ออกจากกัลป์วิหาร เราต้องรีบกลับโรงแรมเพราะมีพระเถรเจ้าที่ต้องถวายภัตตาหารเพล ก่อนเช็กเอ้าท์ห้องพักเก็บสัมภาระขึ้นรถมุ่งหน้าเดินทางสู่อนุราชปุระ เมืองที่เป็นเมืองหลวงเก่าแก่ที่สุดของศรีลังกา ซึ่งมีอายุรุ่นราวคราวเดียวกันกับอาณาจักรอ้ายลาวของไทย
เจตนาของการเดินทางจากโปโลนนรุวะสู่อนุราชปุระวันนี้อยู่ที่วัดพระศรีมหาโพธิ์ หรือที่ชาวศรีลังกาเรียกว่า ‘ศรีมหาโพธิ์วิหาร’ เพราะคำว่า ‘วิหาร’ ในภาษาบาลีแปลว่า ‘วัด’ เช่นเชตวันวิหาร...เวฬุวันวิหาร เป็นต้น แต่การเดินทางครั้งนี้ต้องผ่านวัดสำคัญยิ่งวัดหนึ่งก็คือ...
วัดมิหินตเล (MIHINTALE) หรือวัดมหินทะเล...
รถบัสพาเรามาถึงวัดมิหินตเลในช่วงเวลาบ่ายจัด...วัดนี้เป็นวัดที่แปลกเพราะตั้งอยู่บนเนินเขา มีบันไดหินทอดสูงขึ้นจำนวนพันกว่าชั้น จากทางเดินด้านหน้าสุด...เพราะเหตุนี้คุณนายยุพยงค์ ผู้เป็นมารดาของผู้เขียน จึงโบกศาลาด้วยการขอรออยู่ที่รถ ด้วยแข้งขาไม่ค่อยสู้ดี
มิหินตเล...เป็นชื่อที่ชาวบ้านเรียกกันทั่วไป...ซึ่งเข้าใจว่าคงเพี้ยนคำมาจากคำว่า...มหินทตเล (ที่ที่พบพระมหินท์) เพราะมีเรื่องราวเก่าก่อนเล่าเอาไว้ว่า พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะผู้เป็นกษัตริย์ลังกา ได้ทรงพบพระมหินทเถระ ณ สถานที่แห่งนี้ว่า ‘มิสสถ บรรพต’ หรือ ‘เจติยคีรี’
ในตำราหรือคัมภีร์โบราณกล่าวไว้ว่า พระมหินทเถระได้นำพระพุทธศาสนามาสู่ลังกา ในพุทธศตวรรษที่ ๓... โดยพระมหินทเถระนั้นเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าอโศกมหาราชแห่งอินเดีย...
ว่ากันว่าเดิมทีเดียว พระเจ้าอโศกมหาราชมิได้ทรงนับถือพุทธศาสนา แต่ภายหลังที่พระองค์ทรงกรีฑาทัพไปโจมตีแคว้น กลิงคะ ที่อยู่ทางตอนใต้ของอินเดีย แล้วก็ทรงสลดพระทัย ด้วยทรงเห็นทหารของทั้งสองฝ่ายฟาดฟันกันจนล้มตายเกลื่อนกลาดด้วยผลแห่งสงคราม
เพราะประการนี้จึงทำให้พระองค์หันมานับถือพุทธศาสนา โดยการแนะนำของอำมาตย์ชาวพุทธท่านหนึ่ง
หากใน ‘คัมภีร์อรรถกถา สมันตปาสาทิกา’ อันเป็นอรรถกถาพระวินัยกล่าวว่า การที่พระเจ้าอโศกมหาราชหันมานับถือพุทธศาสนานั้น ก็เพราะเลื่อมใสต่อพระธรรมเทศนาของ... ‘นิโครธสามเณร’ ผู้เป็นหลานของพระองค์ ซึ่งสำเร็จเป็นพระอรหันต์ตั้งแต่เป็นสามเณร โดยครั้งแรกพระเจ้าอโศกฯ เองก็ไม่ทรงรู้ว่าสามเณรน้อยนั้นเป็นใคร แต่ในเช้าวันหนึ่งพระองค์ทรงทอดพระเนตรเห็นสามเณรออกบิณฑบาต ณ พระลานหลวงด้วยอากัปกิริยาอันสงบน่าเลื่อมใสยิ่ง พระองค์จึงทรงนิมนต์สามเณรเข้าไปในพระราชวัง...
เมื่อได้ทรงสดับพระธรรมเทศนาจากสามเณรแล้ว ก็ทรงมีพระราชศรัทธากล้าในพระพุทธศาสนา ทรงอุปถัมภ์บำรุงพุทธศาสนาด้วยวิธีการต่าง ๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็นการสร้างเสาหินพระเจ้าอโศกฯ ในทุก ๆ ที่อันสำคัญ ที่พระบรมศาสดาทรงปฏิบัติพุทธกิจเป็นสถานที่ทรงแสดงพระปฐมเทศนา ฯลฯ
ทรงอุปถัมภ์คณะสงฆ์ให้ทำการสังคายนาพระธรรมวินัยที่เมืองปาฏลีบุตร...จัดพระธรรมทูตออกไปประกาศเผยแผ่พระพุทธศาสนา ทั้งในอินเดียและต่างประเทศรวม ๙ สาย โดยสายที่ ๘ ได้มีคณะสงฆ์ซึ่งมีพระโสณเถระกับพระอุตตระเถระเป็นหัวหน้า มุ่งมายังสุวรรณภูมิบ้านเรา เมื่อ พ.ศ. ๒๓๕
ส่วนสายที่ ๙ นั้น ส่งมายังลังกา โดยมีพระมหินทเถระเป็นหัวหน้า เมื่อ พ.ศ.๒๓๖...หลักฐานนี้ปรากฏอยู่ในคัมภีร์มหาวงศ์ที่แต่งในลังกา...ทำให้รู้ว่าลังกาได้รับพุทธศาสนาหลังไทยเรา ๑ ปี
พระมหินทเถระถึงลังกาเมื่อต้นเดือน ๗ ปีพุทธศักราช ๒๓๖ ท่านไปพักบนยอดเขามิสสถบรรพต ในวันแรกที่ไปถึงเป็นวันที่พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะเสด็จออกล่าสัตว์จนไปพบกับพระมหินทเถระที่นั่น...
แรกพบกันพระมหินทเถระได้ทูลถามปัญหาเพื่อทดสอบสติปัญญาของพระเจ้าเทวานัมปิยติสสะหลายข้อ ซึ่งพระองค์ก็ทรงสามารถตอบได้ อย่างเช่น...
“มหาบพิตรมีพระญาติหรือไม่?”
พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ ตอบว่า... “มีอยู่...”
“ที่มิใช่พระญาติมีหรือไม่?” พระเถระทูลถามต่อ
“ย่อมมีมากกว่าพระญาติ...” พระราชาทรงตรัสตอบ
“นอกจากพระญาติ และคนอื่นที่ไม่ใช่ญาติ ยังมีใครคนอื่นอีกหรือไม่?” พระมหินทเถระถามอีกครั้งขณะที่ผู้เป็นพระราชาตรัสตอบได้โดยเร็ว
“ก็ตัวโยมเองไงเล่า...”
พระเถระเจ้าก็อนุโมทนาว่า...“สาธุ...ชื่อว่าตนไม่ใช่ญาติตน และคนอื่นที่ไม่ใช่ญาติ ก็ไม่ใช่ตน...”
เมื่อพระมหินทเถระหัวหน้าพระธรรมทูตตระหนักชัดว่าพระเจ้าเทวานัมปิยติสสะทรงเป็นกษัตริย์ที่มีพระสติปัญญาเฉลียวฉลาด ท่านจึงแสดงพระธรรมเทศนาชื่อ...‘หัตถิปโทปมสูตร’ ให้ฟัง...เมื่อแสดงจบพระราชาพร้อมทั้งข้าราชบริพารทั้งหลายได้ประกาศตนเป็นพุทธมามกะทันที...
เราก้าวขึ้นบันไดหิน ณ เชิงเขาที่ทอดสูงขึ้นไปถึง ๑,๘๔๐ ขั้นไปช้า ๆ บางรายต้องหยุดพักหอบหายใจสามสี่พักกว่าจะถึงที่ราบบนเขาอันเป็นที่ตั้งของวัดปัจจุบัน แต่ก่อนถึงลานวัดสักประมาณสิบกว่าเมตร เป็นที่พักตรงบันไดหิน มีร้านขายน้ำขวด น้ำอัดลมเอาไว้ให้นักท่องเที่ยวซื้อดื่มแก้เหนื่อย...
และทุกคนก็แทบจะต้องควักเงินซื้อจริง ๆ...
บันไดเกือบสองพันขั้นนี่...ทำเอาคอแห้งแทบเป็นผงเลยละ...
ผ่านบันไดหินถึงลานวัด คุณวิจิตรทัวร์ลีดเดอร์พาพวกเราเดินลิ่วปีนขึ้นไปบนเขาสูงหัวโล้นทางด้านซ้ายมือตรงข้ามกับเจดีย์องค์ใหญ่สีขาวที่ชื่อว่า ‘มหาเสยเจดีย์’ เป็นเจดีย์ใหญ่ที่ทางศรีลังกาเพิ่งบูรณะเสร็จเมื่อไม่นานมานี้
ทางขึ้นเขาที่คุณวิจิตรพาขึ้นไปเป็นทางเล็ก ๆ สูงชัน มีแค่ราวบันไดให้ไต่...ทำให้รู้สึกน่าหวาดเสียวมาก แต่เมื่อขึ้นไปถึงข้างบนรู้สึกว่าคุ้มค่าเพราะสามารถมองเห็นทัศนียภาพไกลตาจากมุมสูงได้อย่างสวยงาม เสียอย่างเดียวคือลมข้างบนพัดแรงเหลือเกิน แรงขนาดถ้าไม่มีราวลูกกรงนั้นคงถูกแรงลมพัดจนตัวปลิวตกเขาไปแน่ ๆ
คุณวิจิตรหรือคุณแดงหัวหน้าทัวร์ได้บอกเราว่าตรงยอดเขาหัวโล้นที่พวกเรายืนอยู่นี้เป็นจุดที่พระมหินทเถระย่างบาทลงแตะเป็นครั้งแรกเพราะท่านเหาะมา...แต่พอผู้เขียนเปิดตำรามาค้น...เพื่อคว้ามาเขียนจึงรู้ว่า...
ที่ตรงนี้...บนยอดเขาหัวโล้นลักษณะคล้ายก้อนหินใหญ่ วางอยู่บนยอดนี้คือที่ที่สุมณสามเณร หนึ่งในผู้ติดตามพระมหินทเถระมาลังกาใช้เป็นที่เชื้อเชิญชุมนุมเทวดาให้มาฟังธรรมของพระมหินทเถระด้วยบทสัคเคฯ...สถานที่นี้จึงเรียกว่า... ‘อาราธนากาล’ อันเป็นต้นกำเนิดบทชุมนุมเทวดา ที่สงฆ์และชาวพุทธฝ่ายเถรวาทนิยมใช้กันจนถึงปัจจุบัน แม้กระทั่งในบ้านเรา...
พวกเรา (เฉพาะพวกที่อายุน้อย ๆ ) ใช้เวลาอยู่บนภูเขาสูง ประมาณสิบกว่านาที ด้วยความสนุกสนานค่อยกลับลงมาและเห็นพวกอายุมาก ๆ อย่างคุณทมยันตี...คุณคะนอง...คุณพนิดา ฯลฯ นั่งฟังพระสุทาวุธวิสิฐเทศนาให้ฟังกันที่ ‘อัมพัตกลเจดีย์’ ซึ่งเป็นเจดีย์อีกองค์หนึ่งอยู่ตรงลานวัด เป็นเจดีย์ขนาดเล็กสูงประมาณ ๙๐ ฟุต ‘อัมพัตกลเจดีย์’ แปลว่า เจดีย์บนเนินมะม่วง เพราะแต่เดิมบริเวณนี้เป็นป่ามะม่วงมาก่อน (อัมพะ = มะม่วง) เจดีย์ที่ว่าเป็นรูปลอมฟาง อันเป็นเจดีย์บรรจุพระธาตุหรืออัฐิธาตุของพระมหินทเถระ...
กล่าวกันว่าบริเวณที่สร้างเจดีย์องค์นี้ก็คือที่ที่พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ ทรงพบพระมหินทเถระนั่นเอง
ผู้เขียนเห็นท่านเจ้าคุณพระสุทาวุธวิสิฐกำลังเทศนาโปรดญาติโยมชาวคณะอยู่ตรงนั้น ก็ไม่อยากรบกวน จึงเดินไปทางขวามือขึ้นบันไดหินสู่ลานพระเจดีย์องค์ใหญ่สีขาวที่ชื่อว่า ‘มหาเสยเจดีย์’ บนเนินเขาสูงนั้น...
เราเดินประทักษิณรอบเจดีย์ด้วยบทอิติปิโสสามรอบ โดยมีชาวคณะอีกสามสี่คนเดินตาม ก่อนเข้าไปในวิหารพระนอนที่ติดกับพระเจดีย์ ที่นั่นเห็นชาวคณะหลายท่านกำลังสวดมนต์ไหว้พระอยู่ เพราะไม่ต้องการรบกวนสมาธิผู้เขียนจึงเดินเลี่ยงมาทางด้านซ้ายมือของวิหาร ที่ตรงนั้น จึงพบรูปปั้นของพระมหาวิษณุเทพ หรือพระนารายณ์เทพเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ของฮินดูตั้งตระหง่านอยู่อย่างน่าเกรงขาม...
ก็น่าแปลก...และไม่เข้าใจว่าทำไมเทพเจ้าของฝ่ายฮินดู จึงมาสถิตอยู่ ณ ที่แห่งนี้...?
ครับ...วัดมิหินตเล หรือมหินทะเล ก็คือจุดเริ่มต้นของพุทธศาสนาที่พระธรรมทูตภายใต้พระอุปถัมภ์ของพระเจ้าอโศกฯ ทรงส่งมาประกาศพุทธศาสนาตรงนี้เป็นแห่งแรก...บนลานกว้างรอบพระเจดีย์องค์ใหญ่ที่ลมพัดผ่านเย็นสบาย
ภูเตศวร...ตั้งใจมั่น สวดมนต์ด้วยพระคาถาชินบัญชรดังกังวานเท่าที่จะทำได้...อย่างน้อยก็ขอประกาศคุณแห่งพระพุทธเจ้าพระอรหันตสาวกเจ้าทุกพระองค์ให้ทวยเทพได้สดับรับฟัง...จากนั้น...กับอีกสิบกว่านาทีสำหรับสมาธิ...
หากเป็นสิบกว่านาทีที่สงบ...เย็น อย่างไม่เคยเป็น...
สงบจนไม่อยากถอนออกจากสมาธิ...แต่ด้วยกลัวคนอื่นจะรอเพราะเราต้องเดินทางต่อไปอีก
เดินทางสู่อนุราชปุระ ดินแดนศักดิ์สิทธิ์...ที่มีวัดพระศรีมหาโพธิ์สถิตอยู่ ณ ที่นั่น...
ครับ... พรุ่งนี้คือวันที่เราทั้งหลายจะได้เจ้านมัสการต้นพระศรีมหาโพธิ์...ที่ได้มาจากกิ่งจริง...กิ่งดั้งเดิมจากพุทธคยา...สู่ศรีลังกาด้วยการนำมาโดยนางภิกษุณี สังฆมิตตา ผู้เป็นพระอรหันต์...และเป็นพระราชธิดาแห่งพระเจ้าอโศกมหาราช...เมื่อ พ.ศ. ๒๓๖
...เป็นต้นพระศรีมหาโพธิ์เก่าแก่ที่มีอายุถึง ๒,๓๐๐ ปีมาแล้ว เรียกว่าเก่าแก่กว่าต้นปัจจุบันที่พุทธคยาอีก ด้วยต้นที่พุทธคยานั้นเป็นเพียงต้นลูกลำดับที่สี่แล้ว
แต่ต้นที่ศรีลังกา...เป็นกิ่งที่ตัดตอนมาจากต้นแรกต้นจริงที่พระบรมศาสดาทรงประทับใต้ร่มเงาในวันที่พระองค์ทรงตรัสรู้!
Salunya Village Soi. 2
Bangkhuntien Bangkok 10150
Tel : 08-1258-3495
Email : dhamma5mins@hotmail.com