เครื่องหอม (๑)

พิกุล

เทียนกิ่ง

ดอกส้ม

          ถ้าเป็นไม้นอก ประเภทกุหลาบจะมีหลายพันธุ์ แต่ที่นิยมใช้เป็นหัวน้ำหอมที่คุณภาพดีที่สุดในโลก คือ กุหลาบพันธุ์ Damask จากหุบเขาตอนกลางของประเทศบัลกาเรีย กับกุหลาบร้อยใบ (Rosa centifolia) ให้หัวน้ำมันหอมชื่อ Rosa de Mai มาจากไร่มหึมาใกล้เมืองกราสส์ (Grasse) ศูนย์กลางอุตสาหรรมน้ำหอมของฝรั่งเศส นอกนั้นก็เป็นกุหลาบจากเมืองทันทาของอียิปต์ ประเทศโมร็อกโก และ ตุรกี ประเทศเหล่านี้มีภูมิประเทศเหมาะ อากาศดี ดินสมบูรณ์ มีแดดพอเพียง แม้แต่การเก็บก็มีข้อจำกัดว่า ต้องเก็บด้วยมือในเวลากลางคืนของเดือนพฤษภาคม ที่กุหลาบจะบานพร้อมให้เก็บด้วยกลิ่นที่หอมมากที่สุดเท่านั้น

          นอกจากกุหลาบแล้ว เมืองกราสส์ยังเป็นแหล่งของดอกมิโมซ่า หรือ นาร์ซิสซัส คุณภาพเป็นเลิศด้วย ดอกอิลังอิลัง คุณภาพเยี่ยมยอดต้องเป็นของหมู่เกามาดากัสก้า มะลิขาว (Jasminum officinale) พันธุ์พื้นเมืองของเปอร์เชีย หรือ อียิปต์ อิตาลี อัลจีเรีย โมร็อกโก ก็มี แต่ที่ดีเยี่ยมต้องมาจากเมืองกราสส์เจ้าเก่าอีกนั่นแหละ ซ้ำต้องเก็บในเดือนตุลาคม ก่อนอรุณรุ่ง จึงจะได้กลิ่นหอมสุดหัวใจ ดอกไวโอเล็ตให้สารไอโอนิน ที่ทำปฏิกิริยาให้ความหอมอันอมตะตลอดเวลานั้น อุตสาหกรรมเครื่องหอมต้องการมาก แต่เพราะหายาก ราคาจึงแพงเป็นอมตะเช่นกัน

          ดอกลาเวนเดอร์ จากเทือกเขาแอลป์ในฝรั่งเศส ดอกส้ม (Citrus bigaradia) ของฝรั่งเศส โมร็อกโก ตูนีเชีย ชิชิลี สหรัฐอเมริกา ให้น้ำมันหอมชื่อ เนโรไล ที่เหลือก็มี จัสมินโรส ทิวเบอร์โรส ไอริส คาร์เนชั่น แมรี่โกลด์ เจอเรเนียน และดอกคาโมไมล์ (Chamomile) ที่มีสรรพคุณทางสมุนไพร เพราะมีสารธรรมชาติ ซึ่งนอกจากมีกลิ่นหอมแล้ว ยังช่วยเพิ่มความต้านทานให้ผิวหนังปลอดจากการติดเชื้อและบาดแผล (skin resistance) ช่วยกระชับรูขุมขน ระงับการอักเสบของเนื้อเยื่อได้ ของไทยเราก็มีค่ะ หาง่าย ราคาย่อมเยาด้วย แล้วค่อยสาธยายรายละเอียดในช่วงของเครื่องหอมไทยนะคะ

          หมดจากดอกก็มาที่ผลค่ะ ไทยได้ น้ำมะกรูด ผิวมะกรูดแต่งกลิ่นให้เครื่องหอม แล้วยังปรุงเป็นเครื่องสำอางสำหรับสระผมให้สลวยสวยเป็นมันเงา แก้รังแคได้ชะงัดนัก น้ำมะนาวผสมน้ำสะอาดขยำกลีบกุหลาบสีแดง ใช้ล้างหน้ากระชับรูขุมขน นอกจากจะได้น้ำล้างหน้าที่หอมสดชื่นแล้วยังสะอาด ฆ่าเชื้อได้ในตัว เพราะเป็นกรดอ่อนๆ ผลส้ม Citrus bergamia จากแคว้นคาลาเบรียตอนใต้อิตาลี สกัดเป็นน้ำมันหอมเบอร์กาม็อต ใช้เป็นส่วนของโลชั่นหลังโกนหนวด กับน้ำอบฝรั่งที่เรียกว่า โอเดอโคโลญจน์ด้วย

         ส่วนของเปลือกไม้ เนื้อไม้ ก้าน และรากของพืช บางชนิดสกัดเป็นน้ำมันหอมได้ เช่น เปลือกอบเชย เปลือกส้ม ผิวมะกรูด เปลือกชะลูด ถ้าเป็นไม้ซีดาร์ (Cedarwood) ต้องมาจากเลบานอน หรือบริเวณเทือกเขาแอตลาสในโมรอกโกจึงจะมีคุณภาพดีที่สุด ไม้แก่นจันทน์ (Sandalwood) จากแคว้นไมซอร์ของอินเดียหรือพม่า จีน ออสเตรเลีย เท่านั้นที่ให้กลิ่นหอมแรง

         หากสกัดจากส่วนใบและก้านของต้น Pogostemon patchouli พืชพื้นเมืองของเบงกอล จะได้หัวน้ำมันหอมกลิ่นพัตชูลี่ที่รุนแรงเข้มข้นเป็นพิเศษ

         กลิ่นเวติเวิร์ต (Vetivert) ได้จากรากต้นหญ้า Vetiveria Zizanioides ของอินเดีย พม่า ศรีลังกา แม้แต่ไม้กฤษณา และ เปลือกแคชเชีย (Cassia) ก็ใช้สกัดน้ำมันได้เช่นกัน

         หัวน้ำมันหอมที่ได้จากใบพืชที่คนไทยแสนจะคุ้นเคยก็มี ส้ม มะกรูด มะนาว มินต์ เตยหอม หญ้าฝรั่น และใบเนียม

          ถ้าเป็นยางไม้ เราได้จาก การบูร พิมเสน กำยาน และหนาด (Nard)

          ส่วนของเมล็ด ก็มีลูกจันทน์เทศ พริกไทยดำ เมล็ดดาวเรือง ของฝรั่งมีเมล็ดโจโจ้บา (Jojoba) ที่เขาบอกสรรพคุณว่า นอกจากให้กลิ่นหอมแล้วยังเป็นสมุนไพรใช้บำรุงผิวพรรณ ลดความแห้งกร้าน เร่งการหมุนเวียนของโลหิตให้มาหล่อเลี้ยงผิวหนังเพิ่มขึ้น บำรุงเส้นผมให้สลวย นุ่มมือด้วย