได้มี
ให้มีความสุขสวัสดี แดดอย่ารู้ไหม้ ไข้อย่ารู้มี
ขอให้เป็นเจ้าคนนายคน
สังเกตดีๆ จะเห็นถึงความเชื่อ และค่านิยมด้านพุทธศาสนาในวรรณคดีชาดก ทั้งค่านิยมในการรับราชการ มียศถาบรรดาศักดิ์ ตลอดจนความห่วงใยเด็กๆ ในเรื่องสุขภาพ อนามัยส่วนตัว
พรที่เรามอบให้กันมี 2 ลักษณะค่ะ
ลักษณะแรกเป็นคำให้พรในโอกาสทั่วๆ ไป ไม่เจาะจง ไม่เป็นพิธีการ หรือให้เนื่องในโอกาสพิเศษอะไร มักเป็นพรสั้นๆ ดังนี้
ขอให้อยู่ดีกินดี
ขอให้โชคดีมีชัย
ขอให้อายุมั่นขวัญยืน
ส่วนลักษณะที่สองนั้นเป็นการให้พรเฉพาะโอกาสสำคัญและพิเศษ หรือมีพิธีรีตรอง เช่นคำให้พรคู่บ่าวสาว ซึ่งมักเน้นที่จำนวนบุตรอันเป็นความต้องการขั้นพื้นฐานของสังคมกสิกรรมทั่วไปในชนบท เพราะต้องการแรงงานเพื่อเพิ่มผลผลิต นอกนั้นก็เป็นความซื่อสัตย์ของคู่สามีภรรยาเสียเป็นส่วนใหญ่ อาทิ
ให้อยู่เย็นเป็นสุข มีลูกเต็มบ้าน มีหลานเต็มเมือง
ให้สุขี สุขี มีลูกหัวปีท้ายปี สามปีสองคน
ให้อยู่ครองกันจนถือไม้เท้ายอดทองกระบองยอดเพชร
ให้อยู่เรือนเหมือนก้อนเส้า ให้เฝ้าเรือนเหมือนแมวคราว
คำให้พรขึ้นบ้านใหม่นั้นส่วนใหญ่เน้นเรื่องเศรษฐกิจ เช่น
คิดเงินให้ได้เงิน คิดทองให้ได้ทอง
ขอให้มีความสุขสวัสดี มีเงินเต็มห้อง มีทองเต็มหีบ
สำหรับพรที่ให้กันในวันเกิดนิยมเน้นเรื่องสุขภาพ และอายุค่ะ ให้อายุมั่นขวัญยืน ความเจ็บอย่ารู้ได้ ความไข้อย่ารู้มี
ให้มีอายุ วรรณะ สุขะ พละ ปฏิภาณ ธนสารสมบัติ
ให้อายุยืนเป็นหมื่นปี
คำให้พรในโอกาสพบกันใหม่ หรือลาจากไปสู่ตำแหน่ง หน้าที่การงานที่ดีกว่าเดิม นิยมเน้นถึงความรู้สึกดีๆ ที่มีต่อกัน
ให้ไปดีมาดี สองปีสี่ขั้น(เงินเดือน)
ยามอยู่เราดีใจ ยามไปเราคิดถึง
อยู่ให้มีชัย ไปให้มีโชค
พักหลังเราสนิทชิดเชื้อกับธรรมเนียม วัฒนธรรมต่างชาติมากขึ้น จึงมีคำอวยพรให้ใช้ต่างกรรม ต่างวาระ หลากหลายกว่าก่อน ทั้งโอกาสการสำเร็จการศึกษา วันแห่งความรัก วันครบรอบแต่งงาน 5 ปี 10 ปี ฯลฯ แม้แต่ยามที่ครอบครัวมีสมาชิกตัวน้อยๆ มาเกิดใหม่ เรามีบัตรแสดงความยินดีเหมือนกับฝรั่งเลยทีเดียว
คำอวยพรที่ถือปฏิบัติเป็นสากล ใช้ในโอกาสพิเศษสำหรับทุกคนก็คือ วันขึ้นปีใหม่ การเฉลิมฉลองศกใหม่นั้น เรามักส่งความรัก ความปรารถนาดีผ่านบัตรอวยพรที่เรียกกันว่า ส.ค.ส.ให้กัน อันเป็นธรรมเนียมนิยมที่ไทยรับมาจากฝรั่ง นอกเหนือไปจากการทำบุญเลี้ยงพระ แล้วเที่ยวเตร่ เล่นสนุกตามแบบเก่า
ถึงแม้เป็นธรรมเนียมฝรั่ง แต่คำอวยพรก็ยังคงความเป็นไทย โดยกล่าวอ้างสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาช่วยส่งความปรารถนาดี และดลบันดาลให้ผู้รับพรสำเร็จสมประสงค์ ข้อความจึงมีลักษณะโดยรวมดังนี้
“ในศุภวาระดิถีขึ้นปีใหม่ ขอน้อมจิตอธิษฐาน อาราธนาบารมีคุณพระศรีรัตนตรัย โปรดประทานพรให้ท่าน และครอบครัวประสบแต่ความสุขเกษมสำราญ สัมฤทธิผลในสิ่งอันพึงปรารถนาจงทุกประการ”
ปีใหม่แต่ละปี มีคำให้พรที่แม่เม้านับเป็นสิ่งประเสริฐสุดของชีวิต นับเวลาและตั้งตารอคอยด้วยใจจดจ่อก็คือ พรพระราชทานที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชฯ พระราชทานในโอกาสวันขึ้นปีใหม่ผ่านทางสื่อโทรทัศน์ และผ่านทางบัตร ส.ค.ส.
ที่น่าประทับใจเป็นพิเศษคือ บัตร ส.ค.ส. พระราชทาน เพราะพระองค์ทรงออกแบบ และประดิษฐ์ขึ้นเองด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์ ไม่ได้ซื้อหาแต่อย่างใด สิ่งสำคัญก็คือ คำอวยพรที่พระราชทาน มักเป็นวาทะร่วมสมัย เข้ากับเหตุการณ์ของแต่ละช่วงเวลานั้นๆ เสมอ หากเราน้อมนำไปปฏิบัติแล้ว นอกจากประสบความสุขความเจริญทั้งด้านชีวิตครอบครัวตลอดจนความก้าวหน้าในชีวิตการงานแล้ว ยังเป็นประโยชน์แก่สังคม และประเทศชาติด้วย
ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต อัญเชิญพรพระราชทานในบัตร ส.ค.ส. บางส่วนมาให้ท่านได้ชื่นชมเพื่อความเป็นสิริมงคลโดยถ้วนหน้ากัน
“....ปรารถนาดีต่อกัน คือความสุข
อนุเคราะห์แก่กันและกัน คือความสุข
ความยินดี คือความสุข
ความสงบ คือความสุข
ขอจงมีความสุขความเจริญ.......” (ปี พ.ศ.2532)
“ขอจงมีความสุขความเจริญ
โลหการแต่เก่าก่อนนำแร่มาถลุงหลอมเป็นแท่ง
ศัสตรการผู้ฉลาดเผาและตีแท่งเหล็กให้เป็นดาบ
แล้วขัดเกลาฝนลับให้คมกล้าเป็นอาวุธน่าเกรงขาม
สร้างฝักอันประณีตสง่าประดิดประดอยเพื่อรักษาไว้
เช่นเดียวกับบุคคลผู้แคล่วคล่องต้อง
ตั้งจิตเพียร อดทน
ฝึกฝนให้มีปัญญา เฉียบแหลม
และมีสติระมัดระวัง มิให้เกิดภัยแก่ตนและผู้อื่น”(ปี พ.ศ.2534)
“ขอจงมีความสุขความเจริญ
พรุ่งนี้ของงาน เรามุ่งดี ไม่หมกมุ่น
งานของพรุ่ง เราเพียรดี ไม่เกียจคร้าน
พรุ่งทั้งงาน ก็ย่อมดี มีสุขสันต์” (ปี พ.ศ.2535)
“......สวัสดีปีใหม่
แก้ปัญหา หายากไม่ ให้ตามสูตร
พูดอะไร ให้พูดง่าย ไม่พูดผิด
คิดก่อนทำ ทำตรงจุด หยุดก่อนชน
ขอจงมีความสุขความเจริญ” (ปี พ.ศ.2536)
“ขอจงมีความสุขความเจริญ
คิด ก่อนพูด
พูด แล้วทำ
ทำ หลังคิด
คิด ก่อนทำ
ทำ แล้วพูด
พูด หลังคิด
สวัสดีปีใหม่ 2540
Happy New Year” (ปี พ.ศ.2540)
บุคคลอีกผู้หนึ่งที่ให้พรได้ไพเราะ มีแง่คิด ก็คือสมเด็จพระญาณสังวรสมเด็จพระสังฆราช สกลสังฆปริณายก พระองค์เคยประทานพรเพื่อเตือนสติให้เราทำดีทั้งกาย วาจา และใจ ว่า
“คิดดี พูดดี ทำดี
เป็นศรี เป็นพร สูงสุด
ไม่มี พรเทพ พรมนุษย์
เรียบประดุจ ความดี ที่ทำเอง”
พรทั้งหลายจะสัมฤทธิผลขึ้นอยู่กับการกระทำของแต่ละคน
พรที่ให้จากใจบริสุทธิ์ ย่อมไพเราะ และเป็นมงคลอันสูงสุด
และคำให้พรทั้งหมดที่เขียนมา จงเป็นของท่านผู้อ่านทุกท่านค่ะ
Salunya Village Soi. 2
Bangkhuntien Bangkok 10150
Tel : 08-1258-3495
Email : dhamma5mins@hotmail.com