อะภิณหะปัจจะเวกขะณะ by ธรรมะฝึกจิต

อะภิณหะปัจจะเวกขะณะ

       ระยะหลายวันที่ผ่านมา เฉพาะเดือนกรกฎาคมเดือนเดียว ผู้เขียนกับคุณทมยันตีต้องวิ่งรอกไปมาต่างจังหวัดหลายรอบ ทั้งงานกุศลเรื่องกำแพงรั้ววัดป่าชนะสงคราม ประชุมวางแผนงานเททองหล่อพระประธาน วัดป่าคำโพนสูง จังหวัดร้อยเอ็ด ลงท้ายงานศพอีกสองสามงาน ทั้งพระทั้งโยม

งานศพชาวบ้านแม้เห็นชัดต่อความพลัดพราก เห็นชัดในมรณสติ หากยังน้อยกว่างานศพของพระภิกษุในสายวิปัสสนากรรมฐาน เพราะส่วนใหญ่พระที่มากด้วยพรรษาสายพระป่าเวลามรณภาพลูกศิษย์ลูกหาจะทำเมรุชั่วคราวก่อกองฟืนเผากันกลางแจ้ง

...ทำให้ผู้มาร่วมงานได้พิจารณาความจริงอันเป็นสัจจะแห่งโลกอย่างชัดเจนได้ถึงสองประการ

หนึ่ง คือมรณสติ และอีกหนึ่ง คือการปลงอสุภะกรรมฐาน เพราะเราจะเห็นสรีระที่กำลังถูกไฟเผาอยู่ต่อหน้าต่อตาอย่างสลดสังเวชในจิตใจ

ทั้งหมดทั้งหลายทั้งสิ้นทั้งปวง คือมรดกธรรมที่ครูบาอาจารย์สายวิปัสสนากรรมฐานทิ้งเอาไว้ให้ลูกศิษย์ลูกหาได้น้อมนำไปพิจารณาเพื่อความพ้นทุกข์เป็นครั้งสุดท้าย

พระบรมศาสดาเคยตรัสถามพระอานนท์พุทธอนุชาว่า “อานนท์เธอพิจารณาถึงความตายมากเพียงไร?”

“วันละเจ็ดหนพระพุทธเจ้าข้า”

“เธอยังเป็นผู้ประมาท...อานนท์” พระตถาคตตรัส “แม้พิจารณาวันหนึ่งร้อยครั้งพันครั้งก็ยังถือว่าเป็นผู้ประมาทเช่นกันอานนท์”

“ถ้าเช่นนั้น ข้าพระองค์ควรพิจารณาให้มากเยี่ยงไรพระพุทธเจ้าข้า?” พระอานนท์ทูลถาม ซึ่งสมเด็จพระบรมศาสดาทรงตรัสตอบว่า

“...เธอพึงพิจารณาถึงความตายในทุกลมหายใจเข้าออก จึงได้ชื่อว่าเป็นบุคคลไม่ประมาท!”

ครูบาอาจารย์ของผู้เขียนได้กล่าวไว้ การพิจารณาถึงความตายเป็นอารมณ์ มีอานิสงส์หลายประการ สามารถทำให้คนตระหนี่คลายความตระหนี่ในบุญทานบารมี สามารถละความโลภโกรธแค้นพยาบาท และเป็นผู้ไม่ประมาทในความพากเพียรปฏิบัติเพื่อความพ้นทุกข์

ด้วยเหตุนี้ ถ้าใครเคยไปปฏิบัติธรรมในวัดป่ากรรมฐาน หรือเคยร่วมสวดมนต์ทำวัตร เราจะเห็นว่าพระภิกษุในวัดจะพาเราสวดบทอะภิณหะปัจจะเวกขะณะเสมอ เพื่อเป็นเครื่องเตือนใจในสัจจะความจริงของชีวิตมนุษย์ทุกรูปทุกนาม เพื่อความเป็นไปด้วยความไม่ประมาท จึงขอคัดลอกมาแสดงในวันนี้ เพื่อท่านทั้งหลายจะเอาไปสวดเป็นเครื่องเตือนใจบ้าง

ชะรา ธัมโมมหิ ชะรัง อะนะติโต (ตา) เรามีความแก่เป็นธรรมดา จะล่วงพ้นความแก่ไปไม่ได้

พยาธิ ธัมโมมหิ พยาธิง อะนะติโต (ตา) เรามีความเจ็บไข้เป็นธรรมดา จะล่วงพ้นความเจ็บไข้ไปไม่ได้

มะระณะ ธัมโมมหิ มะระณัง อะนะติโต (ตา) เรามีความตายเป็นธรรมดา จะล่วงพ้นความตายไปไม่ได้

สัพเพหิ เม ปิเยหิ มะนา เปหิ นานาภาโว วินาภาโว เราจะละเว้นเป็นต่าง ๆ คือว่าจะต้องได้พลัดพรากจากของรักของเจริญใจทั้งสิ้นไป

กัมมัสสะโกมหิ กัมมะทายาโท กัมมะโยนิ กัมมะพันธุ กัมมะปะฏิสะระโณ เรามีกรรมเป็นของของตน มีกรรมเป็นผู้ให้ผล มีกรรมเป็นแดนเกิด มีกรรมเป็นผู้ติดตาม มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย

ยังกัมมัง กะริสสามิ กัลยาณัง วา ปาปะกังวา ตัสสะทายาโท ภะวิสสามิ เราจะทำกรรมอันใดไว้ เป็นบุญหรือเป็นบาป เราจะเป็นทายาท คือว่าจะต้องได้รับผลของกรรมนั้นสืบไป

เอวัง อัมเหหิ อภิณหัง ปัจจะเวกขิตัพพัง เราทั้งหลาย ควรพิจารณาอย่างนี้ทุกวัน ๆ เถิด...

อะภิณหะปัจจะเวกขะณะ สวดง่ายเข้าใจง่าย แต่คุณประโยชน์มากมายของผู้เป็นนักปฏิบัติธรรม เพราะเป็นสัจจะนำพาเข้าสู่ปัญญาความเข้าใจในการละวางหรือละลายอุปาทานอันเป็นตัวกูของกูโดยตรง ด้วยเป็นเครื่องย้ำเตือนใจ จะยิ่งใหญ่ร่ำรวยสวยกร่างสักเพียงไหน...วันหนึ่งความแก่ ความเจ็บ ความตาย จะพรากพรายจากตนเสียสิ้น